(213 s. VUK. m. 11) (818 S. K. m. 110, 484)
Dava: Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda, ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün davalı vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşuldu:
Karar: Davalı savunmasında, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 11. maddesine 3418 sayılı Kanunla eklenen fıkra ile zirai ürünlerin alım ve satımına aracılık eden kuruluşlar ve Ticaret Borsalarını bu mahsullerin satın alınması sırasında yapılacak vergi tevkifatından müteselsilen sorumlu tuttuğunu, kendilerinin yukarıda anılan yasa hükmünden doğabilecek zararlarını teminat altına almak maksadıyla borsa üyesi Nuri'nin oluşacak vergi borcunu ödememesi halinde işleme konulmak üzere davacıdan dava konusu açık çekin alındığını, nitekim Nuri'nin vergi borcunu ödemediğinden, çekin vergi aslı ve faizinden oluşan tutarı olan 400.000.000.- liradan doldurularak takibe konulduğunu öne sürmektedir. Davacı taraf her ne kadar açık çekin kendisinden hile ile alındığını iddia etmekte ise de, öne sürdükleri hususların hile olarak tavsifi mümkün bulunmamakta olup, bir başka nedenle verildiğini de iddia edip, kanıtlamamış olduklarından açık çekin davalıya savunmasında belirttiği sebepten dolayı ve teminat maksadıyla verildiğinin kabulü gerekir. Mahkemece, çekin hile ile alındığı iddiasının kabul edilmemesi isabetli ise de, taraflar arasında bir kefalet ilişkisi olduğu, ancak yazılı olarak yapılmaması ve kefilin sorumlu olduğu miktarın başlangıçta belirlenmemiş olması nedenleriyle BK.nun 484. maddesi icabı olarak, geçerli bir kefalet aktinin oluşmadığından bahisle geçersiz akte dayalı olarak verilen çek ile davalının bir hak talep edemeyeceğine, öte yandan üçüncü kişinin vergi dairesine karşı doğacak borcuna karşılık alınmasına rağmen sonradan açık çeki davalının kendi lehine doldurarak takibe geçmekle amaca uygun olarak kullanmadığı sonucuna varılarak, davanın kabul edilmiş olması, aşağıda açıklanacağı üzere ilişkinin yanlış tavsifi nedeniyle doğru değildir. Zira, yukarıda davalının savunmasında öne sürdüğü şekilde, vergi borcunun müteselsil sorumlusu olduğu göz önüne alındığında, davacının Nuri'nin vergi borcunu ödememesi halinde, davalının vergiden sorumlu tutulması nedeniyle doğacak zararını karşılamak maksadıyla açık çeki davalıya verdiğinin ve bu ilişkinin BK.nun 110. maddesi hükmüne göre üçüncü şahsın fiilinin taahhüdü olduğunun kabulü gerekir.
Bu durumda mahkemece yapılacak iş; taraflar arasındaki anlaşma gereğince üçüncü kişi Nuri'nin sorumlu olup, ödemediği ve vergi dairesince davalıdan talep edilen vergi tutarı kadar açık çekin davalı tarafından doldurulabileceği dikkate alınıp, bu hususta gerekli inceleme ve araştırma yapılarak, saptanan vergi tutarı kadar çekle davacıyı sorumlu tutmak ve buna göre bir karar vermekten ibarettir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün temyiz eden davalı yararına (BOZULMASINA), taraf vekilleri geldiğinden 750.000.- lira duruşma vekillik ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine, peşin harcın istek halinde iadesine, 27.1.1994 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
(YKD OCAK 1995)
Full & Egal Universal Law Academy