(1086 S.K.m.74) (2004 S.K.m.72)
Dava: Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün davalı vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı vek.Av.Battal Gazi Batar ile davacı vek.Av.Ali Özdemir'in gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı Tufan Namık Çınar yetkilisi bulunduğu diğer davacı T-art Tasarım Tekstil Tic. Ltd. Şti.'ne davalı şirketten konfeksiyon emtiaları almak amacıyla dört adet toplam 17.650.000.000.-TL. tutarlı çekleri verdiğini, davalının 5.235.000.000.-TL.lık emtiaları gönderdiği halde 12.415.000.000.-TL.lık emtiaları göndermediğini, Ankara 26.İcra Müdürlüğünün 2001/23062 Esas sayılı dosyası ile 17.650.000.000.-TL. asıl alacak olmak üzere takibe geçtiğini, icra dosyasına 3.650.000.000.-TL. ödendiğini, buna rağmen menkul mallarının haciz edilerek satışlarının istendiğini, toplam davacı şirket borcunun 5.235.000.000.-TL. olup, çekteki davacı şahısa ait ciro zincirinde bozukluk nedeniyle davacı Tufan Namık Çınar'ın sorumlu tutulamayacağını belirterek çeklerden dolayı 12.415.000.000.-TL. borçlu olmadıklarının tespitine, %40 kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, davacı iddialarının yerinde olmadığını, yapılan takibe de itiraz etmedikleri gibi borcun ödeneceği yönünden taahhütlerde bulunduklarını ve icra dosyasına itirazsız kısmi ödemeler yaptıklarını, davacı Tufan Namık Çınar'ın değişik isimler altındaki şirketleri aracılığıyla konfeksiyon piyasasında ve aynı adreste çalıştığını, ciro ederek verdiği bu çeklerin müvekkiline olan borcunun tasfiyesine ilişkin olduğunu, bu davacının çeklere bağlanmış borcun kefili, garantörü bulunduğunu, çeklerin gönderilecek emtia karşılığı verildiği iddiasının temelsiz olup, iddiaların yazılı belge ile kanıtlanması gerektiğini bildirerek davanın reddine, %40 tazminata karar verilmesini istemiştir.
Mahkemece, toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporu ile davacı defterlerinde davalı tarafından düzenlenen toplam 5.235.070.000.-TL. tutarındaki üç adet açık fatura dışında başka kayda rastlanılmadığı, davacı tarafça teklif edilen yeminin edasında davalı şirket yetkilisinin dava konusu çeklerin avans olarak verilmiş olmayıp, yetkilisi olduğu şirket tarafından davacı şirkete satılan ve teslim edilen mal karşılı verildiğini, irsaliye ve fatura kestiklerini ve çeklerden ötürü davacının borçlu olduğunu beyan ettiği, bu bildirim doğrultusunda dava konusu çekler tutarında malın davacı şirkete teslim edildiğinin MK.nun 6. maddesi gereğince ispat edilemediği, bu nedenle davacı şirketin toplam 17.650.000.000.-TL. tutarındaki çeklerden ötürü davalı şirkete 5.235.070.000.-TL. tutarındaki üç adet açık fatura dışında kalan 12.414.930.000.-TL.dan ve ferilerinden borçlu olmadığı, diğer davacı T.Namık Çınar'ın davacı şirketin yetkilisi olduğu mezkur çekleri bu sıfatla imzaladığı, bu nedenle kişisel sorumluluğu cihetine gidilemeyeceği, çeklere iddia edildiği gibi aval veren sıfatıyla imza koymadığı çeklerde ciro silsilesinin bozuk olduğu, kefil veya davalıya taahhütte bulunduğuna dair herhangi bir delil bulunmadığı, bu nedenlerle bu davacının davalıya çeklerden dolayı borçlu olmadığının kabulü gerektiği, ancak HUMK.nun 74. maddesi hükmü gözetilerek bu davacının da davalıya mezkur çeklerden ötürü 12.414.930.000.-TL. ve ferilerinden borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerektiği gerekçeleri ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı şirket vekilince temyiz edilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı şirket vekilinin davacılardan Tufan Namık Çınar yönünden verilen karara ilişkin temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Davalı vekilinin davacı T-art Tasarım Tekstil Tic. Ltd. Şti. yönünden verilen hükme yönelik temyiz itirazlarına gelince;
Davacı keşideci şirket iş bu davasında takip ve dava konusu çeklerin davalıya göndereceği emtialara karşılık olmak üzere avans olarak verildiği malın kısmen gönderilmediği iddiasına dayanmıştır. Çek bir ödeme vasıtası olup kural olarak mevcut bir borcun tasfiyesine yönelik olarak verildiğinin kabulü gerekir. Davacının bu karinenin aksine olarak çekin sipariş edilen mal karşılığı avans olmak üzere verildiği ancak, mal teslim edilmediği için karşılıksız kaldığı yolundaki iddiasını usulüne uygun delillerle kanıtlaması gerekir. Dava konusu çeklerin verilmesine neden olarak gösterilen mallara ait faturaların bir kısmının davacı defterlerinde kayıtlı olması davacı iddiasını kanıtlamaya yeterli değildir. Nitekim bu sebeplerdir ki ispat külfeti üzerinde bulunan davacı yan davalı tarafa yemin teklifinde bulunmuş ve yemin metnini içeren bir dilekçe vermiştir.
Ancak, teklif edilecek yemin iddia ve savunma ile sınırlı olmalıdır. Davacı tarafın hazırladığı yemin metninde alacağın esası ile ilgili olmayan "... dava konusu çekler mukabilinde irsaliye ve fatura kesilmediğine..." şeklinde sözleri içeren yemin metnine davalı yanın itirazının yerinde olduğu gözetilmeden reddi ile bu yemin metnine göre davalıya yemin ettirilmesi ve ispat külfetinin yer değiştirdiğinin kabulü ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değildir.
Sonuç: Yukarıda ( 1 ) nolu bentte açıklanan nedenle davalı şirket vekilinin davacı Tufan Namık Çınar hakkında verilen karara ilişkin temyiz itirazlarının reddine, ( 2 ) nci bentte açıklanan nedenle davacı şirket yönünden verilen kararın BOZULMASINA, vekili Yargıtay duruşmasında hazır bulunan davalı şirket ile davacılardan Tufan Namık Çınar yararına takdir edilen 400'er-YTL. duruşma vekalet ücretinin davacı şirketten alınarak davalı şirkete, davalıdan alınıp davacı Tufan Namık Çınar'a ödenmesine, peşin harcın istek halinde iadesine, 27.5.2005 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy