(818 S. K. m. 55)
Dava: Davacı İsmail ile davalı; 1- Tütün, Tütün Mamülleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Genel Müdürlüğü vekili, 2- Cemal vs. arasında görülen alacak davası hakkında, İstanbul Birinci Asliye Ticaret Mahkemesi'nden verilen 15.10.1990 gün ve 3538-4117 sayılı hükmün onanmasına ilişkin Dairemizin 17.6.1992 gün ve 2158-2718 sayılı ilamına karşı davalılardan Tütün Mamulleri Genel Müdürlüğü vekilince, karar düzeltme yoluna başvurulmuş olmakla; dosya incelendi, gereği konuşuldu:
Karar: Olayda, davacı petrol istasyonu elemanlarıyla davalı ve karşı davacı Tekel Müdürlüğü şoförü aralarında anlaşarak, yönetim araçlarının motorin gereksinmesini davacı istasyonundan sağladıkları sırada, akaryakıt alınmadığı halde alınmış gibi sahte tesellüm ve kredi senedi düzenledikleri bu yüzden işçilerin Ceza Mahkemesinde hüküm giydiği anlaşılmıştır.
Mahkemece, veresiye mal satışlarında kontrolün satış yerinde olmayıp malı teslim alan kişi tarafından yapıldığı, bunun titizlikle yapılmadığında sorumluluğun davalı yönetime ait olduğu, fişlerdeki imzanın gerçek olup olmadığının davacı yanca denetiminin olanaksız bulunduğu belirtilip sahte fiş bedellerinin gerçek satışa ilaveten davacı kasasına girmediğine yönelik bilirkişi raporuna dayanarak istasyon sahibi davacının alacağının alınmasına, karşılık davacı Tekel Yönetiminin borçlu olmadığının saptanması davasının reddine karar verilmiştir.
Davalı ve karşılık davacının temyizi üzerine Dairemizce karar onanmıştır.
Davalı ve karşılık davacı, bu kez karar düzeltme isteminde bulunmuştur.
BY. nın 55. maddesinde anlamını bulan adam çalıştıranın, çalıştırdığı işçilerin eyleminden sorumlu tutulması ilkesi, kendi yararı için başkasını çalıştıran kimsenin bu işin yerine getirilmesinden meydana gelecek zarar tehlikesini üzerine alması, esasına dayanır. Adam çalıştıran; işçilerin seçiminde, çalışırken başkalarına zarar vermemesi için denetimde, işin örgütlenmesinde, esaslı ve doğru kuralların konulmasında, sürekli gözetim altında tutulmasında gerekli dikkat ve özeni göstermemesi nedeniyle yardımcısının verdiği zarardan sorumludur:
Somut olay, yanların çalıştırdıkları adamların Ceza Mahkemesinde, bu davaya esas olan olay nedeniyle hüküm giymiş bulunmaları, kullandıkları adamların kendilerine verilen işi yapması dolayısıyla olaya yol açtığını göstermektedir. Böylece zararlandırıcı eylemle hizmet arasında erek ve görev yönünden sıkı bir bağ olduğu, görülen işin adam kullananın buyruğu ve gözetimi altında yapılmış olması, olayda BY. nın 55. maddesi uygulanmasını gerektirmektedir. Davacı böyle bir zararın vukuu bulmaması için seçmede, buyurmada, gözetim ve denetlemede gerekli özeni göstermiş olsa bile zararın oluşmasına engel olunamayacağını kanıtlamakla yükümlüdür.
Bu nedenle, konuyla ilgili ceza mahkemesi dosyası getirilip, yanların sundukları kanıt listelerinde bildirilen kanıtlar da toplanarak yeniden oluşturulacak konusunda uzman üç kişilik bilirkişi kurulu yardımıyla, davaya dayanak tutulan belgelerin ne kadarının sahte olduğunun defter ve işletme kayıtlarıyla saptanma olanağı bulunup bulunmadığı kayıtlara işlenme durumu araştırılarak sonuçta tüm kanıtlar gözönünde tutularak davalının sorumlu tutulması gerekli bir zarar olup olmadığı, diğer bir anlatımla, tarafların müterafik kusurlu tutulmalarının gerekip gerekmediği, varsa müterafik kusur oranlarının tesbiti gerektiği yönünden bilirkişi raporu alınarak sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekir. Bu yönler kararın bozulmasını gerektirdiği halde, her nasılsa Dairemizce onandığı anlaşıldığından davalı yanın karar düzeltme isteminin kabulü uygun görülmüştür.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı ve karşılık davacı vekilinin karar düzeltilmesi isteminin kabulüyle Dairemizin 17.6.1992 gün ve 92/2158-2718 sayılı onama kararının kaldırılmasına ve yerel mahkeme kararının BOZULMASINA, önce alınan onama harcı ile red karar harçlarının istek halinde iadesine, 28.12.1993 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy