(818 S. K. m. 106, 159, 160, 161)
Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacı vekili, davalının bayi olarak satın aldığı gübreyi, bitkisel üretimde kullanması gereken çiftçilere satmayarak, kendilerince Ziraat Bankasından alınan destekleme primlerinin bankaca hesaplarına el konulmak suretiyle tahsil edildiğini ve zarara uğradıklarını iddia ederek 968.725.-TL. alacağın tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı davaya cevap vermemiştir.
Mahkemece, davacının gübre satılan kişilerin çiftçi olmadıklarını kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Davacının, davalının düzenlediği çiftçiye satış faturalarına göre dava dışı Ziraat Bankasından tahsil ettiği destekleme primleri, davalının satışlarının usulsüz olduğu gerekçesiyle Ziraat Bankasınca geriye alınmış ve davacı tarafından bu işlemin iptali için anılan dava reddolunarak Danıştay tarafından onanmıştır.
Taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin 6. maddesinde bayiinin şirketten aldığı malları sadece bitkisel üretimde kullanmak amacı ile gerçek ve tüzel kişilere satabileceği öngörülmektedir. Bu hüküm bayie satış yaptığı kişileri araştırma ödevi yüklemektedir. Hükme esas alınan 1986 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile çıkartılan 4.8.1986 tarih, 73663 sayılı genelge, 1986 tarihli Bakanlar Kurulu Kararının, 1988 tarihli Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlükten kaldırılması ile birlikte yürürlükten kalktığından bu genelgeye de dayanılamaz.
Davalının çiftçi ve yeterli toprak sahibi olmayan kişilere gübre sattığı yapılan Ziraat Bankası tespiti ile sabittir.
Hal böyle olunca mahkemece, bayilik sözleşmesi hükümleri doğrultusunda davacının uğradığı zarar hesaplanıp sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın reddi doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenle hükmün davacı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 24.05.1999 gününde oyçokluğuyla karar verildi.
(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy