(2004 S. K. m.195, 206)
Dava: Davacı vekili, müvekkili kurumun müflis N.... Alüminyum Sanayi ve Ticaret A.Ş.'den 266.285 Alman Markı ve 1.096.944.-TL.'sı alacaklı olduğunu, bu alacaklarının masaya kaydı için başvurulduğunu ancak, iflas idaresinin alacağın 4.201.407.979.-TL'lık bölümünü kabul edip, 677.097.768.-TL.'lık bölümünü reddettiğini, müflisin borcunun yabancı para esasına dayanan bir borç olduğunu, iflas idaresinin iflas tarihindeki kur üzerinden alacağın kaydı gerektiği şeklindeki kararının yanlış olup, alacağın kayıt tarihindeki kur üzerinden hesaplanıp kaydı gerektiğini belirterek, iflas idaresinin red kararının iptali ile 677.097.768.-TL. alacaklarının masaya kayıt ve kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı iflas idaresi vekili, davacının iflas masasına bildirdiği yabancı paraya dayalı alacağının iflas tarihindeki kur esas alınmak suretiyle Türk Lirası'na çevrilip, fazla kısmının kur farkı nedeniyle reddedildiğini, B.K.'nun 83.maddesi para borçları için düzenlenmiş genel bir hüküm olup, İ.İ.K.'nun 196.maddesinin masaya kaydedilen alacaklara yasal faizin işleyeceğini öngörmesine rağmen, işleyecek faizin ana para ödemeleri tamamlandıktan sonra ödeneceğini öngördüğünü, bu nedenle iflas tarihindeki kurun esas alındığını, iflas'ın toplu ve özel bir tasfiye biçimi olup, alacağını TL. olarak yazdıran alacaklının alacağı tasfiye süresinde aynı kalırken, yabancı para cinsinden alacaklı olan alacaklının alacağını işleyecek kur farkları ile birlikte talep etmesinin eşitsizlik yaratacağını bildirerek, davanın reddini savunmuştur.
Karar: Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile, iflas idaresince davacının reddedilen masaya kaydedilmiş 677.097.768.-TL'lık alacağından 621.040.066.-TL.'sının İ.İ.K.'nun 235 ve devamı maddeleri uyarınca müflis N.... Alüminyum San. ve Tic. A.Ş. iflas masasına davacı alacağı olarak kayıt ve kabulüne, davacı tarafın İ.İ.K.'nun 196-197 ve B.K.'nun 83.maddesi doğrultusunda tahsilde tekerrür olmamak üzere fiili ödeme günündeki kur değeri üzerinden doğabilecek fazlaya dair talep hakkının saklı tutulmasına, bu davaya hasren fazlaya ilişkin istem 56.057.702.-TL.'nın reddine karar verilmiştir.
Verilen bu karar davalı iflas idaresi vekilinin temyizi üzerine, Dairemizin 23.5.1995 tarihli kararı ile onanmıştır.
Onama kararı üzerine, davalı iflas idaresi vekilinin karar düzeltme istemleri ile yeniden yapılan incelemeyle; yabancı para alacaklarının iflas masasına kayıt şekli konusunda İcra ve İflas Kanunumuzda açık bir hüküm yoktur. Sadece İ.İ.K.'nun 198.maddesinin 1.fıkrasında, konusu para olmayan alacakların, ona eşik bir kıymette para alacağına çevrileceği öngörülmüştür. Öğretide, konusu yabancı para olan alacakların da anılan Yasa hükümlerine göre iflasın açıldığı andaki döviz kuru üzerinden Türk Parasına çevrilerek, iflas masasına yazdırılacağı kabul edilmiştir. (Kuru; B. İcra ve İflas Hukuku c.3, 1993, sh. 2943, Arar. K. İcra ve İflas Hükümleri c.2., İflas, 1945, sh.87)
İcra ve İflas Kanununun 195.maddesinde iflasın açılması ile müflisin borçlarının muaccel olacağı ve iflasın açıldığı güne kadar işlemiş faiz ve takip masraflarının ana paraya ilave edilerek, masaya kaydedileceği öngörülmüştür. Bu hükmün amacı, iflas tarihinde masanın aktif ve pasiflerinin eşit şekilde ve aynı zamanda belirlenerek müflisin tüm alacaklılarına eşit ödeme yapılmasıdır. Bunu sağlamak için de yabancı para alacaklarının TL.'sına çevrilmesi gerekir. Çeviri zamanı ise, yabancı para alacakları ve konusu para olmayan alacaklar için iflas kararının verildiği tarih olmalıdır (Pekcanıtez H. Yabancı Para Alacaklarının Tahsili, 1994, sh.143).
Diğer taraftan yabancı para alacağının aynen kaydı, veya masaya kayıt ettirme tarihindeki kur üzerinden esas alınarak, yapılacak masaya kayıt ve kabul, alacaklılar arasında eşitliği ön planda tutan İflas Hukukunun bu prensibini de zedelemiş olacaktır. Zira iflasta imtiyazlı alacaklar İ.İ.K.'nun 206.maddesinde ilk beş sırada sayılmış olup, yabancı para alacağının açıklanan şekilde masaya kaydedilmesi halinde, yabancı para alacakları lehine, kanunda öngörülmeyen bir imtiyaz yaratılmış olur. Bu durum da aynı sırada bulunan Türk Parası alacaklısı ile yabancı para alacaklısı arasında eşitsizlik meydana getirir ve İ.İ.K.'nun 207.maddesindeki her sıradaki alacaklıların eşit hakka sahip olduğu hükmüne aykırılık teşkil eder.
Mahkemece yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda davacının müflis şirketten olan alacağının iflas tarihindeki kur üzerinden Türk Parasına çevrilerek masaya kabulüne karar verilmesi gerekirken, masaya kayıt tarihindeki kurun esas alınarak masaya kayıt ve kabul edilmesine karar verilmesi doğru olmadığından hükmün bu nedenlerle bozulması gerekirken ilamda yazılı gerekçelerle onandığı anlaşılmakla, davalı İflas İdaresi vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü ile, Dairemizin onama kararının kaldırılarak, mahkeme kararının bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
Sonuç: Dairemizin 23.5.1995 tarih ve 1995/3528 Esas, 1995/4434 Karar sayılı onama kararının kaldırılarak, İstanbul 9.Asliye Ticaret Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenle BOZULMASINA, evvelce alınan onama harcı ile karar düzeltme harcının istek halinde iadesine, 6.12.1995 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy