(2004 S. K. m. 72)
Dava: Taraflar arasındaki birleştirilen menfi tesbit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacılar ve davalı Ahmet Efe ile M. Sıddık Eren vekillerince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacı vekili, müvekkili şirketin davalı kiralayan Berhan Tecer'e aralarındaki 1.1.2000 başlangıç tarihli kira akdinin 10.maddesi uyarınca bir adet 4.000 USD bedelli teminat senedi verdiğini ayrıca mecura ait ilk 12 ay kira karşılığı olarak 12 adet çek verdiğini, müvekkilinin mecuru boşaltacağını bildirip, mecuru boşaltmasına rağmen beş adet her biri 625.000.000.TL bedelli çek ile teminat senedinin iade edilmediğini iddia ederek söz konusu senet ve çeklerden dolayı borçlu olmadıklarının tesbitini talep ve dava etmiştir.
Davalı Berhan Tecer vekili cevabında, taraflar arasında 1.1.2000 başlangıç tarihli 5 yıllık kira sözleşmesi imzalanıp, ilk yıl kira bedelinin tamamının 12 adet çek verilmek suretiyle müvekkiline ödendiğini ayrıca 4.000 ABD doları tutarında teminat senedi verildiğini, kira kontratının 8.maddesine göre, kiracı taşınmazı daha önce tahliye etmek isterse 1 ay önceden haber vermesi gerektiği, davacının 13.7.2000 tarihinde keşide ettiği ihtarnamenin 17.7.2000 tarihinde tebliğ edildiğini, bu durumda tahliye tarihinin 18.8.2000 olması gerektiği ve her halükarda davacının bu tarihe kadar olan kirayı ödemesi gerektiğini davacının peşin ödediği bir yıllık kira bedelini istememesi gerektiğini, davacının bir yıldan erken bir sürede taşınmazı tahliye edeceğini müvekkili tahmin etmediğinden çekleri ciro ettiğini, akdin feshinin haksız ve kötü niyetli olduğunu, teminat senedinin kiracının kiralayanın tahliyesinden sonra kiralanan da yol açacağı muhtemel maddi hasar, elektrik, su parası ve benzer borçlar kalması durumunda bu alacağın tahsilini garanti altına almak için kiralayana verildiğini, davacının taşınmazı tahliye ettikten sonra bıraktığı maddi hasarın 1.680.600.000.TL olduğunun tesbit sonucu belirlendiğini, ayrıca elektrik ve su borcu toplamı 2.446.600.000.TL'nin müvekkilince ödendiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
Birleştirilen İzmir 4.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2000/840 Esas, 2001/829 Karar sayılı dosyasında davacı SMS Ltd. Şti. vekili, davalılar Ahmet Efe ve M. Sıddık Ersan'ın kötü niyetle edindikleri çekleri ve senedi icra takibine koyduklarını iddia ederek toplam 1.875.000.000.TL bedelli üç adet çek ve 4.000 USD bedelli bonodan dolayı borçlu olmadıklarının tespitin talep ve dava etmiştir.
Davalı Ahmet Efe vekili cevabında, işbölümü itirazında bulunarak müvekkilinin iyi niyetli hamil olduğunu savunarak davanın reddi ile lehlerine tazminata hükmolunmasını istemiştir.
Davalı M. Sıddık Ersen vekili cevabında, davanın reddi ile lehlerine tazminata hükmolunmasını istemiştir.
Birleştirilen İzmir 12.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2001/339-636 sayılı kararında davacı Metin Coşkuner, müvekkilinin kefil sıfatı ile imza koyduğu 4.000 USD bedelli teminat senedinden dolayı davalı M. Sıddık Ersan'a borçlu olmadığının tesbitini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece iddia, savunma ve toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre davaya konu edilen beş adet çek ve bir adet senedin kira ilişkisi nedeni ile verildiği, kiralananın 18.8.2000 tarihinde tahliye edildiği, kiralananın hasarı nedeni ile 20 gün içinde tamir edilebileceği, bu koşullarda 38 günlük kira alacağı bulunduğu, buna göre dava konusu edilen 1.8.2000 keşide tarihli 625.000.000.TL bedelli çekin karşılıksız kaldığı iddiasının yerinde olmadığı 1.9.2000 keşide tarihli Eylül ayı kira bedeli olarak verilen 625.000.000.TL bedelli çek nedeni ile de davalının 8 günlük kira alacağı 166.666.650.TL mahsup edildiğinde 1.9.2000 keşide tarihli çek nedeniyle davacının 458.333.350.TL borçlu olmadığı, kira akdinin feshi nedeni ile 1.10.2000, 1.11.2000 ve 1.12.2000 tarihli çeklerle davacının davalı kiralayan Berhan Tecer'e borçlu olmadığı, kiralananda davacının kullandığı süre içerisinde 1.680.600.000.TL'lik hasar bulunduğu, ödenmeyen elektrik faturasının 596.315.000.TL, suyun ise 93.020.000.TL olup, bunların toplamı 2.369.735.000.TL davalı kiralayanın alacaklı olduğu teminat olarak verilen 4.000 USD bedelli senedin Türk Lirası karşılığının 2.676.880.000.TL olup davalı kiralayanın hasar ödenmeyen elektrik ve su bedelinden doğan 2.369.735.000.TL alacağı mahsup edildiğinde davacının davalıya 150.265.000.TL borçlu olmadığı, birleştirilen dosyada ciranta olan davalıların senedi haksız olarak ele geçirdikleri ve kötü niyetle kullandıkları usulünce kanıtlanamadığı gibi teklif edilen yemini de adı geçen davalıların eda ettikleri gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm davacılar vekili ile davalı Ahmet Efe ve davalı M. Sıddık Eren vekillerince temyiz edilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere göre delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacılar vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Birleşen dosya davalılarının temyizine gelince; İİK. nun 72.maddesine dayanılarak açılan menfi tesbit davasında, alınan ve uygulanan ihtiyati tedbir kararı nedeniyle davalının alacağının tahsilinin gecikmesi halinde borçlunun kötü niyetli olup olmadığına bakılmaksızın İİK. nun 72/4.maddesi uyarınca davalı alacaklı yararına tazminata hükmedilmesi gerekir. Somut olayda alınan tedbir kararı infaz edilerek davalıların alacağına kavuşması geciktirilmiş olduğundan davalılar yararına tazminata hükmedilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile bu istemin reddi bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Yukarıda 1 sayılı bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının reddine, 2 sayılı bentte açıklanan nedenlerle hükmün davalılar Ahmet Efe ve M. Sıddık Eren yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 01.10.2004 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy