(818 S. K. m. 18) (YİBK. 01.04.1974 T. 1974/1 E. 1974/2 K)
Dava: Taraflar arasındaki görülen tapu iptali davası sonunda, Yerel mahkemece verilen karar yasal süre içerisinde davacı tarafından duruşmalı olarak temyiz edilmekle; dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: Dava BK.nun 18. maddesinde belirtilen muvazaa hukuksal nedenine dayalı iptal ve tescil istemine ilişkindir. Davacı, bekar ölen murisin Hatice'nin yegane taşınmazı olan ve İstinye tapu kütüğünün 112. parselinde kayıtlı 4 nolu bağımsız bölümünü kendisini mirasından yoksun bırakmak amacıyla muvazaalı temliklerle yeğeni davalı Nur'a intikal ettirdiğini ileri sürmüş, davalılar ise, temliklerin bedel mukabili gerçek satış olduğunu savunarak iddiaya karşı koymuşlardır. Mahkeme, hiç bir gerekçe göstermeksizin subut bulmadığından bahisle davanın reddine karar vermiştir. Dosyada mevcut akit tablosuna göre, murisin, çekişmeli taşınmazı 15.12.1981 tarihinde 750.000 TL. bedel gösterilmek suretiyle davalı Yaşar'a onun da 10.8.1982 tarihinde 1.300.000 TL. bedel belirterek diğer davalı Nur'a temlik ettiği anlaşılmaktadır. İddia ve savunma açısından 1.4.1974 tarih, 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme kararı doğrultusunda çekişmenin çözümü murisin asıl iradesinin saptanması ile mümkündür. Gerçekten kişilerin hayattayken yaptıkları iç dünyalarını ilgilendiren hukuki işlemlerindeki amacın tespiti kolay olmamakla beraber, arzuların açığa vuruluş biçimi, yaşam tarzı kendi mirascıları ve yararlandırmayı amaçladığı kişi veya kişilerle olan özel ilişkileri ile objektif, subjektif olguların sağlıklı bir biçimde yorumlanması sonucu gerçek amaç ile göstermelik amacın ayırdedilmesi mümkün olabilir. Borçlar Yasasının 18. maddesinde "Bir sözleşmenin şekil şartlarının tespitinde iki tarafın gerek yanılarak gerekse sözleşmedeki gerçek amaçlarını gizleyerek kullandıkları deyimlere (yaptıkları tasarruflara) bakılmayarak onların asıl ve ortak amaçlarının aranması" gerçeği vurgulanmıştır. Mirascısından mal kaçırmayı düşünen kişi bağışının (Temlikinin) etkinliğini yitirmemesi için gerçek kastını gizleme çabası içine girebilir. Hatta 3. kişiyi de amacına araç kılabilir. Belirtilen ilkeler ışığında tüm dosya kapsamı ile maddi olaya bakıldığında murisin temlik tarihinde 71 yaşında ve bekar olduğu anlaşılmaktadır. SSK.ndan emekli aylığı almakla zaman zamanda emekli olduğu gazeteden maddi destek görmektedir. Bu durumdaki bir kişinin, içinde barındığı tek mal varlığı olan evini satması için ciddi nedenlerin bulunması gereği kuşkusuzdur. Aksinin düşünülmesi hayatın olağan akışına toplumumuzun taşınmazla ilgili değer yargıları ve meseleye bakışına aykırıdır. Nitekim, bu hususta benimsenebilir bir savunma getirilmemiştir. Satışın taşınmaz bedelinin faiz gelirinden yararlanması amacıyla yapıldığına dair beyanlar ileri sürülmüşsede bu amacı taşıyan kişinin ana para üzerinde tasarrufta bulunması muhakkak ki, düşünülemez. Oysa, murisin terekesinden satış bedelinin çıktığı ne iddia edilmiş, ne de böyle bir paranın varlığı subuta ermiştir.
Öte yandan, murisin 1981 yılında temlik ettiği taşınmazda ölüm tarihi olan 1986 tarihine kadar bedelsiz oturduğu çekişmesizdir. Emekli ikramiyesinin yarısına yakın bir bölümü ile taşınmazı satın aldığını belirten davalı Yaşar'ın uzunca bir süre taşınmazdan yararlanamadığı gibi gelirinden de istifade etmemesi olağan bir durum olarak düşünülemez. Diğer taraftan murisin sıkıntıda olduğunu ifade eden ve satışı bu nedenle bağlayan davalı Nur'un başlangıçta bu hali bilmesine ve yeterli ekonomik olanağa sahip bulunmasına rağmen taşınmazı temellüke yanaşmayıp, sonradan 3. kişiden murise yardımcı olma düşüncesi ile temellük iddiası ise tutarlı değildir.
Bütün bu olgular birlikte incelenip değerlendirildiğinde miras bırakanın asıl amacın satış olmadığı 3. kişi ile el ve işbirliği yapmak suretiyle evlatlık ilişkisi ailece benimsenmeyen mirascısından mal kaçırmak düşüncesi ile çekişmeli taşınmazı muvazaalı olarak devir ve temlik ettiği açık bir gerçek iken, davanın reddine karar verilmesi isabetsizdir.
Diğer yandan, mahkemece kurulan karar HUMK.nun 388. maddesinde öngörülen hususları kapsamamaktadır. Hükmün hangi maddi ve hukuki sebebe dayandırıldığı açıklanmamıştır. Gerekçeden yoksundur. Yasaya aykırıdır.
Davacı vekilinin temyiz itirazları yerindedir. Kabulüyle açıklanan nedenlerden ötürü, HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan harcın temyiz edene geri verilmesine 29.03.1991 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy