(818 S. K. m. 182) (6762 S. K. m. 84) (2004 S. K. m. 72)
Dava: Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkili şirketin davalı şirketten muhtelif tarihlerde partiler halinde siparişler vererek mal satın aldığını, siparişler karşılığı muhtelif tarihli çekler gönderildiğini, ancak sipariş edilen malların bir kısmının gönderilmediğini, buna karşılık verilen çeklerin de iade edilmediğini ve icra takibine konu edildiğini belirterek söz konusu çeklerle ilgili müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, %40 kötüniyet tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde satılan malların davacı şirkete teslim edildiğini, çeklerin hepsinin satılıp teslim edilen malların bedeline karşılık olduğunu, ortakların ve yönetime yetkili olanların ve çalışanlarla şirket arasındaki iç ilişkinin müvekkilini ilgilendirmeyeceğini, açılan davanın haksız ve kötüniyetli olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.
Mahkemece iddia, savunma ve benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda taraflar arasında alım satım ilişkisinin olduğunun her iki tarafın kabulünde olduğu, dolayısıyla genel satım sözleşmesine göre, ticari ilişki gereği davacıya gönderilecek mallara karşılık olunmak üzere davalıya davacı tarafça çek verildiği, davacı tarafın ticari defter ve belgelerini ibraz ettiği, davalı tarafın ise verilen kesin süreye rağmen kayıtlarını ibraz etmediği, davacı tarafın defterlerine kayıtlı davalı tarafça gönderilen bir kısım faturalar yönünden davacının faturalara konu malları teslim almış sayılacağı ve bu yönüyle davacı defterlerinin usulüne uygun tutulmaması sebebiyle T.T.K.nun 84 üncü maddesi gereğince aleyhine delil teşkil ettiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık alım satım ilişkisinden kaynaklanmaktadır. Davacılar davalıya sipariş ettikleri mallara karşılık avans çekleri verdiklerini ancak sipariş edilen mallar teslim edilmediğinden çeklerin bedelsiz kaldığını iddia ederek borçlu bulunmadıklarının tespitini istemişlerdir.
Davalı vekili ise cevap dilekçesinde müvekkilinin sattığı malları davacılara teslim edip bedellerine karşılık bu çekleri aldığını savunmuştur.
Davacılardan C... Yapı Ltd. Şti. ile davalı şirket arasında Genel Sözleşme başlıklı bir sözleşme imzalanmış ve sözleşmede satış bedellerinin mal tesliminden itibaren 5 gün içerisinde ödeneceği kararlaştırılmıştır. Diğer davacıyla davalı arasında ise yazılı bir sözleşme bulunmamaktadır.
Çek bir ödeme vasıtası olup kural olarak mevcut bir borcun tediyesine yönelik düzenlendiğinin kabulü gerekir. B.K.nun 182 nci maddesi uyarınca asıl olan peşin satıştır ve peşin satışta mal ve bedelin aynı anda verildiği yönünde yasal karine mevcuttur. Az önce belirtilen sözleşmede de çeklerin mal tesliminden önce avans olarak verileceğine dair bir hükme yer verilmediğine göre açıklanan yasal karinenin aksini iddia eden ve çekleri ileride teslim edileceği iddia edilen mallara karşılık avans olarak verildiğini iddia eden davacının bu yöndeki iddiasını H.U.M.K.un 288 ve devamı maddeleri uyarınca yazılı ve kesin delillerle ispatlaması gerekir. Her ne kadar davalı tarafça verilen kesin süreye rağmen davalı defterleri sunulmamış ise de somut olayda davacı münhasıran davalı defterlerine dayanmadığına göre bu durumun davalı aleyhine sonuç doğuracağının kabulü doğru görülemez ve davacı tarafta olan ispat külfeti yer değiştirmez.
Mahkemece bu yönler gözetilerek araştırma ve inceleme yapılıp deliller hep birlikte değerlendirilerek varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar vermek gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı gerekçeyle yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değildir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan sebeplerle hükmün davalı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istenmesi halinde iadesine, 15.09.2011 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy