(2004 S. K. m. 67) (818 S. K. m. 99)
Dava: Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı sebeplerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içerisinde davalı vekilince duruşmalı, davacı vekilince de duruşmasız olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belirli günde davacı vek. Av. Namık Yıldız ile davalı vek. Av. Fikret Mehmetoğlu'nun gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçelerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacı vekili, davalı tarafından tahsile verilen 6.11.1998 günlü çekin bedelinin ödendiğini, bu çekin müvekkilinin ve muhabir banka olan The Bank Of New-York'a tahsil için gönderdiğini, ciroda sahtecilik bulunması sebebiyle muhabir bankanın çek bedelini müvekkili banka hesabına borç kaydettiğini, davalının 6.1.1999 günlü taahhüdüne rağmen çek bedelini ödemediğini, alacağın tahsili amacıyla başlatılan takibe itiraz ederek durdurduğunu ileri sürerek davalının itirazının iptaliyle takibin devamına, %40 icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevabında, çekin gerekli istihbaratın yapılması ve tahsil edilmesi için davacı bankaya verildiğini, bankanın çekin sağlam olduğunu bildirmesi üzerine bedelinin tahsil edildiğini bankanın çekle ilgili gerekli araştırmayı yapmadan sağlam olduğunu bildirmesi sebebiyle kusurlu olduğunu, taahhütnamenin kusurlu olan bankayı sorumluluktan kurtarmayacağını belirterek davanın reddini istemiştir. Mahkemece iddia, savunma ve toplanan delillere göre dava konusu çekin tahsili işleminde davacı bankanın kusuru bulunmadığı, davalının taahhütname ile sorumluluğu üstlendiği gerekçesiyle davalının itirazının iptali ile takibin devamına, alacağın %40'ı 7.850.009.742.-TL. tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir. Davalı tarafından davacı bankaya verilen 6.1.1999 günlü taahhütnamede 36.434.65 Dolar meblağlı çekin tahsilinde bir problem oluşması halinde her türlü sorumluluğun kendisine ilişkin olduğu belirtilmiştir. Davacı banka komisyon karşılığı çekin tahsili işlemine aracılık etmekle beraber lehdar firmanın kaşesini içermeyen çeki tahsile alıp davalı şirkete ödeme yaparak onu ihracata sevketmiş olduğundan bu ihracat sebebiyle davalının uğradığı zarardan kusuru oranında sorumludur. Davalı da ciro imzası yönünden araştırma yapmaması ve ciro imzasında lehtar firmanın kaşesinin bulunmamasını dikkate almaması, ticari ilişki kurduğu kişilerin seçiminde özen göstermemesi sebebiyle kusurludur. Her ne kadar taahhütname ile davacı banka sorumluluğunu ortadan kaldırmışsa da bankaların kurulmaları Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun iznine tabi olup faaliyetleri Bankalar Kanunu'nda düzenlenmiştir. Borçlar Yasası'nın 99. maddesine göre hile ve ağır kusur halinde borçluyu sorumluluktan kurtaran kayıtlar batıldır. Hafif Kusur halinde ise hükümet tarafından imtiyaz suretiyle verilen bir sanatın icrasından dolayı zarar meydana gelmişse hakim bu şartı da batıl kabul edebilir. Bankalar resmi izinle kurulabildiğinden imtiyaz suretiyle bir sanatı icra ettiklerinden 6.1.1999 günlü taahhütname de bankayı sorumluluktan kurtarmaz. Mahkemece bu yönler gözetilerek davacının ve davalının olay sebebiyle kusur davranışların zarara etkisi yönünden değerlendirme yapıp varılacak uygun sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken yazılı biçimde hüküm kurulmasında isabet görülmemiştir.
Sonuç: Yukarda açıklanan sebeplerle hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre davacının temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, vekili, Yargıtay duruşmasında hazır bulunan davalı yararına takdir edilen 375.000.000.-TL. duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine, peşin harcın istem halinde iadesine, 11.03.2004 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy