(1086 S. K. m. 97) (2675 S. K. m. 32)
Dava: Taraflar arasındaki birleştirilen tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün davalılardan ... Tarımsal Ürünleri San.Ltd.Şti. ve ... Tarım Ürünleri Tic.ve San.Ltd.Şti. vekillerince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde, davacı vek.Av. ile davalı ... Tarımsal Ürünleri San.Ltd.Şti.vek.Av. 'ın gelmiş, diğer davalı taraftan kimse gelmemiş olduğundan, onun yokluğunda duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacılar vekili, müvekkilleri ile davalı ... Ltd.Şti. arasında akdedilen 10-11.5.1993 ve 7.6.1993 tarihli sözleşmelerle davalının 1993 yılı ürünü 100.000 kg fındığı 1993 yılı Eylül-Ekim ve Aralık aylarında teslim etmeyi üstlendiğini, ancak edimini yerine getirmediğini, müvekkillerinin davalının edimini yerine getirmemesi nedeniyle başka firma ve şahıslardan temin ettiği mal nedeniyle 178.600 dolar zarar ettiğini ileri sürerek 3.929.200.000.TL. nin faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Bu dosya ile birleştirilen aynı mahkemenin 1994/335 esas ve 1994/334 esas sayılı dosyalarda davacılar vekili davalılar ... Ltd.Şti. ve ... Ltd.Şti.nin fındık satımına ilişkin sözleşmelere aykırı davranarak teslim etmeleri gereken fındığı teslim etmediklerini, üçüncü şahıslardan daha yüksek fiata fındık alan müvekkilinin zarara uğradığını ileri sürerek 6.745.200.000.TL.nın ... Ltd.Şti.den 2.607.000.000.TL.nın davalı ... Ltd.Şti.den faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... Ltd.Şti. vekili cevabında, davacıların Haca Hachstrasser firmasına vekaleten bu davayı açtıklarını, firmanın İmpaş AĞ isimli bir firmanın şubesi olması nedeniyle şubenin dava ehliyeti bulunmadığını, davanın İmpaş AĞ adına açılması gerektiğini, HUMK. nun 97 ve MÖHUK nun 32.maddeler uyarınca teminat gösterilemeden açılan davanın dinlenemeyeceğini, sözleşme tarihinden sonra fındıkta meydana gelen rekalte düşüklüğü ve fiyatların %80 oranında artması nedeniyle taraflar arasındaki sözleşmenin temeli çöktüğünü, edimler arasında açık nisbetsizlik bulunduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece iddia, savunma ve toplanan delillere göre, davalıların sözleşmeyle yüklendikleri edimlerini yerine getirmedikleri, davacının ihtarnameye uygun olarak müsbet zararının tazminini istemeye hakkı bulunduğu, işlem temelinin çökmesine yönelik savunmanın inandırıcı olmadığı, davacının ... Ltd.Şti.den 306.600 dolar, ... Ltd.Şti.den 178.000 dolar isteyebileceğinin bilirkişi incelemesi sonucu saptandığı gerekçesiyle ... Ltd.Şti. hakkındaki davanın feragat nedeniyle reddine, 3.916.000.000.TL.nın sözleşmenin ifa tarihi olan 7.6.1993 tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ... Ltd.Şti.den, 6.745.200.000.TL.nın 7.6.1993 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ... Ltd.Şti.den tahsili ile davacılara ödenmesine karar verilmiş, hüküm davalılar ... Ltd.Şti. ve ... Ltd.Şti. vekillerince temyiz edilmiştir.
1- Davacılar tarafından asıl firmayı temsilen dava açıldığından ve Türkiye ile İsviçre'nin imzaladığı Hukuk Usulüne Dair Sözleşme uyarınca teminat alınmamasında bir isabetsizlik bulunmadığından davalıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Davacı davalıların çeşitli satım sözleşmelerindeki edimlerini yerine getirmediklerini ileri sürerek tazminat talep etmiştir. Görüldüğü gibi uyuşmazlık satım sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Alıcı firma yabancı olduğundan öncelikle uyuşmazlığa hangi hukukun uygulanacağı tesbit edilmelidir. Konu ile ilgili MÖHUK' nun 24/1.maddesinde sözleşmeden doğan borç ilişkilerinin tarafların açık olarak seçtikleri kanuna tabi olacağı hükme bağlanmıştır. Taraflar arasındaki sözleşmelerde açıkça bir hukuk seçimi yapılmamıştır. Bu durumda taraflar arasındaki uyuşmazlığa borcun ifa yeri hukuku, borcun ifa yerinin birden fazla olması halinde de borç ilişkisinin ağırlığının teşkil eden edimini ifa yeri hukuku uygulanacaktır (MÖHUK.mad 24/2). Sözleşmelerde ifa yeri Almanya olarak belirlendiğinden Alman Hukukunun uygulanması gerekir. Bu durumda mahkemece uyuşmazlıkla ilgili Alman Hukukunun tesbiti için Ankara veya İstanbul'dan talimatla seçilecek uzman bilirkişiden rapor alındıktan sonra davacı tarafın talepte haklı olup olmadığı üzerinde durularak hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulmasında isabet görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda 1 nolu bentte açıklanan nedenlerle davalıların diğer temyiz itirazlarının reddine, 2 nolu bentte açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, vekili Yargıtay duruşmasında hazır bulunan davalı ... Ltd.Şti. yararına takdir edilen 6.000.000.TL. duruşma vekaletinin davacıdan alınarak adı geçen davalı şirkete ödenmesine, peşin harcın istekleri halinde iadesine, 30.01.1997 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy