(743 S. K. m. 935)
Dava: Taraflar arasındaki davada: Davacı tapu kaydında yazılı yüzölçüsünün tashihini istemiştir. Davalılar davaya cevap vermemişlerdir. Mahkemece davacı kaydının krokiye dayandığı gerekçesiyle dava reddedilmiştir. Bu hükmün süresi içinde davalılar (C) tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenip, gereği düşünüldü:
Karar: Davacı 1952 yılında mahkeme kararıyla senetsizden tesis edilen tapu muhtevasına dahil bulunan taşınmazın gerçek yüzölçüsü 139.13 m2 olduğu halde tapu siciline 266 m2 olarak yazıldığını, şuyuun giderilmesi için açılan davanın duruşması sırasında bu yanlışlığın ortaya çıktığını, şuyuun giderilmesi davası bu yanlışlığın düzeltilmesine bağlı tutulduğunu ileri sürerek taşınmazın yüzölçümü ile ilgili yanlışlığın düzeltilmesini istemiştir.
Mahkeme taşınmazın hakim kararıyla tapuya tescil edildiğini kararın dayandığı bir krokinin mevcut olduğunu ve miktarın bu kroki esas tutularak belirlendiğini kabul etmek suretiyle bu konuda hiç bir inceleme yapmadan davayı reddetmiştir.
Hakim davada ancak belirli bazı durumlarda uygulanması gereken bir ilkeyi genelleştirmek suretiyle kolay, ama istenilmeyen bir sonuca varmıştır. Yargısal uygulamalarda genelleştirmeye gerekenden çok fazla yer vermek sakıncalıdır. Uygulamalarda olayın özellik taşıyıp taşımadığı ve ayrıcalık sayılması gereken bir durumun var olup olmadığı hususları üzerinde önemle durmak ve gerekirse genel ilke dışına çıkmak suretiyle uyuşmazlığa akıl ve hukukun, hayatın kabul edeceği uygun bir çözüm şekli bulmak zorunluluğu vardır.
Hakim,bazı durumlarda kendisini ilgili tarafın yerine koyduğu takdirde gerçeği ve davayı daha iyi anlamak imkanını elde edebilir. Davacı bir izalei şuyu davasında taraftır. Tapu sicilinde taşınmazın miktarı gerçek yüzölçüsünden daha fazla yazıldığı için izaleyi şuyu davası bu yanlışlığın düzeltilmesine bağlanmıştır. Davacı izalei şuyu davasını takıldığı noktadan kurtarabilmek için o davaya bakan hakimin gösterdiği lüzum üzerine bu davayı açmak zorunluluğunda kalmıştır.
Asliye mahkemesine açılan bu dava bazı klişe ve kalıplara dayanılarak reddedildiği takdirde şuyuun giderilmesi davası da reddedilmeye mahkumdur. Bu suretle taşınmazla ilgili kişiler basit bir yanlışlık yüzünden sonsuza kadar şuyuun giderilmesi isteyebilmek imkanından yoksun kalacaklardır. Bunlardan ilki derdinde, ötekisi sıkıntısından şikayetçidir.
Hasta ile davanın tarafları olan kişiler arasında hiçbir fark yoktur. Hastalar doktordan dertlerine davanın tarafları ise sıkıntılarına mahkemenin çare bulmasını isterler. Aşılmaz yasal engeller mevcut olmadıkça kendisine yasa koymak yetkisi bile verilmiş bulunan hakim mahkemeye başvuran kişinin derdine günün koşullarına ve olanaklarına uygun düşecek ve bir çare bulmak zorunluluğundadır. Hakim olayları sınırlı ve sayılı bazı "kalıp" ve "kural"lara göre değerlendiren bir bilgisayar değildir. Yasalar ve kurallar hakim için "amaç" olmayıp adaleti gerçekleştirmek için gerekli ve zorunlu birer "araç"tır. Hakim, hiçbir gücün ve kuralın esiri değildir. Kendisinin dahi etkilemek gücüne sahip olmadığı vicdanının temiz sesine uyarak ve gerekirse yasayı bile aşarak adaleti gerçekleştirmekle görevli en yetkili kişidir.
Mahkeme, davada çok katı ve şekilci ve hayatın gereksinmelerine ters düşen bir gerekçeye dayanmıştır. Hakim kendisine tanınan geniş yetkiyi tam olarak kullanmış, davacının içinde bulunduğu sıkıntılı durum üzerinde bir az daha durmuş hele iddia edildiği gibi bir yanlışlık olup olmadığını araştırmış ve yanlışlığın varlığını tespit etmiş olsaydı buna her halde bir çare bulmak zorunluluğunda olduğunu kabul ve teslim eder. Hakim mahalline giderek taşınmazın gerçek geometrik şeklini fen memuruna kadastro yöntemlerine uygun düşecek tarzda sağlıklı olarak tespit ettirmiş ve bu incelemeden elde edilen sonucu davacı tapusunun dayanağı olan harita ile karşılaştırmış olsada ortaya ölçeğin yanlış gösterilmesinden veya yanlış ölçüm yapılmasından veya kod uzunluklarını hatalı çarpılmasından doğan gerçeğe aykırı düşen maddi bir hatanın mevcudiyetini tespit etmiş olur.
İleri sürüldüğü üzere bir hata yapılmışsa bunun düzeltilmesi gereklidir ve düzeltilmesi mümkündür. Taşınmazın tapu sicilindeki yüzölçüsünde bir yanlışlık mevcut ise, taşınmaz sahiplerinin hepsi tarafından tapu sicil muhafızlığı hasım gösterilmek suretiyle açılan bir dava sonunda yanlışın doğruya dönüştürülmesi olanağı vardır. Mahkemenin redde ilişkin kararı yukarıdaki gerekçelere dayanılmak ve ilgililerin gösterilen şekilde dava açmak hakları saklı tutulmak suretiyle sonucu bakımından doğrudur. Temyiz itirazının reddiyle hükmün ONANMASINA 23.3.1978 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy