(2004 S. K. m.166/2, 179) (6762 S. K. m. 324/2)
Dava: Davacılar tarafından hasımsız olarak açılan iflasın ertelenmesi davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde İ.. Bankası, Y... K... Bankası A.Ş, V... A.Ş. vekillerince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, yurtiçi ve yurtdışı inşaat işleri yapan müvekkili şirketlerden Sezai T..., Fevzi A... İnşaat A.Ş'nin 10 Trilyon, STFA Mühendislik A.Ş'nin 1,5 Trilyon, Sezai T... Fevzi A... Holding A.Ş'nin 23,5 Trilyon sermayesi bulunduğunu, yurtiçi ve yurtdışı projelerden kaynaklanan hak ve alacakların zamanında ve tam olarak tahsil edilememesi nedeniyle şirketlerin mali durumunun bozulduğunu, şirketlerin yönetim merkezi olarak kullanılan taşınmazdan davacıların hissedar olduğunu, aktifleri pasifin altına düşen müvekkili şirketin mali durumunu düzeltebileceğini ileri sürerek iflasın ertelenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece aynı grupta bulunan şirketlerin projelerin yerine getirilmesinde birbirine ihtiyacı olduğu, mali yapılarının birbirine paralel olarak korunması gerektiği, mali durumu bozulan şirketlerin mali durumunu iyileştirme imkanı olduğu gerekçesiyle davacı şirketlerin iflaslarının bir yıl süreyle ertelenmesine karar verilmiş, hüküm İ... Bankası A.Ş, Y... K... Bankası A.Ş. ve V... AŞ. vekilince temyiz edilmiştir.
1- Borçlu Sezai T..., Fevzi A... İnşaat A.Ş, Sezai T... Fevzi A... Holding A.Ş ve Sezai T... Fevzi A... Mühendislik A.Ş. aynı dava dilekçesi ile iflasın ertelenmesi talebinde bulunmuştur. İflasın ertelenmesi talebi erteleme talebinde bulunan her şirketin mali yapısı içinde ayrı ayrı değerlendirileceğinden bu yöndeki bir talep HUMK'nın 43. maddesi uyarınca mümkündür. Bu nedenle alacakların erteleme taleplerinin ayrılması gerektiği ilişkin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2- Anonim Şirketler İflasın ertelenmesi talebinde bulunmuşlardır. İflasın ertelenebilmesi için anonim şirketin borca batık durumda olması, mali durumunun iyileştirilmesi ümidinin bulunması ve fevkalade mühletten faydalanmamış olması gerekir. Bu şartlar erteleme talebinde bulunan anonim şirketler yönünden ayrı ayrı gerçekleşmelidir. Erteleme talebi TTK'nın 324/2. maddesine göre borca batıklık bildirimi anlamındadır. Bu nedenle mahkemenin öncelikle erteleme talep eden anonim şirketin borca batık durumda olup olmadığını tespit etmesi, borca batık durumda ise mali durumunun iyileştirilmesinin mümkün olup olmadığını incelemesi gerekir.
Anonim şirketin borca batık durumda olması halinde iflasını ve erteleme talebini düzenleyen İİK'nın 179 ve TTK'nın 324. maddesinde bu istemin ilanına ilişkin bir düzenleme yapılmamıştır. İflasın ertelenmesi kurumu erteleme talebinde bulunan şirketlerin menfaatleri göz önüne alınarak düzenlenmiş ise de, alacaklıların menfaati de kuşkusuz korunmaktadır. Şirket borçlarının muvazaalı olarak aktiften fazla olması sonucunu, doğuracak kötüniyetli davranışların önüne geçmek ve anonim şirketin borca batık durumda olmadığını, iyileştirme projesinin yeterli bulunmadığını, alacaklılara kanıtlama olanağı vermek amacıyla iflasın ertelenmesi talebi İİK'nın 166/2. maddesinde öngörülen usulle ilan edilmeli, ilan üzerine borca batıklık durumu ve iyileştirme projesine itiraz eden alacakların itirazları değerlendirilip erteleme şartlarının oluşup oluşmadığı araştırılarak sonucuna uygun bir karar verilmelidir. Mahkemece bu yönün gözetilmemesi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.
Borçlu şirketler iflasın ertelenmesi talebinde bulunduğuna göre öncelikle borca batıklık halinin mevcut olup olmadığı saptanmalıdır.
Bu durumda düzenlenecek borca batıklık bilançosunun anonim şirketlerin gerçek malvarlığı değerini yansıtması gerekir. Borca batıklık halinin tespiti için tüm aktiflerin paraya çevirme değerleri, yani piyasadaki satış sırasında gerçekleşebilecek fiyattan bilançoya geçirilmelidir. Aktif bu şekilde saptandıktan sonra borca batıklık durumu saptanmalı, şirket borca batık değilse talep reddedilmelidir. Mahkemece borca batıklık ve mali durumun iyileştirilmesi konusunda bilirkişi raporu alınmışsa da bu rapor hüküm vermeye yeterli değildir. Bilirkişi raporunda erteleme talebinde bulunan şirketlerin aktif ve pasifinin ne olduğu konusunda açıklık bulunmamaktadır. Mahkemece borca batıklık ve mali durumun iyileştirilmesi konusunda ek rapor alınarak bir karar verilmelidir. Bu yönün gözetilmemesi isabetsiz olduğu gibi rehinli alacakların işleyen faizlerinin teminatlandırılması konusunda karar verilmemesi de kabul şekli itibariyle doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda ( 1 ) nolu bentte açıklanan nedenlerle diğer temyiz itirazlarının reddine, ( 2 ) nolu bentte açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 10.3.2005 gününde oyçokluğuyla karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy