(818 S. K. m. 44, 74, 106, 249) (3226 S. K. m. 16)
Dava: Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün davacı ve davalı A/C Danışmanlık şirketi vekilince duruşmasız davalılardan Finansal Kiralama A.Ş. vekilince de duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı vek. Av. Abdullah Çabuk ile davalılar Finans Finansal A.Ş. vek. Av. Yunus Karalaya ile diğer davalılar A-C Danış. Tic. Ltd. Şti. vek. Av. Kamer Bilen'in gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçelerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacı ile davalılardan Finans Finansal Kiralama A.Ş. arasında 16.6.2000 tarihinde Finansal Kiralama sözleşmesi imzalandığı ve mısır hasatında kullanılan silo ve makine müştemilatının kiralanması yoluna gidildiği, sözleşmede malın teslim süresinin belirtilmemiş olduğu konularında uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Davacı vekili, Mısır hasatından önce 19.8.2000 tarihinde çalışır vaziyette teslimi gereken tesisin bu tarihte teslim edilmediği, 26.8.2000 tarihinde hasarlı ve eksik şekilde getirilen makinaların kurulup çalıştırılamadığını bu durumun ilgililere bildirildiğini, tesisin 2000 yılı ikinci ürünü mısır hasatı da başladıktan sonra 10.10.2000 tarihinde teslim edilebildiğini tesisinin geç kurulmasından doğan zararın Tarsus 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2000/154 D.İş. sayılı dosyasında yaptırılan bilirkişi incelemesi ile belirlendiğini beyanla 111.000.000.000.-TL. zararın doğduğu 10.10.2000 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı Finansal Kiralama şirketi vekili müvekkilinin Finansal Kiralama konusu malların imalatçısı veya satıcısı olmadığını, finansman sağlayan bir kredi kuruluşu olduğu, sözleşmede tesisin (ekipmanın) 19.8.2000 tarihinde çalışır vaziyette teslim edileceğine dair bir taahhüt bulunmadığını malların ithal edilip gümrüğe getirildiğini bundan sonraki tüm sorumluluğun davacıda olduğunu, müvekkiline atfedilecek bir kusur veya sorumluluk bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.
Davalı A/C Danışmanlık Dış Tic. Ltd. Şti. vekili müvekkili ile davacı arasında akdi ilişki olmadığını müvekkilinin diğer davalı tarafından ithal edilen malzemenin gümrük işlemlerini Finansal Kiralama adına gerçekleştirdiğini belirterek davanın reddini istemiştir.
Mahkemece iddia, savunma toplanan deliller ve bilirkişi raporuna göre sözleşmede teslim ile ilgili bir süre bulunmadığından ifanın zamanını düzenleyen BK.'nun 74. maddesi hükmü de dikkate alınarak dürüstlük kuralları çerçevesinde malın uygun bir sürede teslimi gerektiğini, sözleşme tarihinden iki ay sonraki bir sürenin makul süre olacağını F.K.Kanunun 16. maddesi gereğince malın zamanında teslim edilememesi halinde BK.'nun 106. maddesinin uygulanamayacağını ayrıca malın davacıya kullanılmaya salih bir halde teslimi gerektiğini (BK. 249. md.) ancak tesliminin gecikmesi nedeniyle davacının BK.'nun 106. maddesi gereğince davalıya ihtar çekerek onu temerrüde düşürüp uygun bir mehil vermek ifayı yerine getirmesini istemediği bu davranışın davalının daha seri hareket etmesini sağlayacağını bu lazimeyi yerine getirmeyen davacının %25 oranında kusurlu olduğu, saptanan tazminattan bu kusur oranına tekabül eden kısmın tenzili gerektiğini, buna göre davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine 83.250.000.000.-TL.'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınıp davacıya verilmesine fazla istemin reddine karar verilmiş, hüküm taraf vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.
1- Davalılardan A/C Danışmanlık Şirketi ile davacı arasında herhangi bir ticari ilişki ve sözleşme bulunmadığından bu davalı hakkındaki davanın husumetten reddi gerekirken yazılı gerekçe ile bu davalının da tazminattan sorumlu tutulması doğru görülmediğinden bu davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü gerekmiştir.
2- Davacı vekilinin temyizine gelince;
Davacı vekili tarafların kusur oranlarını belirleyen 23.12.2002 tarihli bilirkişi raporuna itiraz etmemiş olmasına, dava dilekçesinde talep edilen ticari faiz talebinin yasal faizi ifade etmesine ve dava tarihinden itibaren faize hükmedilmesinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
3- Davalı Finans Finansal Kiralama Şirketinin temyizine gelince;
a) Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı Finans Finansal Kiralama A.Ş.'nin (b) bendinin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
b) Finansal Kiralama Sözleşmesinde teslim tarihinin kararlaştırılmadığı konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Kural olarak Finansal Kiralama Sözleşmesinde malın kiracıya teslimi kiralayanın temel borçlarındandır. Bu durumda kiracı BK.'nun 74. maddesi uyarınca kiralayana uygun bir süre verip malın teslimini isteyebilme hakkına sahip olduğu gibi kendisine teslim edilmeyen maldan dolayı davalı Finansal Kiralama Şirketine BK.'nun 106. maddesi uyarınca ihtar çekerek onu temerrüde düşürüp uygun bir mehil verip ifayı yerine getirmesini talep etmesi gerekir.
Somut olayda mahkemece tarafların kusur oranı ve BK.'nun 44. maddesi hükmü dikkate alınarak borç miktarın saptanması için dosya bilirkişi heyetine verilmiş 23.12.2002 tarihli bilirkişi raporunda davacının %25, davalının %75 kusurlu olduğu yolunda rapor verilmiştir. Davalı Finansal Kiralama Şirketi 17.2.2003 tarihli dilekçesi ile bilirkişi raporuna itiraz etmiş ve özellikle de kusur oranı yönünden yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınmasını istemiştir.
Mahkemece itirazlar doğrultusunda tarafların olaydaki kusur oranları yönünden yeniden oluşturulacak bilirkişi heyetinden rapor alınarak uygun sonuç dairesinde bir hüküm kurulması gerekirken, eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda 2 nolu bentte açıklanan nedenle davacı vekilinin tüm 3-2 bendinde yazılı nedenlerle davalı Finansal Kiralama Şirketinin diğer temyiz itirazlarının reddine hükmün 1 nolu bentte açıklanan nedenle davalı A/C Danışmanlık Ltd. Şti. 3/b bendinde yazılı nedenlerle de davalı Finansal Kiralama Şirketi lehine BOZULMASINA, vekili Yargıtay duruşmasında hazır bulunan davalı yararına takdir edilen 375.000.000.-TL. duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, peşin harcın istek halinde iadesine, 11.11.2004 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy