(743 S. K. m. 706, 2) (818 S. K. m. 213) (Tapu K. m. 26)
Taraflar arasında görülen davada;
Davacı, paydaşı bulunduğu 99 parsele bina yapmasına davalının engel olduğunu ileri sürerek; davalının bu şekildeki elatmasının önlenmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalı, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, 99 parseldeki davacının payına davalı tarafından yapılan elatmanın önlenmesine karar verilmiştir.
Karar, davalı tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla gereği görüşülüp düşünüldü.
Dava, paydaşlar arasında elatmanın önlenmesi isteğine ilişkindir. Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.
Paylı mülkiyette taşınmazdan yararlanamayan paydaş," engel olan öteki paydaş veya paydaşlardan payına vaki elatmanın önlenilmesini her zaman isteyebilir. Hatta elbirliği mülkiyetinde dahi paydaşlardan biri öteki paydaşların olurlarım almadan veya miras şirketine temsilci atanmadan tek başına ortak taşınmazdan yararlanmasına engel olan ortaklar aleyhine elatmanın önlenilmesi davası açabilir. Ancak, o paydaşın, payına karşılık çekişmesiz olarak kullandığı bir kısım yer varsa açacağı elatmanın önlenilmesi davasının dinlenme olanağı yoktur. Yerleşmiş Yargıtay içtihatlarına ve aynı doğrultudaki bilimsel görüşlere göre, payından az yer kullandığını ileri süren paydaşın sorununu elatmanın önlenilmesi davası ile değil, kesin sonuç getiren taksim veya şüyuun satış yoluyla giderilmesi davası açmak suretiyle çözümlemesi gerekmektedir.
Öte yandan, yurdumuzda sosyal ekonomik nedenlerle kırsal kesimlerden kentlere aşın akım, nüfus çoğalması, büyük mesken ve işyeri ihtiyacı nedeniyle hızlı yapılaşma karşısında görevli mercilerin aciz kalmaları veya çeşitli nedenlerle göz yummaları sonucu, izinsiz, ruhsatsız, resmi kayıtlara bağlanmayan büyük yerleşim alanları oluştuğu, bu arada paylı taşınmazların tapuda resmi ifrazları yapılmadan paydaşlar arasında haricen veya fiilen taksim edilip üzerlerine büyük mahalleler, hatta beldeler yapıldığı bir gerçektir.
Bilindiği üzere MK' un 706, BK' nun 213, TK' nun 26. maddeleri hilafına tapulu taşınmazlarda harici veya fiili taksim ile payların mülkiyeti ana taşınmazdan ayrılamaz. Ne var ki, taşınmazın kullanma biçimi tüm paydaşlar arasında varılan bir anlaşma ile belirlenmiş ya da fiili bir kullanma biçimi oluşmuş, uzun süre paydaşlar bu durumu benimsemişlerse kayıtta paylı, eylemsel olarak (fiilen) bağımsız bu oluşumun tapuda yapılacak resmi taksime veya şüyuun satış suretiyle giderilmesine yahut o yerde bir imar uygulaması yapılmasına kadar korunması, "akde vefa" kuralının yanında MK' un 2. maddesinde düzenlenen iyi niyet kuralının da bir gereğidir. Aksi halde, pek çok kimse zarar görecek toplum düzeni ve barışı bozulacaktır.
O halde, paydaşlar arasındaki elatmanın önlenilmesi davalarında. öncelikle tüm paydaşları bağlayan harici bir taksim sözleşmesi ve özel bir parselasyon planın olup olmadığı veya fiili kullanma biçiminin oluşup oluşmadığı üzerinde özenle durulmalı, varsa çekişmeli yerin kimin kullanımına terk edildiği saptanılmak, harici veya fiili taksim yoksa uyuşmazlık yukarıda değinildiği gibi, MK' un müşterek mülkiyet hükümlerine göre çözümlenmelidir.
Somut olaya gelince; getirtilen çap kaydına göre, 99 parsel sayılı çekişmeli taşınmaza dava dışı kişilerle birlikte tarafların paylı mülkiyet üzere malik oldukları sabittir. Ne var ki, Mahkemece taraflardan tanık listesi istenmemiş, tanıklar keşif yerinde dinlenmemiş, taşınmazı kimin veya kimlerin, ne şekilde tasarruf ettikleri araştırılmamış ve taraf beyanlarıyla yetinilerek sonuca gidilmiştir.
Öyleyse, yapılan araştırma, inceleme ve uygulamanın hüküm kurmaya yeterli ve elverişli olduğu söylenemez.
Hal böyle olunca; yukarıda değinilen ilkeler gözetilerek taraf delillerinin eksiksiz bir şekilde toplanması, hüküm kurmaya elverişli olacak nitelikte soruşturmanın tamamlanması, sonucuna göre bir hüküm kurulması gerekirken eksik incelemeyle yazılı olduğu üzere karar verilmesi doğru değildir.
Davalının temyiz itirazı yerindedir. Kabulüne, HUMK' nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan harcın temyiz edene geri verilmesine, 18.2.2004 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy