(2004 S. K. m. 151, 185)
Dava: Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı Halk Bankası ve Citibank A.Ş. vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkili bankanın E... Elektronik Ltd. Şti. aleyhine İstanbul 14. İcra Müdürlüğünün 2004/25052 sayılı dosyadan ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibe geçtiğini, ipotekli taşınmaz üzerinde Halkbank A.Ş.'nin 1. derece 650.000 YTL bedelli ipoteği bulunduğunu, ipoteğin devam edip etmediğinin bankaya sorulduğunu, bankanın 209.100.250.462 TL bedelli çekin 15.07.2004 tarihinde takas yoluyla Citibank A.Ş.'den tahsil edildiğini, Citibank A.Ş.'nin çekin bedelini sehven ödediğini ihtarla bildirdiğini, Citibank A.Ş. tarafından Halkbank A.Ş. aleyhine açılacak dava sonucunda hükmedilebilecek alacak yönünden ipoteğin devam ettiğinin bildirildiğini, Citibank A.Ş. 'nin Halkbank A.Ş.'den alacağı bulunmadığını, Citibank A.Ş.'nin kredi ilişkisi gereği ödediği meblağı sadece E... Ltd. Şti.'nden talep edebileceğini, Halkbank A.Ş.'den talep etmesinin mümkün bulunmadığını ileri sürerek Citibank A.Ş.'nin Halkbank A.Ş.'den çekin ödenmesi işlemi nedeniyle herhangi bir hak ve alacağının bulunmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Citibank A.Ş. vekili cevabında 15.07.2004 keşide tarihli çekin E... Ltd. Şti.'nin hesabı müsait olmadığı halde sehven Halkbank A.Ş.'ne ödendiğini, Halkbank A.Ş.'nin sebepsiz zenginleştiğini, ödemenin iadesi için Bankalararası Takas Odaları Merkezine başvurulduğunu, bu başvuru ile zamanaşımının kesildiğini belirterek davanın reddini istemiştir.
Davalı Halkbank A.Ş. vekili cevabında, ödenen çek nedeniyle müvekkili bankanın Citibank A.Ş. 'ne borcu bulunmadığını, ancak Citibank A.Ş.'nin açacağı bir dava sonucunda lehine karar olması halinde riskin ortaya çıkacağını, bu nedenle ipoteklerin fekkinin mümkün olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.
Mahkemece iddia, savunma ve toplanan delillere göre çek hamiline karşılığı olmadığı halde sehven ödeme yapan Citibank A.Ş.'nin çek bedelini sebepsiz zenginleşmeye dayanarak Halkbank A.Ş.'den talep edemeyeceği, bu durumda Halkbank A.Ş.'nin bu çekten dolayı riski bulunmadığı, ileride açılacak sıra cetveline itiraz davasında Citibank A.Ş. taraf olamayacağından uyuşmazlığın Citibank A.Ş.'nin de taraf olduğu bu davada çözümleneceği gerekçesiyle 209.100.25 YTL bedelli çekten dolayı Halkbank A.Ş.'nin Citibank A.Ş.'ne borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş, hüküm davalı Citibank A.Ş. ve Halkbank A.Ş. tarafından temyiz edilmiştir.
İflasın açılmasından önce başlatılan ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibe iflasın açılmasından sonra devam edilebileceği gibi iflastan sonra da masaya karşı ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapılabilir (İİK. m 185). Bu takip sonucunda satılan taşınmaz üzerinden birden fazla ipotek bulunması halinde İİK.'nun 151. maddesi uyarınca satış bedeli paylaştırılacaktır. İİK.'nun 151. maddesine yaptığı atıf uyarınca satış bedeli sıra cetveli düzenlenerek paylaştırılacaktır. Taşınmaz mallar 24.07.2006 tarihinde satılarak paraya çevrildiğine göre düzenlenecek sıra cetvelinde Halkbank A.Ş.'ne pay ayrılması halinde davacı sıra cetveline itiraz davası açarak bu davada ileri sürdüğü hususları dava konusu yapabilir. Davacının Citibank A.Ş.'nin Halk Bank A.Ş.'den çekin ödenmesi işlemi nedeniyle hak ve alacağının bulunmadığının tespitine yönelik talebinde bu aşamada hukuki yararı bulunmamaktadır. Hukuki yarar dava şartı olup re'sen gözetilmelidir. Mahkemece bu yönler gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 27.11.2008 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy