(2004 S. K. m. 67)
Dava: Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün davalı vekilince duruşmalı, davacı vekilince de duruşmasız olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı vek. Av. Özgür Başkaya gelmiş, diğer taraftan kimse gelmemiş olduğundan onun yokluğunda duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklaması dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacı vekili, müvekkili ile davalı arasında Nevşehir İli Ürgüp İlçesi dahilindeki İR 1008 ve AR 30845 sayılı Diatomit sahalarının rödovans karşılığı işletilmesine dair 13.8.1996 tarihinde sözleşmeler yapıldığını, davalının sözleşmedeki yükümlülüklerini yerine getirmediğinden 9.6.1998 tarihinde sözleşmenin feshedilerek, alacağın temini amacıyla davalı hakkında icra takibi yapıldığını, davalının icra takibine haksız olarak itiraz ettiğini beyanla itirazın iptalini ve % 40 tazminata hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, sözleşmeye konu saha içinde maden bulunamadığını, ocakların işletilemediğini, çıkartılan maden miktarı gözetilerek rödovans ödenmesi gerektiğini, davacının teminat mektubunu nakde çevirdiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece iddia, savunma ve toplanan delillere göre, davacının her iki saha içinde rödovans alacağı bulunduğu, 1997 yılı 1. dönem rödovans borçlarının ödendiği kalan borçların ödenmediği, davacının sözleşmeyi fesihte haklı olduğu, davacının nakde çevirdiği teminat mektubu bedellerinin alacağından indirilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine, asıl alacak üzerinden takip tarihinden itibaren temerrüt faizi yürütülmesine, % 40 tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmiş, hüküm davacı ve davalı vekillerince temyiz edilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere ve özellikle AR 30845 sayılı diatomit sahasının işletme ruhsatı çıkartılıp davalıya teslim edilmesine, bu saha ile ilgili olarak da 1997 yılı 1.dönem rödovans parası ödenmesine, sözleşmenin 12.maddesi gereği davalının asgari üretim miktarı kadar Rödovans ödeyecek bulunmasına ve sözleşmenin 11. maddesi gereği temerrüt halinde Etibank Bankacılık A.O.nın cari iskontosu oranında temerrüt faizi uygulanacağının kararlaştırılmış olmasına göre, davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Davacı vekilinin temyizine gelince;
Davacı vekilinin temyizi irad kaydedilen teminat bedellerinin zarar veya alacaktan düşülmeyeceği noktasına yöneliktir. Sözleşmenin 21. maddesinde sözleşmenin feshi halinde teminatların nakde tahvil edilerek cezai şart olarak irad kaydedileceği, Etibank'ın varsa diğer zararlarının ve alacaklarının ayrıca işletmeciden (davalıdan) tahsil edileceği, ayrıca 24. maddede kesin teminatın cezai şart olarak irad kaydedileceği kararlaştırılmıştır. Bu tespitler ışığında teminat mektubu bedellerinin zarar veya alacaktan düşülmemesi gerekirken, cezai şart olarak irad kaydedilen teminat bedellerinin davacının alacağından mahsup edilerek yazılı şekilde karar verilmesi isabetli olmayıp hükmün bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda 1 nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddine, 2 nolu bentte açıklanan nedenlerle hükmün davacı yararına BOZULMASINA, vekili Yargıtay duruşmasında hazır bulunan davacı yararına takdir edilen 97.500.000. TL. duruşma vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, peşin harcın istek halinde iadesine, 21.06.2002 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy