(4721 S. K. m. 683, 737)
Dava : Taraflar arasında görülen davada;
Davacı, 261 ada 15 parsel sayılı taşınmazın maliki olduğunu, aynı yer 261 ada 1 parsel sayılı taşınmaz maliki davalının, belediyeden ruhsat almadan ve belediyeler tip imar yönetmeliğinin 18/1 maddesinde öngörüldüğü şekilde imar yoluna çekme mesafesi bırakmadan yaptığı duvar inşaatının evinin önünü kapattığını, bu nedenle zarar gördüğünü ileri sürüp el atmanın önlenmesi ve yıkım istemiştir.
Davalı, dava konusu duvarın ev inşasına ait olmayıp istinat amaçlı bahçe duvarı olduğunu, ruhsata ve izne tabi olmadığını, ileride yapılacak ev inşasından bahisle muhtemel zarar için dava açılamayacağını bildirip davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, olayda komşuluk hukuku yönünden önlem alınmasını gerektiren bir yön bulunmadığı, davacının iddiasının imara aykırılık açısından değerlendirilmesi gerektiği, bu tür uyuşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu gerekçesi ile mahkemenin görevsizliğine karar verilmiştir.
Karar, davacı vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi Senem Altınbulak'ın raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: Dava, komşuluk hukukundan kaynaklanan çekişmenin giderilmesi isteğine ilişkindir.
Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.
Dosya içeriğinden, toplanan delillerden; çekişmeli 1 parsel sayılı taşınmaz maliki davalının kendi mülkiyet alanında bir duvar inşa ettiği anlaşılmaktadır. Kayden 15 parsel sayılı taşınmaz maliki olan davacı, anılan duvarın komşuluk hukuku açısından kendisine zarar verdiğini ileri sürerek eldeki davayı açmıştır.
Bilindiği üzere; çağdaş hukuk sistemlerindeki tanımıyla mülkiyet: geniş haklar, buna bağlı yetkiler ile birlikte bazı ödevlerin oluşturduğu bir hukuksal kurumdur. Başka bir söyleyişle mülkiyet, tanıdığı geniş hak ve yetkilerin yanında bazı ödevlerde yükleyen bir ayni haktır. Medeni Kanunun 683 ncü maddesinde "Bir şeye malik olan kimse hukuk düzeninin sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir. " hükmü getirilmek suretiyle mülkiyet hakkının kanunla kısıtlanabileceğine işaret olunmuştur. Bu doğrultuda olmak üzere, taşınmaz malikini komşusuna zarar verebilecek her türlü taşkınlıklardan kaçınmakla yükümlü kılan aynı kanunun 737. maddesi, komşuluk ilişkilerinden doğan zorunlu çıkar çatışmalarını düzenlemiş, bir arada yaşamak durumunda olan, komşu taşınmaz maliklerinin ekonomik, sosyal çıkarlarını dengede tutabilmek için onlara katlanma ve kaçınma ödevleri yüklemiştir.
O halde, bir toplumda birlikte yaşama olanağı sağlayan insancıl, gerçekçi, zorunlu temel hukuk kuralına göre, hakim; somut olayın özelliğini, taşınmazların konumlarını, kullanma amaçlarını, niteliklerini, yöresel örf ve adetleri, toplumun doğal ihtiyaç ve gerçeklerini göz önünde bulundurarak, komşuların birbirlerine göstermekle yükümlü oldukları olağan katlanma ve hoşgörü sınırını aşan bir taşkınlığın bulunup bulunmadığını saptama, zararı giderici önlemlerden en uygununu bulma, kaçınılmaz müdahaleleri yapmak suretiyle özverileri denkleştirme durumundadır.
Bunun içinde zararın niteliği, kapsamı ve ne surette giderileceği yönünde tarafların tüm delilleri toplandıktan, gerektiğinde yerinde keşif yapıldıktan sonra uzman bilirkişilerden bilim ve tekniğe uygun gerekçeli rapor alınması zorunludur.
Çekişmeli duvarın imar mevzuatına aykırı olarak inşa edilmiş olması halinin tek başına komşuluk hukukuna aykırılık teşkil etmeyeceği, bu halin idari yaptırım ve idari yargıyı ilgilendireceği muhakkaktır. Ne var ki anılan yapılaşmanın davacı komşu parsel malikine yukarda belirtildiği anlamda bir zarar vermesi halinde bu iddianın adli yargı yerinde inceleneceği tartışmasızdır. Mahkemece bu yolda bir araştırma ve inceleme yapıldığı söylenemez.
Hal böyle olunca, yukarıda açıklanan ilkeler gözetilmek suretiyle gerekli soruşturma yapılması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde hüküm kurulmuş olması doğru değildir.
Sonuç: Davacının temyiz itirazları yerindedir. Kabulüyle hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan harcın temyiz edene geri verilmesine, 23.12.2004 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy