(2004 S. K. m. 72) (3787 S. K. m. 6)
Dava: Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün davalı vekilince duruşmalı, davacı vekilince de duruşmasız olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti.
Belli günde davacı vek. Av. Şükran Y.... ile davalı vek. Av. Aslan A...'in gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkili şirketle davalı banka arasında İmzalanan kredi sözleşmeleri uyarınca müvekkili şirketin 998.213.000.-TL.'lık üç adet teminat mektubu aldığını, teminat olarak 9.000.000.000.-TL.'lık ipotek verdiğini, ipotekli taşınmazların bugünkü değerinin 40-60.000.000.-TL. civarında olduğunu, diğer taşınmazların değerinin dikkate alınarak müvekkiline ait Ankara ili, Çankaya ilçesindeki 5520 Ada, 6 parsel sayılı taşınmazdaki ipoteğin kaldırılması gerektiğini, davalı bankanın teminat mektuplarının damga vergisi ve gecikme cezasından dolayı müvekkilinden 83.672.000.-TL. talep ettiğini, Damga Vergisi Kanunu'nun 24 ve V.U.K.'nun 8. maddesi gereğince bu talebin haksız olduğunu ileri sürerek müvekkilinin damga vergisi, gecikme cezası ve faizlerinden dolayı davalı bankaya borçlu olmadığının tesbitine, Çankaya 5520 Ada 6 Parseldeki ipoteğin kaldırılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevabında, davacı şirkete birçok teminat mektubu verildiğini, 2 adet taşınmaza toplam 4.000.000.0000.-TL.'lik ipotek alındığını, davacının teminat mektubu alırken teşvikli vs uluslararası ihale işlemi olduğunu beyan etmesi üzerine damga vergisi istisnası uygulandığını, Kavaklıdere Vergi Dairesi'nin muafiyet almadığını bildirmesi üzerine, müvekkilinin damga vergisi BSMV'ni vergi dairesine ödediğini ve 83.572.000.-TL.'nın ödenmesi için davacıya ihtarname göndermesine rağmen ödenmediğini, birinci derecedeki ipoteğin fekki halinde alacağın teminatsız kalacağını belirterek davanın reddini istemiştir.
Mahkemece iddia, savunma ve toplanan delillere göre, davacının teşvikli yatırım belgesi getireceğim diyerek davalı bankadan teminat mektuplarının aldığı, sözleşmelere göre damga vergisi ve BSMV'den davacının sorumlu olduğu, davalı bankanın teşvik belgesi araması gerekirken aramadığı, daha sonra 3787 Sayılı Yasadan faydalanma süresini geçirerek 65.309.000.-TL. ceza ödenmesine neden olduğu, bu nedenle damga vergisi ve gecikme cezasından dolayı davalı bankanın da sorumlu olduğu, tüm teminat mektupları iade edilmeden veyahut bedelleri tazmin olunmadan teminat olarak alınan ipoteklerin kaldırılamayacağı gerekçesiyle davacının 83.672.000.-TL.'nın 65.309.000.-TL.'lık kısmından dolayı davalıya borçlu olmadığının tesbitine, fazlaya ilişkin istek ve ipoteğin kaldırılması talebinin reddine oyçokluğu ile karar verilmiş, muhalefet şerhinde BSMV ve damga vergisinin mükellefinin mevzuata göre davalı banka olduğu, bankanın bu sorumluluğu sözleşme ile üçüncü bir kişiye (olayda davacıya) yansıtmasında yasaya aykırılık bulunmadığı, gerçeğe aykırı beyanda bulunan davacının vergi ve cezadan dolayı sorumlu olduğu, ancak davalı bankanın da davacıyı zamanında uyarmaması yönünden müterafik kusuru bulunduğu belirtilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacının ve davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Taraflar arasında ipotekle ilgili uyuşmazlık haricindeki diğer uyuşmazlık; davalı bankaca 10.9.1993 tarihinde ödenen damga vergisi ve pişmanlık zammı toplamı 83.572.000.-TL.'dan hangi tarafın sorumlu olduğu konusunda toplanmaktadır. Davalı banka tarafından davacı şirket lehine verilen 788.019.000.-TL.'lık teminat mektubuna damga vergisi istisnası uygulanmış ve durum Kavaklıdere Vergi Dairesine sorulmuştur. Vergi Dairesi 28.10.1991 tarihli cevabında teşvik belgesi bulunmayan davacı şirkete verilen teminat mektuplarından dolayı damga vergisi, harç ve BSMV'den istisna edilmesine imkan olmadığını bildirmiştir. Davalı Banka, Vergi Dairesinin bu bildiriminden 22 ay 12 gün sonra 10.9.1993 tarihinde Kavaklıdere Vergi Dairesi'ne damga vergisi ve cezalarını ödemiştir. Bu arada 3.4.1992 tarih 21191 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 3787 Sayılı Kanunun 6. maddesi ile vergi dairesine 30.4.1992 tarihinden önce müracaat edilmesi halinde pişmanlık zammının % 10'unun ödenmesiyle ortadan kalkacağı kabul edilmiştir. Davacı firmanın her şeyden önce istisna edilmeyen damga vergisi miktarı 18.363.000.-TL.'dan sorumlu tutulması gerekir. Diğer taraftan 3787 Sayılı Yasanın 6.maddesi ile tanınan imkandan davacı yararlanmak istese dahi bunun en az % 10'unu ödemesi gerektiğinden pişmanlık zammının % 10'una tekabül eden 6.530.000.-TL. 'dan da sorumlu tutulması gerekir. Kalan pişmanlık zammı 58.778.100 .-TL.'nın gerçeğe aykırı beyanda bulunarak davalı bankayı yanıltan davacı ile Vergi Dairesinin istisna ile ilgili cevabını zamanında davacı firmaya bildirmeyen davalı banka arasında paylaştırılması gerekir. Mahkemece bu yönler gözetilerek hüküm kurulması gerekirken, yazılı gerekçeyle pişmanlık zammından davacının sorumlu tutulmaması isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenle sair temyiz itirazlarının reddine, ikinci bentte açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, vekili Yargıtay duruşmasında hazır bulunan tararlar yararına takdir edilen 6.000.000.-TL. duruşma vekalet ücretinin birinden alınarak, yekdiğerine ödenmesine, 18.04.1996 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy