(3065 S. K. m. 1, 3, 20) (Hırsızlık Sigortası Genel Şartları B.5) (11.HD 01.02.1999 T. 1998/8612 E. 1999/315 K.)
Dava: Taraflar arasındaki davanın Mersin Asliye Ticaret Mahkemesince görülerek verilen 18.2.2000 tarih ve 1998/1158-2000/50 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dava dosyası için Tetkik Hakimi Salih Çelik tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkiline ait işyerindeki demirbaş eşya ile satışa sunulan giyim eşyalarının 10 milyar lira sigorta bedeli gösterilerek davalıya hırsızlık dahil tüm rizikolara karşı geniş kapsamlı işyeri sigortası ile sigorta ettirildiğini, işyerine yapılan hırsızlık sonucu 6.548.425.176 lira malın çalındığının sayım sonucunda tespit edildiğini, ileri sürerek KDV. dahil 7.530.688.952 liranın faiziyle birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı sigorta vekili, eksik sigorta kuralları uygulandığında ve %10 muafiyet tenzili yapıldığında 2.627.838.171 lira hasar meydana geldiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma ve toplanan kanıtlar doğrultusunda hırsızlık sigortası genel şartları uyarınca tarafların seçtikleri Hakem bilirkişi raporuna göre KDV. dahil 6.777.620.057 lira zarar hesaplandığı gerekçeleriyle davanın kabulüne, bu miktarın faiziyle birlikte tahsiline karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre davalı sigorta vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.
2- Dava, davacıların işyerinde yapılan hırsızlık nedeniyle işyeri sigorta kapsamında davalı sigortadan tazminat istemine ilişkindir.
İşyeri Sigorta poliçesine göre, işyerindeki ticari emtialar 10 milyar lira üzerinden sigorta ettirilmiş, %10 muafiyet indirimi kararlaştırılmıştır. Hırsızlık sigortası genel şartlarının B.5.1.1. maddesine göre ticari emtiada rizikonun gerçekleşmesinden bir gün önceki işgünü piyasa alım fiyatı esas tutulacağı belirtilmiştir.
Hükme esas alınan hakem-bilirkişi raporundan expertiz raporuna dayanılarak %15 peşin alım iskontosu hariç çalınan malların 6.548.425.176 lira olduğunun tespit edildiği, taraflar arasında bu miktar üzerinde uyuşmazlık bulunmadığı açıklanmış, emsal faturalarda peşin alım iskontosunun %8 olduğu hususuna yer verilmiş ancak çalınan mal değerinden bu oranda indirim yapılmamış sadece %10 muafiyet indirimi uygulanmış ve bulunan miktara %15 KDV. eklenerek zarar miktarı 6.777.620.057 lira olarak tespit edilmiştir.
Dairemizin 1.2.1999 tarih ve 1998/8612 Esas, 1999/315 Karar sayılı ilamında da açıklandığı üzere 3065 sayılı yasanın 1/1 maddesi uyarınca ticari faaliyet çerçevesinde yapılan teslimlerin bu verginin konusunu oluşturmasına, aynı yasanın 3/a.maddesi uyarınca vergiye tabi malların her ne suretle olursa olsun işletmeden çekilmesinin teslim sayılacağının belirtilmesine, 20. maddede teslim işlemlerinde matrahın, bu işlemlerin karşılığını teşkil eden bedel olduğunun açıklanmasına, davacıların ticari işletmesine dahil etmek üzere zayi olan mal yerine koyacağı malın KDV.ni de ödemek zorunda bulunmasına göre, davacılar yararına zayi olan mal bedeline KDV.nin ilave edilmesinde yasaya aykırı bir yön bulunmamakta ise de; alınan mal bedeli olan 6.548.425.176 lira üzerinden, %8 peşin alım iskontosu, uygulandıktan sonra %10 muafiyet indirimi yapılması ve daha sonra %15 KDV. eklenerek, zarar miktarının bulunması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda (1) nolu bente açıklanan nedenlerle davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davalı sigorta yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 16.05.2000 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy