(743 S. K. m. 661) (YHGK. 11.11.1987 T. 1-148 E. 823 K.)
Dava: Yanlar arasında görülen imar planına aykırı yapılan inşaatın kal'i davası sonunda, Yerel Mahkemece verilen karar yasal süre içerisinde davacı vekilince temyiz edilmekle; dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: Davacı vekili; (...davalının imar mevzuatına aykırı davranarak yaptırdığı ilave inşaat ile müvekkiline ait bina için birçok yönden rahatsız edici durumlara sebebiyet verdiğini, özellikle "aile mahremiyetini" tamemen ihlal ettiğini...) ileri sürmüş, yıkım isteğinde bulunmuştur.
Dava dilekçesinde açıkça belirtilmemekle beraber davada yıkım (kal) isteğinde bulunulurken, komşuluk hukukuna aykırılığın giderilmesinin amaçlandığı ortadadır.
Gerçekten, bir inşaatın imar planına uygun düşecek şekilde yapılmaması, soyut olarak (sadece bu haliyle) komşuluk hukukuna aykırı davranma anlamında yorumlanamaz (HGK.nun 11.11.1987 gün, 1-148/823 sayılı kararı). Bununyanısıra, "aile mahremiyeti" ihlal iddiası da, başlı başına pencerenin kapatılması yada inşaatın kaldırılması için gerekçe yapılamaz.
Ne varki, komşular arasında çıkabilecek çıkar çatışmalarını düzenleyen MK.nun 661. maddesi, taşınmaz malikini komşusuna zarar verebilecek her türlü taşkınlıklardan kaçınmakla yükümlü kılmıştır. Bir başka anlatımla, yasa koyucu; komşuluk hukukuna egemen olan eşitlik, genellik ve hakkaniyet ilkelerini gözeterek sevkettiği bu hukuk normu ile komşuluk ilişkilerinden doğan zorunlu çıkar çatışmalarını dengeli bir şekilde düzenlemek ve bir arada yaşamak durumunda olan komşu taşınmaz maliklerinin ekonomik ve sosyal çıkarlarını dengede tutabilmek için onlara kaçınma ödevleri yüklemek suretiyle komşular arasındaki barışı kurmak istemiştir.
MK.nun 661. maddesi hükmü uyarınca "hususiyle mazarat veren ve gayrimenkulün mevki ve mahiyetine ve mahalli örfe göre komşular arasında hoş görülebilecek dereceyi geçen gürültüler ve sarsıntılar yapmak; duman, kurum ve rahatsızlık veren sair toz, buğu, koku çıkarmak memnundur". Görüldüğü gibi, bu hükmün taşınmaz malikine yüklediği mükellefiyet, onun mülkünü kullanırken komşusuna zarar verecek taşkınlıklardan kaçınmasıdır. Buradaki taşkınlıktan maksat, komşuluğun olağan hoşgörü ölçülerini aşan ve kamşu taşınmaz zararına aşırı derecede etkili olabilecek davranışlar ve eylemlerdir. Demekki, taşınmaz malikin kaçınma ödevi belirlenirken, taşkınlığın komşu taşınmaz üzerinde zarar verici ve alışılmış normal ölçülere göre çekilmez bir etki yapacak nitelikte bulunup bulunmadığı gözönünde tutulacaktır. Öte yandan, kullanmanın taşkınlık sayılıp sayılamayacağının belirlenmesinde, taşınmazın bulunduğu yerin kullanma amacını, niteliğin ve yöresel örfünde nazara alınması gerekecektir.
O halde hakim, her somut olayın özelliğini; yani taşınmazın yerini, niteliğini, yöresel örf ve adet kurallarını gözeterek komşuların birbirlerine göstermekle yükümlü oldukları tahammülün sınırını, dolayısıyla bir taşkınlığın var olup olmadığını saptamak; çıkar çatışmalarını, olaya en uygun düşecek şekilde çözümlemekle yükümlüdür.
Temyiz incelenmesine konu olan bu davada, MK.nun 661. maddesi açısından ve yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda konunun uzmanı olan bir bilirkişiye inceleme yaptırılmamış, davalının inşa ettirdiği ilave binanın davacı komşu ve ona ait taşınmaz üzerinde zarar verici ve normal ölçülere göre çekilmez sayılabilecek ne gibi etkilerde bulunabileceği saptanmamıştır. Oysa, böyle durumlarda uzman bilirkişi aracılığıyla soruşturma yapılması zorunludur.
Bu itibarla, mahkemece, konunun uzmanı olan bir bilirkişi aracılığıyla yerinden inceleme yapılması; davalı tarafından inşa ettirilen ilave binanın davacıya ait taşınmaz üzerinde ne gibi zararlı etkileri bulunduğunun ayrıntılı bir şekilde saptanması ve bu haliyle taşkınlık sayılıp sayılamayacağının değerlendirilmesi; özellikle, taşkınlığın önlenmesi için gerekli tedbirlerin neler olabileceğinin bilirkişiden sorulup, gerekçeli rapor alınması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, noksan soruşturma ile yetinilmek suretiyle davanın reddedilmesi doğru değildir. Davacının temyiz itirazları yerindedir. Kabulüyle hükmün belirtilen nedenlerden ötürü HUMK.nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, peşin alınan harcın temyiz edene geri verilmesine, 24.10.1991 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy