(743 S. K. m. 641)
Davacı tarafından, davalı aleyhine açılan davada, mahkemece verilen karar süresinde temyiz edilmekle, dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: Davacı Hazine, sınırları ve niteliği dava dilekçesinde yazılı Ankara Yenimahalle ilçesi, Yakacık Mahallesi, Kumludere mevkiinde 68.900 m2 yüzölçümündeki sahanın davalılarca haksız biçimde işgal edilerek 15.000 m3 (onbeşbin metreküp) kum çıkarıldığını ve bunun 9.000 m3 ünün pazarlanmış olduğunu belirterek, elatmanın önlenmesine ve 3.192.750.000 TL. tazminatın yasal faiziyle tahsiline karar verilmesini istemiştir. Davalı taraf öncelikle görev itirazında bulunmuş ayrıca maden arama ruhsatnamesi ve kiracılık savunmasıyla karşı gelmiştir. Mahkemece, maden arama ruhsatı ve kiracılık savunmasına değer verilerek davanın reddine karar verilmiştir.
Hemen belirtmek gerekir ki, Medeni Yasanın 641. maddesi kapsamına giren yerlerin haksız işgaline ve ona bağlı olarak istenen tazminata ilişkin davalara adli yargıda bakılacağı kuşkusuzdur. Öte yandan bir örneği dosyada mevcut ve Ankara Valiliğinden verilmiş kum ocağının küşadına mahsus ruhsatnameden, davalı şirketin 27.11.1987 tarihinde burası için kum ocağı ruhsatı aldığı ve bu yerin 13.1.1993 tarihinden itibaren beş yıl süre ile davalı şirketçe kiralandığı tartışmasızdır. Ayrıca, şirket ortaklarından olan davalı kişinin T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından çekişmeli yer için 17.1.1997 tarihinde "maden arama ruhsatnamesi" aldığı ve bu yeri 27.7.1998 tarihinde 17.7.1999 tarihine kadar Ankara Defterdarlığından kiraladığı da yanların kabulüdür. Uyuşmazlık, ilk sözleşmenin sona erdiği 13.1.1998 tarihinden sonra davalıların tasarruflarının haksız sayılıp sayılmayacağı, daha açık anlatımla çekişme 17.1.1997 tarihinde alınan maden arama ruhsatına ve maden arama ruhsatı alınan yer için 27.7.1998 tarihli kira sözleşmesine göre; davalıların eylemlerinin haklı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Bilindiği üzere ilgilisine ruhsatnamede yazılı olanda yer altı ve yer üstündeki madenlerin saptanması ve koşulları oluştuğunda onları belli bir süre işletme hakkı veren maden arama ruhsatında ve buna bağlı olarak yapılan kira sözleşmesinde açıkça yazılı olmayan ve davalılarca fiilen çalıştırıldığı saptanan kum ocağını da kapsadığı anlamını çıkarma olanağı yoktur. O halde, davalıların buradan kum çıkarmak için ruhsatname almadıklarının ve bu amaçlı kiralama yapmadıklarının kabulü gerekir.
Hal böyle olunca, önceki kira akdinin sona erdiği tarihten itibaren dava tarihine kadar çıkarılan kumun uzman bilirkişiler huzuru ile yapılacak keşifle fenni ve bilimsel ölçülere göre saptanıp dava tarihine göre rayiç fiyatı üzerinden belirlenecek gerçek zararın hesaplatılarak yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline kararı verilmesi gerekirken; maddi olay ve kanıtların yanlış değerlendirilmesi sonucunda yazılı olduğu üzere red kararı verilmesi isabetsizdir. Davacının temyiz itirazları yerindedir. Kabulüyle hükmün açıklanan nedenlerden ötürü HUMK'nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, peşin alınan harcın temyiz edene geri verilmesine 3.4.2000 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy