(2004 S. K. m. 179/B) (1086 S. K. m. 286) (6762 S. K. m. 324)
Dava: Davacı tarafından hasımsız olarak açılan iflasın ertelenmesi davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacı vekili, en büyük hissedarı Türkiye Kalkınma Vakfı olan müvekkili şirketin Türkiye'de %16 pazar payı bulunduğunu ve yurtdışına ihracatlar yaptığını, 1998 ve 1999 yıllarındaki karlı dönemden sonra 2000 yılı Nisan ayından itibaren sektörde ihracat sıkıntısı yaşandığını ve iç piyasada fiyatların düştüğünü, hammadde fiyatlarının yükselmesi ile mali yönden sıkıntıya girdiğini, son aylarda bankalar tarafından yaklaşık 7,5 trilyonluk takipler yapıldığını, 31.12.2002 tarihli bilançoya göre borca batıklık durumunun ortaya çıktığını, ancak mali durumunu iyileştirecek kapasiteye sahip olduğunu, sektörel fiyat beklentileri ve maliyet düşüşü dikkate alındığında Şubat 2003-Şubat 2005 döneminde 99 Trilyon işletme karı hedeflendiğim, aynı dönemdeki giderin 79 Trilyon olarak öngörüldüğünü, verimliliğin, artırılması halinde iyileştirmenin daha kısa sürede sağlanacağını, iflasın ertelenmesi için aranan koşulların müvekkili şirket yönünden oluştuğunu ileri sürerek TTK. nun 324/2. maddesi uyarınca davacı şirketin iflasının 3 yıl süreyle ertelenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece iflasın ertelenmesi için iyileştirme tedbirleri sonunda ortaklığın karlılığa yeniden kavuşmuş, işletmelerinin fonksiyonlarını yerine getirmeye devam eden bir tüzel kişilik olarak varlığını sürdürmesinin ihtimal dahilinde olması gerektiği, ertelemenin kabul edilmesi halinde alacaklıların durumunun iflasın derhal açılmasına oranla daha kötü duruma sokulacağı bu nedenle ertelemenin koşulları bulunmadığı gerekçesiyle davacı şirketin iflasına karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Davacı şirket, aciz halinde bulunduğunu ancak mali durumunu ıslah edebileceğini ileri sürerek iflasın ertelenmesini istemiştir. İflasın ertelenmesi TTK. nun 324/3. maddesinde düzenlenmiştir. Hükme göre şirketin aktifleri, şirket alacaklılarının alacaklarını karşılamaya yetmediği takdirde yönetim kumlu bu durumu derhal mahkemeye bildirmeye mecburdur. Mahkeme, bu takdirde şirketin iflasına hükmeder. Şu kadar ki şirket durumunun ıslahı mümkün görülüyorsa yönetim kurulu veya bir alacaklının talebi üzerine iflas kararını erteleyebilir. Bu halde mahkeme, envanter tanzimi veya bir yediemin tayini gibi şirket mallarının muhafazası için lüzumlu tedbirleri alır. Görüldüğü gibi anonim şirketin pasifinin aktifinden fazla olması halinde yönetim kurulu şirketin iflasını istemek zorundadır. Şirketin iflasının zorunlu olduğu durumda, yönetim kurulu veya bir alacaklının talebi üzerine mahkemece iflasın ertelenmesine karar verilebilecektir.
İflasın ertelenmesinin talep edilebilmesi, şirketin pasifinin aktifinden fazla olması hali için öngörüldüğünden mahkemece öncelikle şirketin borca batık durumda olup olmadığı saptanmalıdır. Şirketin aciz halinin mevcut olması halinde mali durumun iyileştirilmesinin mümkün olup olmadığı incelenmelidir. Bunun için de erteleme talep eden tarafından şirketin mali durumunun iyileştirilmesi için düşünülen tedbirleri mahkemeye bildirilmesi gerekir.
Mahkemece önerilen tedbirlere göre şirketin durumunun iyileştirilmesinin mümkün görülmesi halinde iflasın ertelenmesine karar verilecektir. Bunun için de iyileştirme tedbirleri konusunda uzman bilirkişi kurulundan rapor alınarak sonucuna göre karar verilmelidir.
Mahkemece alınan bilirkişi kurulu raporunda davacı şirketin islahının mümkün olduğu belirtilmiştir. HUMK. nun 286. maddesi uyarınca bilirkişi raporu hakimi bağlamaz ise de, şirketin Islahının mümkün olup olmadığı özel bilgiyi gerektirdiğinden mahkemece raporun yeterli görülmemesi halinde yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırılarak varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.
Mahkemece bu yönün gözetilmemesi isabetsiz olup, bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 10.07.2003 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy