(2942 S. K. m. 23)
Dava : Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescildavasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Ankara Asliye 11. Hukuk Mahkemesi'nce davanın kabulüne dair verilen 16.2.1996 gün ve 1994/427 E., 1996/116 K. sayılı kararın incelenmesi davalı belediye vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 10.6.1996 gün ve 1996/8491-9392 sayılı ilamı ile; ( ... Dava Kamulaştırma Kanunu'nun 23. maddesine dayanan geri alma istemine ilişkindir. Sözü edilen maddeye göre kamulaştırma bedelinin kesinleşmesi tarihinden itibaren 5 yıl içinde kamulaştırmayı yapan idarece veya kendisine devir veya tahsis yapılan idarece kamulaştırma ve devir amacına uygun hiçbir işlem veya tesisat yapılmaz veya kamu yararına yönelik bir ihtiyaca tahsis edilmeyerek taşınmaz mal olduğu gibi bırakılırsa mal sahibi veya mirasçıları kamulaştırma bedelini aldıkları günden itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte ödeyerek taşınmaz malını geri alabilir. Geri alma hakkı, hakkın doğumundan itibaren bir yıl geçmekle düşer. Aynı amacın gerçekleşmesi için birden fazla taşınmaz mal birlikte kamulaştırıldığı takdirde bu taşınmaz malların durumunun bir bütün oluşturduğu kabul edilerek yukarıda belirtilen hususlar buna göre uygulanır.
Davaya konu teşkil eden mal Altındağ Belediye Sarayı ve çevre düzenlemesi için kamulaştırılmıştır. Aynı amaçla kamulaştırılan diğer parsellerde Kamulaştırma Kanunu'nun 23. maddesinde belirtilen şekilde amaca uygun işlem ve faaliyetlerde bulunulmuş, Altındağ Belediye Sarayı inşa edilmiştir. Bu nedenle aynı amaçla kamulaştırılan taşınmaz mallar bir bütün olarak incelendiğinde, kamulaştırma amacına uygun işlem ve faaliyetlerde bulunulduğu, taşınmaz malın olduğu gibi bırakılma hususunun mevcut olmadığı açıktır. Diğer taraftan yasada belirlenen 5 yıllık dava açma süresi ve bunu takip eden bir yıllık süre, hak düşürücü sürenin başlangıç ve bitimine ilişkin olup kamu düzenindendir. Bu sürelerin yorum yolu ile değiştirilmesi mümkün değildir. Ayrıca dava hakkının doğumu için aynı amaçla kamulaştırılan taşınmaz malların kamulaştırma bedellerinin kesinleşmesinden itibaren 5 yıl geçmesi gerekir. Mahkemece bu konuda da bir inceleme yapılmamıştır. Diğer taraftan davaya konu teşkil eden taşınmazdaki yapının eski hali ile bırakılması eski eser kaydından ileri gelmektedir. Eski eser niteliğindeki yapı Anıtlar Kurulu'nun müsaadesi çerçevesinde restore de edilmiştir. Binnetice davalı idarenin ihtiyarında olarak herhangi bir işlem veya tesisat yapılmaması unsuru da mevcut değildir.
Açıklanan nedenlerle davanın reddi yerine kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.) gerekçesiyle bozularak, dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar : Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere göre, Hukuk Genel Kurulu'nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç : Davalı belediye vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı HUMK'nin 429. maddesi gereğince BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının geri verilmesine, 05.11.1997 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy