(818 S. K. m. 20, 158, 161)
Dava: Taraflar arasındaki karşılıklı sözleşmenin feshi-alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı esas davanın kısmen kabulüne, karşı davaların reddine yönelik olarak verilen hükmün davacı-karşı davalı vekilince duruşmalı, davalı-karşı davacı vekilince de duruşmasız olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı-karşı davalı vek. Av.Serdar Özersin gelmiş diğer taraftan kimse gelmemiş olduğundan onun yokluğunda duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklaması dinlenildikten ve temyiz dilekçelerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı vekili müvekkili Celal Çağlar ile davalı Petrol Ofisi arasında mülkiyeti Erzurum Belediyesine, intifa hakkı davalıya ait olan otogar istasyonunu, ihale sureti ile işletilmesi maksadıyla 6.10.1995 tarihinde başlamak ve 7.9.2014 tarihinde sona erdirilmesi şartıyla bayilik ve işletme sözleşmesi imzalandığını, bayilik teminatı olarak davalı Petrol Ofisine nakit 6.290.000.000.TL ödendiğini, ayrıca istasyona 17.675.377.000.TL'de harcama yaptığını, istasyonun çalışmaya başladığını, ancak işletme ruhsatı alınamadığını, ruhsat alımının da mümkün olmadığını, bu durumda yapılan sözleşmenin BK.nun 20. maddesine göre geçersiz olduğunu, sözleşmenin ölü doğduğunu belirterek feshini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak şartı ile 17.675.377.000.TL menfi zararın davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir. Bu dosya ile birleştirilen Ankara 6.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2001/37 sayılı dosyasında açtığı dava ile de bakiye 11.455.757.549 TL'lık zararın tahsilini talep etmiştir.
Davalı Petrol Ofisi vekili, işletme sözleşmesinin 10. maddesine göre işletme ruhsatı alma yükümlülüğünün bayiine ait olduğunu, Belediyenin ve müvekkilinin tüm iyiniyetli yaklaşımlarına rağmen davacının ruhsat almak için girişimde bulunmadığını beyanla davacının davasının reddini savunmuş, bu dosya ile birleştirilen Ankara 5.Ticaret Mahkemesinin 1998/764 sayılı dosyasında açtığı davada da bayii Celal Çağlar'ın yıllık 1500 ton beyaz ürün ve 10 ton madeni yağ satış taahhüdünde bulunduğu satamadığı beher ton ürün için Ofisin o tarihteki kar + masraf + fire payını, madeni yağ için ise süper Akra 20 w/50 deki kar + masraf payını ödemeyi taahhüt ettiğini ancak, taahhüdünü yerine getiremediğini ayrıca işletme sözleşmesinden kaynaklanan alacakları bulunduğunu beyanla toplam 3.312.881.162.TL'nin bayii Celal Çağlar'dan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece, iddia, savunma ve toplanan delillere göre, dosyadaki mevcut yazışmalardan benzin istasyonunun demiryolundaki seyrisefer emniyetini tehlikeye düşüreceğinden bahisle istasyona ruhsat verilemeyeceğinin anlaşıldığını, işletme ruhsatı alınamayacağı için sözleşmenin BK.nun 20. maddesi gereğince geçersiz olup, ölü doğduğu, bu sözleşmeye dayanarak davacının yapmış olduğu masrafları istemeyeceği, zira masrafların yapıldığı benzin istasyonuna işletme ruhsatı alınmasının mümkün olmadığı, davacının sadece davalıya verdiği teminatları isteyebileceği, birleşen davanın davacı Petrol Ofisinin de cezai şart isteyemeyeceği gerekçesiyle sözleşmenin geçersiz olduğunun tespitine, davacı tarafından davalıya verilen 6.290.000.000.TL teminatın dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, fazla istemin ve birleşen davaların reddine karar verilmiş, hüküm davacı-karşı davalı Celal çağlar vekili ve davalı birleşen davanın davacısı Petrol Ofisi vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava akdin feshi ve davacı tarafından işletmeci olarak yapılan masrafların tahsili, birleşen davanın da bayiinin taahhüt ettiği miktarda ürün satmaması dolayısı ile cezai şartın tahsili istemine yöneliktir. Toplanan delillerden bayilik sözleşmesi yapılan istasyon için işletme ruhsatı alınamadığı anlaşılmaktadır.
İşyeri açmak ve ruhsata bağlama işi kamu düzeni ile ilgili bulunduğundan ve hiç kimsede ruhsatsız çalışmaya zorlanamayacağından sözleşmenin ölü doğmuş olduğunun kabulünde, masrafların yapıldığı istasyon için hiçbir zaman ruhsat alınması mümkün olmadığından davacının istasyona yaptığı masrafları ile ilgili talebinin ve davalı-birleşen davanın davacısı Petrol Ofisinin cezai şart isteminin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından taraf vekillerinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun bulunan hükmün onanması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle taraf vekillerinin temyiz itirazlarının reddi ile hükmün ONANMASINA, vekili Yargıtay duruşmasında hazır bulunan davacı Celal Çağlar yararına takdir edilen 97.500.000.TL duruşma vekalet ücretinin davalı Petrol Ofisin'den alınarak davacıya ödenmesine, aşağıdaki yazılı onama harcının temyiz edenlerden davalı-karşı davacıdan alınmasına, 26.10.2001 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy