(6762 S. K. m. 589, 599) (2004 S. K. m. 72)
Dava: Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalılardan B. Ltd. Şti. vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacılar vekili, müvekkillerinden Ç. Kimya A.Ş. tarafından keşide edilerek diğer davacıya verilen her biri 15.000.-TL. bedelli iki adet çekin henüz ciro edilmeden, diğer davacı şirketin yetkilisi E. Ö.'ün aracından 15.2.2007 tarihinde çalındığını, söz konusu çeklerle ilgili çek iptali davası açıldığını, çeklerin arkasındaki T. C. Ambalaj San. ve Tic. Ltd. Şti. kaşesi ve imzalarının sahte olduğunu, ciro silsilesinin bu noktadan itibaren koptuğunu, ayrıca müvekkili keşideci Ç. A.Ş.nin çeklerin bedelini diğer davacı T. C. Ltd. Şti.ne ödediğini, lehdar T. C. Ltd. Şti.nin cirosunun sahte olması sebebiyle müvekkilleri aleyhine takip yapılamayacağını belirterek müvekkillerinin takip sebebiyle borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.
Davalı B. Ltd. Şti. vekili, davaya konu çeklerin muntazam ciro silsilesi yoluyla müvekkili şirkete geçtiğini, müvekkilinin iyiniyetli hamil olduğunu, müvekkilinden önceki cirantaların ve keşidecinin çek bedelinin ödenmesinden müvekkiline karşı sorumlu olduklarını bildirerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
Diğer davalılar davaya cevap vermemiştir.
Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna göre, davaya konu çeklerin davacı Ç. A.Ş. tarafından keşide edilerek diğer davacı T. C. Ltd. Şti. yetkilisi E. Ö.'e verildiği, her iki çekin arkasında şirket adına atılan imzaların yetkilisine ait olmadıklarının anlaşıldığı, bu noktadan itibaren ciro silsilesinin koptuğu, ciro silsilesinin kopması sebebiyle cirantaların ciro silsilesinin kopmasından önceki kişilere başvuramayacakları gerekçeleriyle davanın kabulüne, davacıların takip ve takibe konu çekler sebebiyle davalılara borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmiş, hüküm davalılardan B. Ltd. Şti vekilince temyiz edilmiştir.
1-) Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, hükmü temyiz eden davalılardan B. Ltd. Şti. vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2-) T.T.K.nun 589 uncu maddesinde öngörülen imzaların istiklali prensibi uyarınca davacı keşideci Ç. Kimya A.Ş., çekteki ciranta T. C. Ltd. Şti. imzasının adı geçen cirantaya ait olmadığını ileri sürerek sorumluluktan kurtulamaz.
Yine T.T.K.nun 599 uncu maddesi uyarınca hamilin çeki iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmesi halinde şahsi def'iler hamile karşı ileri sürülebilir. Somut olayda davalı hamil B. Ltd. Şti.nin çekteki ciro silsilesini gözeterek çeki devraldığı ve dosya içeriğinden çeki kötüniyetli olarak iktisap ettiğinin kanıtlanamadığı ve anılan yasa maddesi uyarınca keşideciyle lehdar arasındaki şahsi def'ilerin iyiniyetli hamile karşı ileri sürülemeyeceği gözetilmeden mahkemece olaya uygun düşmeyen gerekçelerle yazılı şekilde hüküm kurulmasında isabet görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan sebeplerle davalı B. Ltd. Şti. vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bentte belirtilen sebeplerle hükmün temyiz eden davalı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istenmesi halinde iadesine, 18.04.2011 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY YAZISI
Dava konusu çekin keşidecisi davacı, lehdarı diğer davacı T. C. Ltd. Şti. olup, diğer davalı Giray İnşaat Ltd. Şti.ne ciro edilmiştir. Davacı davaya konu çekteki ciro imzasının ve kaşenin cirantaya ait olmadığını, davalı hamilin yetkili hamil olarak kabul edilemeyeceğini ileri sürerek, iş bu menfi tespit davasını açmıştır.
Mahkemece, yapılan incelemede ciro imzasının ciranta olan şirketin yetkilisine ait olmadığı saptanmıştır. T.T.K.nun 702 nci maddesine göre cirosu kabul bir çeki elinde bulunduran kimse son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Keşidecinin hile veya ağır bir kusurun bulunmaması halinde yetkili hamile ödeme yapmakla borcundan kurtulur. Oysa olayda keşideci cirolar arasında muntazam teselsül bulunmadığını, lehtarın ciro imzasının o kişiye ait olmadığını bildiğinden bu durumda çek bedelini hamil olan davalıya ödemekle lehtara olan sorumluluğundan kurtulamaz. Davalının lehtara karşı sorumluluğu devam ettiğinden ödeme yapmasına rağmen lehtara tekrar ödeme yapacağından T.T.K.nun 705 inci maddesi uyarınca yetkili olmayan hamile ödeme yapmama hakkında sahiptir (19. HD.19.12.2995, 9111/11487; 19. HD 11.11.2010, 2651/12930). Bu durumda davalı hamil yetkili hamil olarak kabul edilemeyeceği için yerel mahkeme kararının yukarda açıklanan gerekçeyle ONANMASINA karar verilmesi gerekir. Sayın çoğunluğun (2) numaralı bentteki bozmaya dair kararına katılamıyoruz. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy