(6762 S. K. m. 592, 616, 661, 690)
Dava: Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün davalılardan M.... A.... Bankası vekilince duruşmalı diğer davalı D.... Tekstil Üretim A.Ş vekilince duruşmasız olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davalılardan Banka vek. Av. Yüksel Bartan gelmiş, diğer taraftan kimse gelmemiş olduğundan onların yokluğunda duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklaması dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkili ile davalılardan D.... Tekstil üretim A.Ş arasında imzalanan 20.10.1994 ve 25.11.1996 tarihli protokoller gereği, anılan davalıya 20.10.1994 tarihli vade kısmı boş 500.000 Dolarlık ve 25.11.1996 tarihli vade kısmı boş 1.200.000 DM. tutarındaki bonoların teminat olarak verildiğini, davalı D.... Tekstil Üretim A.Ş'nin davalı bankadan kredi alabilmek için kendisine teminat olarak verilen bu bonoları vade kısmını doldurmadan bankaya ciro ettiğini, bu durumun T......... Çiğli Şubesinin 15.4.1999 tarihli faxından anlaşıldığını, davalı bankanın müvekkiline gönderdiği ihbarnamede ise vade kısmının dolu olduğunun görüldüğünü, bunun da vade kısımlarının davalı banka tarafından doldurulduğunu gösterdiğini, davalı bankanın bononun teminat bonosu olduğunu bildiğini ve kötü niyetli olduğunu, TTK.nun 616 ve 661.maddeleri gereği 20.10.1994 tarihli bononun zamanaşımına uğradığını, diğer bononun da adi senet haline dönüştüğünü belirterek anılan iki bono ile borçlu olmadıklarının tespitini ve bonoların iptalini talep ve dava etmiştir.
Davalı D.... Tekstil Üretim A.Ş vekili, davacının 20.10.1994 ve 25.11.1996 tarihli protokollerin konusuz kaldığını ve protokolün taraflara yüklediği sorumlulukların sona ermiş olduğunu ileri sürmediği gözetilerek koşullar oluşmadan müvekkili aleyhine açılan davanın reddini savunmuştur.
Davalı banka vekili, bonoların tüm unsurları mevcut halde ciro edildiğini, bonoların teminat olarak diğer davalıya verildiği iddiasının da doğru olmadığını, iddiayı desteklemek için dava dilekçesine eklenen protokol başlıklı belgelerin aralarında menfaat birliği olan kişiler arasında her zaman düzenlenebileceğini belirterek davanın reddini istemiştir.
Mahkemece lehtarın bonoları vade tarihlerini doldurmadan diğer davalı bankaya ciro ettiğinin 15.4.1999 tarihli fax ile anlaşıldığı, tanzim tarihinden itibaren bir yıl içinde ödenmesi için ibraz edilmeyen 20.10.1994 keşide tarihli bononun zamanaşımına uğradığını, TTK.nun 616.ve 661.maddeleri de nazara alınarak her iki bononun kambiyo senedi vasfını kaybetmiş bulunması sebebi ile davacının davalılara borçlu olmadığının kabulüne bonoların davacı yönünden iptaline karar verilmiş, hüküm davalı banka vekili ve davalı Dünya Tekstil Üretim A.Ş vekili tarafından temyiz edilmiştir.
TTK. nun, 690'ncı maddesinin göndermesi ile bonolarda da uygulanması gereken aynı yasanın Açık poliçe başlıklı 592.maddesinde, bir senedin tedavüle çıkarılırken tamamen doldurulmamış olması halinde keşidecinin, lehtara veya senedi kötü niyetle iktisap etmiş olan hamile karşı, senedin aradaki anlaşmaya aykırı bir şekilde doldurulduğu iddiasını ileri sürebileceği öngörülmüştür. Diğer bir anlatımla, tedavüle çıkarılırken tamamen doldurulmamış bulunan bir poliçenin işleme konduğu andaki hali ile itiraza uğraması durumunda ancak anlaşmaya aykırı doldurulmuş olduğunun ileri sürülüp kanıtlanması gerekir. Dava konusu bonoların davalı D........ Tekstil Üretim A.Ş'nin davalı bankadan kullandığı kredinin teminat olarak bankaya ciro edildiği ve davalı bankanın anılan bonoların tahsili amacıyla keşideci davacıya gönderdiği ihbarnamede söz konusu bonoların vade tarihlerinin yazılı bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle olayda TTK. nun 616.maddesinin uygulama yerinin bulunmadığı gözetilmeden yazılı şekilde hüküm tesisi isabetli değildir.
Kabul şekli itibari ile de, 15.4.1999 tarihli fax'ın davalı banka şubesinden çekilip çekilmediği konusunda bir araştırma yapılmadan, salt fax yazısına karşı beyanda bulunulmamasının fax'ın kabul edildiği anlamında yorumlanması doğru olmadığı gibi, 25.11.1996 tarihli bono ile ilgili olarak da zamanaşımına uğradığı gerekçesi ile hüküm kurulması doğru değildir. Ayrıca, davalı D... Tekstil üretim A.Ş yönünden 20.10.1994 ve 25.11.1996 tarihli protokollerin içerikleri tartışılmadan bir başka deyişle bonoların teminat fonksiyonlarının devam edip etmediği hususları üzerinde durulmadan bu davalı yönünden de yazılı gerekçe ile hüküm kurulmasında isabet görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı banka vekilinin ve davalı D... tekstil Üretim A.Ş vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, vekili Yargıtay duruşmasında hazır bulunan davalı banka yararına takdir edilen 97.500.000.-TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine, peşin harcın istek halinde iadesine, 05.04.2002 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy