(818 S. K. m. 43, 55) (2918 S. K. m. 3, 85, 86, 87)
Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Davacılar vekili, davalının sevk ve idaresindeki aracın devrilmesi sonucu murisleri Destan Altın B.'ın vefat ettiğini, Aile reisinin kaybı ile müvekkillerinin manevi çöküntü yaşadıklarını ve tek gelir kaynağı olan murisin ölümü ile müvekkillerinin destekten yoksun kaldıklarını iddia ederek, toplam 100.000.000.-TL. maddi ve manevi tazminatın davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde, olayda müvekkilinin hiç kusurunun bulunmadığını, kazanın, aracın aksının kırılması sonucu teknik bir arızadan meydana geldiğini, davacıların tazminat taleplerinin bu nedenle yersiz ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, tazminat miktarlarının fahiş bulunduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacılar vekilince temyiz edilmiştir.
Davalı Yılmaz Naci Ö.'un malik olduğu ve olay anında da sürücüsü bulunduğu özel araçta hatır yolcusu Destan A.'ın, aracın aksının kırılması ile oluşan kaza sonucunda öldüğü tartışmasızdır.
Mahkemece, aks kırılmasının teknik bir arıza olduğu, bundan sürücü ve araç malikinin sorumlu tutulamayacağı gerekçe gösterilerek, BK.nun 55. maddesi ve bu maddenin yorumunu içeren 27.3.1957 tarih Esas-1 Karar-3 sayılı YİBK esas alınarak davanın reddine karar, verilmiş ise de, anılan madde ve hükme dayanak yapılan içtihadı birleştirme kararı, adam kullananın sorumluluğu ile ilgilidir. Oysa somut olayda; davalı, hem sürücü ve hem de malik olduğuna göre, olayın çözümünde uygulanacak yasal kuralları Karayolları Trafik Kanunu ve BK.nun diğer hükümlerinde aramak gerekir.
Nitekim, olay tarihinde yürürlükte bulunan 2918 sayılı KTK.nun 3'ncü maddesinde tanımı yapılan işletenin sorumluluğunu düzenleyen 85/1. maddesinde kural olarak; motorlu aracın işletilmesinden doğan her türlü zararlardan sorumlu olduğu ilkesi getirilirken, objektif sorumluluğu ağırlaştıran ve şekli olan tehlike sorumluluğu kabul edilmiştir. Bu nedenledir ki işleten, araçtaki bozuklukların sonuçlarına katlanmak zorundadır. Araçtaki bozukluk kazayı ve zararı etkilemiş olsa dahi, aynı yasanın 86/1. maddesine göre kurtuluş sebeplerinden yararlanamaz. Hatta, yasanın kaçınılmazlık indirimini yasakladığı durum ve olaylar da sınırlamaya dahi gidilemez. Bu gibi hallerde kaçınılmazlığın sorumluluğu daraltma işlevi yoktur. KTK.nun 86. hükmü, kaçınılmazlığı sorumluluktan kurtuluş sebebi olarak düzenlememiş, özellikle araçtaki her türlü bozukluklardan (olaydaki aks kırılması) tam sorumlu olma kuralını öngörmüştür. Esasen bu sonuç tehlike sorumluluğunun doğal sonucudur. Ne var ki Somut olayda; davacıların desteği hatır yolcusudur. Bu halde kaçınılmazlık, sorumluluğu daraltıcı işlev görür ve indirim nedeni olmasının yasal dayanağı BK.nun 43. ve 2918 sayılı yasanın 87 nci maddesidir. Bu bağlamda kaçınılmazlık ve hatır taşımacılığı özel hal oluşturur.
Tazminattan indirim yapılırken, sorumluluğun çoğu işletene veya araç malikine yüklemek şeklinde yapılır ve fakat hiç bir zaman zararın yarı yarıya paylaştırılmasına da gidilemez. Şurasını tekrar vurgulamak gerekir ki, özel haller dışında tehlike sorumluluğunda bir indirime gidilemez (KTK.nun 86. maddesi). Ancak araçtaki bozukluk zarar görenin veya 3.şahsın ağır kusurundan meydana gelmiş ise, işleten sorumluluktan kurtuluş sebebine dayanabilir.
Uygulamada ve öğreti de kabul edilen ve yukarda kısaca açıklanan yasal olgulara göre; somut olay değerlendirilip, tarafların delilleri toplanarak varsa, destek tazminatı uzman bilirkişiye hesap ettirilip, uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken, olaya uygun düşmeyen gerekçelerle davanın reddinde isabet görülmemiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile yerel mahkeme hükmünün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine 30.10.1995 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy