(6762 S. K. m. 20/2, 24)
Taraflar arasındaki karşılıklı tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı her iki davanın da reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı-davalı vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti.Belli günde davacı vek. Av. H. Ö. ile davalı vek. Av. S. Özol'un gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü:
KARAR
Davalı, birleşen davanın davacısı K. AB Seka'nın ihtiyacı olan beyazlatılmış uzun elyaf kraft selülozun temini için açılan ihaleye teklif vermiş, ve 20.000 ton Rus menşeli selülozun tonu 300 Dolar'dan, ilk sevkıyatı Aralık 1993'de başlamak üzere ayda asgari 2000 azami 4000 tonluk gemilerle 6 ay içinde teslimi konusunda sözleşme yapıldığı, bu sözleşme nedeni ile alıcı SEKA'nın 16.9.1994 vadeli ve teyitli akreditifi açtırdığı, satıcının da SEKA lehine 360.000 Dolarlık teminat mektubu verdiği, satıcının şubat 1994 tarihine kadar peyderpey 6.086 ton mal teslim ettiği selülozun üretildiği Rus USTLMSK fabrikasının hammadde yetersizliği nedeniyle üretim yapamadığından mal tesliminde aksamalar olduğu davalı-birleşen davanın davacısı Korimpex'in Nisan ve Mayıs aylarında da toplam 2.000 ton selüloz teslim edip, daha sonra selüloz teslim etmemesi nedeniyle sözleşmenin alıcı SEKA tarafından 5.8.1994 tarihinde fesih edildiği konularında uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Korimpex AB vekili Kocaeli 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde 8.8.1994 tarihinde açtığı davada, borçluya isnat olunamayan haller münasebetiyle borcun ifasının mümkün olmadığını bu nedenle borcun sakat olacağını müvekkilinin tüm iyi niyetli çabasına rağmen alıcı SEKA'nın teyitli akreditifin süresini uzatmadığı, fiyat hareketleri ile işlemin temelden çöktüğünü belirterek 360.000 Dolarlık teminat mektubunun nakde çevrilmemesi için tedbir kararı verilmesini akdin mücbir sebepler ve davalının ademi taahhüdü sebepleri ile geçersizliğinin tespitini talep ve dava etmiştir.
SEKA vekili de Kocaeli 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde 12.12.1994 tarihinde açtığı davada; satıcının malı teslim etmeyerek temerrüde düştüğünü Korimpeks' den alınması gereken selülozun başka firmalardan alındığını ve alınan bu selülozlar için 5.408.000 Dolar daha fazla ödeme yapmak zorunda kaldıklarını beyanla, Korimpeks A.B adına açılan 2.311.579. dolarlık akreditif borcunun ödenmemesi için tedbir kararı verilmesini üçüncü firmalara fazladan ödenen 5.048.000 Dolar'ın dava tarihindeki kur karşılığı 202.452.048.000.TL'nin reeskont faizi ile birlikte tahsilini ve fazlaya ait haklarının saklı tutulmasını talep ve dava etmiştir.
Korimpeks AB'nin açtığı dava dosyası ile Kocaeli 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde SEKA'nın açtığı dava dosyası birleştirilmiştir.
Mahkemece, satıcı davalı her ne kadar mücbir sebebe dayanmışsa da, sözleşme imzalandıktan sonra dolar bazında %100'ün üzerinde artışlar meydana geldiğini, sözleşme hükmü var diye sözleşmedeki fiyattan mal temin edilmesinin satıcının mahvına sebep olacağı bu nedenle satıcının tazminatla sorumlu tutulmasının hakkaniyete aykırı olduğu davacı SEKA' nın açtığı davanın reddine birleşen davanın ise eda davası açılacak hallerde tespit davası açılamayacağı gerekçesiyle reddine karar verilmiş, hüküm davacı, birleşen davanın davalı SEKA vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Davacının edimi cins borcuna ilişkin olup satıcı malın başka bir yerden temin edilerek alıcıya teslimi için akreditifin süresinin uzatılmasını istediğinden olayda mücbir sebep ve ifa imkansızlığından söz edilemez.
Öte yandan taraflar tacir olup TTK. nun 20/2 maddesi uyarınca" Her tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir işadamı gibi hareket etmesi lazımdır." Yine aynı kanunun 24. maddesinde de "tacir sıfatına haiz bir borçlunun Borçlar Kanunun 104. maddesinin 2. fıkrası, 161. maddesinin 3. fıkrası ve 409. maddelerinde yazılı hallerde fahiş olduğu iddiasıyla bir ücret veya cezanın indirilmesini mahkemeden isteyemez." Somut olayda satıcının sözleşme ile üstlendiği edimleri yerine getirmediğinden sözleşmenin SEKA tarafından feshi haklı olup yine sözleşmenin 15. maddesine istinaden SEKA'nın satıcı Korimpeks tarafından teslim edilmeyen bakiye 11.342 ton selülozun başka firmalardan almış olması nedeniyle oluşan fiyat farkını talep edebileceği gözetilmeden yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı-birleşen davanın davalısı Türkiye Selüloz ve Kayıt Fabrikaları A.Ş vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, vekili Yargıtay duruşmasında hazır bulunan davacı-karşı davalı yararına takdir edilen 250.000.000. TL duruşma vekalet ücretinin davalı-karşı davacıdan alınarak, davacı-karşı davalıya ödenmesine, peşin harcın istek halinde iadesine, 24.10.2003 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy