(1086 S. K. m. 74, 75) (4389 S. K. m.20)
Dava: Davacı vekili, alacak ( itirazın kaldırılması ) talebini içeren dava dilekçesinde, müvekkilinin davalı kuruma hesap cüzdanı karşılığında yatırdığı parasını talep etmesine rağmen yanıt alamadığını, icra takibine girişildiğini, davalı kurumun takibe itiraz ettiğini, bu yüzden icra dosyasına gelen paranın ödenmediğini, alacağın tespiti ile ödenmesini talep etmiştir.
Davalı vekili, davalı kurumun tasfiyeye girdiğini, hesabın niteliğinin kar ve zarar hesabı olup, tasfiye işlemi tamamlanmadan alacağın istenemeyeceğini savunmuştur.
Mahkeme ise Ankara 19. İcra Müdürlüğünün yaptığı sıra cetveline göre davacının alacaklı olduğu anlaşıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne, 14.063.042.385.-TL'nin davalıya ödenmesine karar vermiştir.
Davalı vekili, kar ve zarara katılma hesabının niteliği ve hükümleri gözetildiğinde tasfiye aşamasındaki yasal sıra gözetilmeden alacak talep edilemeyeceği nedeniyle kararı temyiz etmiştir.
Karar: Mahkeme davacının talebini itirazın iptali davası kabul ederek hüküm kurmuştur. İtirazın iptali talebinde öncelikle alacağın varlığının tespiti gerekir. Ankara 19. İcra Müdürlüğünce yapılan sıra cetveli dolayısıyla takip dosyasına para gönderilmiş olması davacının haklılığını göstermez.
Mahkemenin, davacının icra takibine konu alacağı davalıdan talep edip edemeyeceğini araştırması gerekir.
Davacının alacak talebinin davalı kurum nezdindeki kar-zarar hesabından kaynaklandığı çekişmesizdir. Bu ilişkiden doğan alacağın talep edilebilmesi için kar ve zarar hesap cüzdanının 9. maddesinde öngörülen koşulların gerçekleşmesi gerekir.
Sonuç: Söz konusu koşulların gerçekleşmemesi halinde hesabın niteliği gereği davacı ancak tasfiye sonucunda payına düşeni talep edebilir.
KARŞI OY :
Davacı vekili, dava dilekçesi başlığında davasını "ALACAK" olarak göstermiş daha sonra elle "itirazın kaldırılması" kelimeleri eklenmiştir. Dilekçe içeriğinde ise; müvekkilinin davalı şirkete hesap cüzdanından da anlaşılacağı üzere para yatırdığını, daha sonra ise davalının ödeme yapmaktan imtina ettiğini bu nedenle tespit yaptırılıp ihtiyati haciz talep edilip, uygulandığını ve icrai hacze geçildiğini davalının takibe Kütahya İcra Tetkik Merciinde itiraz etmişse de bu davasını takip etmediğini, bu kerre yetkili Ankara 19. İcra Müdürlüğünce sıra cetveli yapıldığını yapılan sıra cetveli ile Kütahya 1. İcra Müdürlüğünün dosyasına 14.063.042.385.-TL para gönderildiğini;
Ancak itiraz nedeni ile bu paranın müvekkiline ödenmemekte olduğunu, bu nedenlerle işbu davanın açılarak "ALACAKLARININ TESBİTİ İLE DOSYAYA YATIRILAN PARANIN TARAFLARINA ÖDENMESİNİ" talep zorunluluğu hasıl olduğunu, ayrıca bu paranın başkaları tarafından haczedilmesi yada iade ihtimali bulunduğundan tedbir talep etmek zorunluluğu hasıl olduğunu belirterek "Netice ve Talep" kısmında ise bu nedenlerle yapılacak yargılama sonunda alacağın tespiti ile Kütahya 1. İcra Müdürlüğünün 2001/324 Esas sayılı dosyasına YATAN PARANIN TARAFLARINA ÖDENMESİNE karar verilmesini istemiştir.
Mahkemece dava dilekçesinde alacaklı olduklarının tespiti ile icra dosyasındaki paranın kendilerine ödenmesine karar verilmesi talep edilmiş ise de davalarda hukuki nitelendirme görevinin hakime ait olduğu ilkesinden hareketle, davanın icra dosyasına yapılan itirazın iptali şeklinde yorumlandığı ve davacının da alacaklı olduğunun tespit edildiği gerekçeleri ile davanın kabulüne davacının davalının Kütahya Şubesine yatırmış olduğu 10.753 USD'den dolayı alacaklı olduğunun tespitine, davacının talebine göre alacak miktarının 14.063.042.385.-TL olarak tespitine ve Kütahya 1. İcra Müdürlüğünün 2001/324 takip sayılı icra dosyasına yapılan itirazın iptali ile dosyada bulunan 14.063.042.385.-TL'nin davacıya karar kesinleştikten sonra ödenmesine karar verilmiş hüküm davalı şirket vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Davacı yanın işbu davada talepleri yukarıda dava dilekçesi aynen yazılmak suretiyle gösterilmiştir. Davacı talebi başka bir icra dosyasında düzenlenen sıra cetveli sonucu davacı tarafından yapılan ancak itirazla duran Kütahya 1. İcra Müdürlüğünün 2001/324 sayılı dosyasına gönderilen paranın taraflarına ödenmesi alacaklarının tespiti şeklindedir.
Davalarda, hukuki nitelendirme hakime aittir. Ancak, bu nitelendirme hiçbir zaman HUMK.nun 74 ve 75 nci maddelerine aykırı olamaz. Hakim taraflarca ileri sürülmeyen dava vakıalarını resen nazara alamaz Usul Kanunun 75 nci maddesindeki iddia sebebi dava vakıalarıdır. Somut olayda davacı yan hiçbir şekilde "itirazın iptali" talebinde bulunmamış bu talebi içerir açılmış bir davada yoktur. Talep "icra dosyasına gönderilen paranın taraflarına ödenmesi ve alacaklarının tespiti" şeklindedir. Mahkemece HUMK. nun 74 ncü maddesi gereğince hakimin tarafların iddia ve savunmaları ile bağlı oldukları gözetilmeden ve istek olmadığı halde talep aşılarak davanın hem tahsil hem de itirazın iptali" olarak nitelendirilip yazılı olduğu şekilde dava konusu yapılmadığı halde "Kütahya 1. İcra Müdürlüğünün 2001/ 324 takip sayılı icra dosyasına yapılan itirazın iptali ile dosyada bulunan 14.063.042.385.-TL'nın davacıya karar kesinleştikten sonra ödenmesine." Şeklinde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.
Mahkemece hükmünün açıklanan bu nedenle bozulması gerektiği görüşünde olduğumdan sayın çoğunluğun bozma gerekçesine katılamıyorum.
Full & Egal Universal Law Academy