(2004 S. K. m. 140) (1086 S. K. m. 388)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı vekili müvekkili şirket ile davalı banka arasında akdedilen genel kredi sözleşmesi kapsamında davalı bankadan iki adet teminat mektubu alındığını ve 7.142.683.820.-TL. tutarında 202 adet çekin kontrgaranti olarak verildiğini, buna rağmen davalı bankanın teminat mektubu bedellerinin depo edilmesini istediğini; teminat mektubu muhatabı Toprak Mahsulleri Ofisi'nin talebine rağmen davalı bankanın 581.300.000.-TL. lik teminat mektubunu paraya çevirmeyi reddettiğini, bunun üzerine bedeli ödemek suretiyle teminat mektuplarını kendilerinin aldığını ve davalıya iade etmek şartıyla çeklerin ya da bedellerinin talep edildiğini, davalı bankanın bu talebi de reddettiğini; kredi teminatı olarak önceden verilen 5.000.000.000.-TL. lik bir senedin de, hiç borç kalmamasına rağmen iade edilmediğini iddia ederek 7.142.683.820.-TL. tutarındaki çek bedelinin tahsiline ve teminat senedinin iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı banka vekili 22.04.1994 tarihinde bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme izinlerinin kaldırıldığını, Bankalar Kanunu'nun 12 ve 68 nci maddeleri uyarınca kendilerinden ödeme talebinde bulunulamayacağını bildirerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
Yargılama aşamasında davalı bankanın iflasına karar verilmiştir.
Mahkemece davalının teminat mektubu bedellerini tazmin etmediği; kredi borcunun kapatılmış olmasına rağmen 5.000.000.000.-TL. lik senedi geri vermediği; tahsil edilmeyen çek bedelleri dışında tespit edilen 6.858.108.820.-TL. alacaktan masaya kayıt ve kabul edilen miktarın tenzilinden sonra kalan 1.016.218.418.-TL. alacağın 08.07.1994 tarihinden itibaren %98 temerrüt faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmiş; hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.
1- Dava, kredi sözleşmesi hükümlerini yerine getirmeyen davalı bankaya teminat olarak verilen çek bedellerinin tahsili ile aynı amaçlı verilen bononun iadesi için açılmış olup; davalı banka yargılamanın devamı sırasında iflas etmiştir. Bu durumda alacak davasının kayıt kabul davasına dönüşeceği düşünülerek, davacının iflas tarihi itibariyle alacağının baliğ olduğu miktarın tespiti ile bunun iflas masasına kayıt ve kabulüne karar verilmek gerekirken, alacağın tahsiline karar verilmesi doğru görülmemiştir.
2- Davacı yanın isteklerinden biri de bedeli ödendiği halde davalı banka uhdesinde kalan 5.000.000.000.-TL. lik teminat senedinin iadesine ilişkin olup, bu hususun mahkemenin kabulü dahilinde olduğunun karar gerekçesinde belirtilmesine rağmen hüküm fıkrasında bu yöne ilişkin olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemesi de HUMK. nun 388/son maddesine aykırıdır.
3- Davalı yan cevap dilekçesinde çeklerin tamamının tahsil edildiğini, bundan devre komisyonları ve masraflar toplamı 01.0300.793.418.-TL. nin mahsubu ile bakiye 913.475.767.-TL. nin sehven reddedildiğini bildirmiştir. Bu durumda mahkemece bir kısım çeklerin tahsil edilmediği yönünde oluşturulan hüküm hatalı olduğu gibi, iflas idaresince kabul edilen 913.475.767.-TL. lik kısmın gözden kaçırılmasında da isabet görülmemiştir.
Hal böyle olunca mahkemece, tarafların kabul beyanları, raporlara yönelttikleri itirazlar, ticari kayıtları ve tüm deliller dikkate alınmak suretiyle taraflar arasındaki alacak ilişkisinin saptanması için seçilecek bir bilirkişi heyeti marifetiyle inceleme yapılarak varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar vermek gerekirken, eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
Sonuç: Temyiz olunan hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 03.03.2005 günü oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy