(2004 S. K. m. 72, 230)
Dava: Taraflar arasındaki birleştirilen menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonun da, ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacılar vekili ile davalılardan Bayram vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacı vekili, müvekkili şirketin keşidecisi olduğu 26.09.2003 keşide tarihli 13.700.00. YTL miktarlı ve 28.10.2003 keşide tarihli 24.400.00. YTL bedelli iki adet çeke dayanılarak davalı Muhlis tarafından Pendik 2. İcra Müdürlüğü'nün 2003/3524 sayılı icra dosyası ile müvekkili şirket aleyhine icra takibine geçildiğini, yine müvekkilinin keşidecisi olduğu 28.09.2003 keşide tarihli 8.000.00. YTL. bedelli bir adet çekten dolayı Pendik 2. İcra Müdürlüğü'nün 2003/3523 sayılı icra dosyası üzerinden müvekkili şirket ve ciranta Ahmet aleyhine icra takibine geçildiğini, belirtilen çeklerin davacı şirket ile dava dışı G. İnş. Akaryakıt Ltd. Şti. arasındaki ticari ilişki nedeniyle düzenlendiğini, sözü edilen her iki icra takibine de müvekkili Mehmet'in 22.10.2003 tarihinde icra kefili olduğunu, Mehmet'in davalı Muhlis ile numaraları yazılı icra dosyalarındaki borcun toplam 46.000.00. YTL olarak ödenerek bitirilmesi konusunda şifahen anlaştıklarını, müvekkilinin aradaki güven ilişkisi çerçevesinde icra dosyalarına mahsuben 46.000.00. YTL ödemede bulunduğunu, ancak aradaki güvene dayanılarak çeklerin davalıdan istenmediğini, davalı Muhlis'in bu ilişkilerden haberdar olan diğer davalı Bayram ile anlaşarak Pendik 2. İcra Müdürlüğü'nün 2003/3523 ve 3524 sayılı icra dosyalarındaki hak ve alacaklarını 01.12.2004 tarihi itibariyle dosya yekünleri hesaplanarak Bayram'a temlik ettiğini, müvekkilinin temlikten haberdar olur olmaz davalılarla irtibata geçerek sulh yolu ile sorunu çözmek istediğini, ancak davalıların buna yanaşmadığını, müvekkilinin son ödeme tarihi olan Ağustos 2004 tarihinde temlikten habersiz olarak iyi niyetle ödemelerde bulunduğunu, yapılan ödemeler düşüldükten sonra Pendik 2. İcra Müdürlüğü'nün 2003/3524 sayılı icra dosyasından 29.354.70. YTL. borçlu olduğunu ileri sürerek, fazladan istenen 60.432.40. YTL'den borçlu olmadığının tespitine, birleştirilen dava dosyasında ise aynı nedenlerle Pendik 2. İcra Müdürlüğü'nün 2003/3523 sayılı dosyasından borçlu olmadığının tespitine, davalıların % 40 tazminata mahkum edilmelerine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı Bayram vekili, her iki davaya verdiği cevap dilekçesinde müvekkilinin davalı Muhlis'ten olan alacakları nedeniyle dava konusu icra dosyalarındaki toplam alacağın müvekkiline temlik edildiğini, iyi niyetli 3. kişi durumundaki müvekkilinin diğer taraflar arasındaki ilişkileri bilemeyeceğini, kaldı ki ödeme belgesi olarak belirtilen ve esasen dava dışı G. İnş. Ltd. Şti.'ne ödeme yapıldığını gösteren belgelerin temliknamenin tebliğinden 6 ay kadar sonra ibraz edilmesinin de düşündürücü olduğunu savunarak davanın reddini istemiş, diğer davalı Muhlis yargılamaya katılmadığı gibi cevap dilekçesi de vermemiştir.
Mahkemece, davanın kısmen kabulüne, davacıların Pendik 2. İcra Müdürlüğü'nün 2003/3524 sayılı icra dosyasından dolayı 26.08.2004 tarihi itibariyle davalılara 55.594.37. YTL borçlu olduklarının tespitine, aşan istemin reddine, birleşen dosyada davanın kabulüne, davacıların Pendik 2. İcra Müdürlüğü'nün 2003/3523 sayılı dosyasından dolayı 22.12.2003 tarihi itibariyle davalılara borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmiş; hüküm davacılar vekili ile davalı Bayram vekilince temyiz edilmiştir.
Davacıların delil olarak dayandıkları ödeme belgelerinde ödemelerin davacı E. Ltd. Şti.'nin dava dışı G. Ltd. Şti.'den aldığı akaryakıt bedeline karşılık yapıldığına ilişkin açıklamalar yer almaktadır. Sözü edilen ödeme belgelerini dava dışı G. Ltd. Şti. yetkilisi sıfatıyla Muhlis imzalamıştır. Mahkemece, ödeme belgeleri altındaki imzanın Muhlis'e ait olup olmadığı yönünden isticvap davetiyesi çıkarılmasında isabetsizlik yoksa da, isticvap davetiyesine duruşmaya gelinmediği takdirde belgelerdeki ödemelerin Muhlis'in şahsına yapılmış ödemeler olarak kabul edileceğine dair şerh düşülmesi ve buradan sonuca gidilmesi icapsız olup, bağlayıcılığı bulunmamaktadır. Başka bir anlatımla, iddia ve savunma yönünden yeterli araştırma ve inceleme yapılmadan icapsız şerh içeren isticvap davetiyesine dayanılarak yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değildir. Mahkemece ödeme belgelerinde G. Ltd. Şti. kaşesi üzerinde şirket yetkilisi sıfatıyla Muhlis imzası bulunduğuna ve belgelerin içeriğinden ödemelerin anılan şirketten alınan akaryakıt borcuna karşılık yapıldığına ilişkin açıklamalar bulunduğuna göre bu ödemelerin şirkete değil de davalı Muhlis'e yapılmış ödemeler olarak kabulünü gerektiren inandırıcı sebeplerin karar yerinde gösterilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, asıl davanın temelini oluşturan Pendik 2. İcra Müdürlüğü'nün 2003/3524 sayılı takip dosyasının dayanağı olan çeklerin, G. Ltd. Şti. tarafından ve şirket kaşesi üzerine yetkilisi Muhlis'in imzası atılmak suretiyle Muhlis'in şahsına ciro edilmiş olduğu görülmektedir. Hal böyle olunca şirketin çekini kendisine ciro edebilmesi konusunda şirket yetkilisine yetki verilip verilmediği de araştırılmalı ve böylece temlik eden Muhlis'in sözü edilen çekler bakımından yetkili hamil olup olmadığı ve dolayısıyla temlike hakkı bulunup bulunmadığı hususları üzerinde de durulup tartışılmalıdır.
Mahkemece bu yönler üzerinde durulup yeterli araştırma ve inceleme yapılmadan eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olduğu gibi talep gözetilerek menfi tespit yönünden hüküm kurulması gerekirken, asıl davada borçlu olunan miktara hükmedilmesi de kabul şekli itibariyle doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün taraflar yararına BOZULMASINA, bozma nedenine göre öteki temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, peşin harcın istek halinde iadesine, 08.07.2008 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy