(6762 S. K. m. 642, 669, 675, 704, 730)
Dava: Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacı vekili, müvekkilinin hamili olduğu davalının oğlu tarafından keşide edilen 2.300.000.000.TL bedelli çekin müvekkili tarafından kaybedildiğini çek bedelinin ödenmemesi üzerine alacağın tahsili için girişilen takibe davalının itiraz ettiğini belirterek itirazın iptaline, takibin devamına ve %40 icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, davacının öncelikle yetkili hamil olduğunu kanıtlaması gerektiğini, çeki kaybettiği için TTK. nun 730/20. maddesi delaletiyle yine aynı yasanın 669-675 maddeleri arasındaki prosedürün izlenmediğini bildirerek davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, yanlar arasında çekin mal alışverişi nedeniyle davacıya verildiği hususunda anlaşmazlık bulunmaması gerekçesiyle itirazın kısmen iptaline, takibin asıl alacağa ticari faiz uygulanmak suretiyle devamına ve %40 icra inkar tazminatına karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.
Keşidecisi davalı olan hamiline yazılı çekin hamil davacı elinde iken ibraz edilmeden zayi edildiği hususu çekişmesiz olup, mahkemenin de kabulündedir.
TTK. nun 642. maddesinde hamilin müracaat hakkının hangi hallerde düşeceği belirtilmiştir. Bu maddeye göre hamil poliçeyi belli süreler içinde ibraz etmez ve protesto etmezse (poliçelerde kabul eden kimse, bonolarda keşideci) hariç olmak üzere cirantalara, poliçe keşidecisine ve diğer borçlulara karşı haiz olduğu hakları kaybeder. Bu nedenledir ki çeki ibraz etmeden kaybetmiş olan davacı hamilin açacağı çek iptal davası ve alacağı iptal kararı hakların asıl borçlu davalıya kullanma hakkını vereceği kuşkusuzdur.
Öte yandan TTK. nun 704.maddesi gereğince hamilin veya keşidecinin bir çeki iyi niyetle ele geçiren kişiye karşı çekin çalındığını veya kaybolduğu defini ileri sürmesi mümkün değildir.
Çeki ödeme için ibraz edenin çeki çalan kişinin yoksa iyiniyetle iktisap eden kişi mi olduğu ancak açılacak iptal davası sırasında mahkemede belli olacaktır.
İptal kararının verilmesinden sonra çeki elinde bulunduran 3. kişi emre yazılı senetlerde muntazam ciro zincirini hamile yazılı senetlerde hamil olmanın sağladığı hak sahipliği karinesinden yararlanmayacaktır.
Somut olayda, çeki zayi eden davacı alacaklının yukarıda açıklanan prosedürü izlemesi gerekirken bu yollara müracaat etmeksizin, takip yapması itiraz üzerine de iş bu itirazın iptali davası açılması, mahkemece de bu yönler gözetilmeden davanı kısmen kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün temyiz eden davalı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 13.09.2004 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy