(4721 S. K. m. 640, 701, 702)
Dava: Taraflar arasında görülen davada;
Davacılar; miras bırakan adına kayıtlı iskanen verilen tapulu taşınmazın, 1966 yılında 4753 Sayılı Yasa'ya göre yapılan Toprak Komisyonu çalışması sırasında, tutanak ve krokilerden usulsüzlük ve sahtekarlık yapılmak suretiyle davalının murisi adına iskanen kayıtlı tapu kapsamında sayılarak pafta düzenlendiğini, belirtmelik tutanak ve krokisiyle paftanın çelişkili olduklarını, davalı tapusunun farklı yere ait olmasına rağmen komisyon tarafından miras bırakan adına kayıtlı taşınmaz yerine kaydırıldığını, ayrıca davalının dava konusu bu yere ağaç dikip, otundan faydalanarak el attığını ileri sürerek; tespit tutanakları ile tapunun iptalini ve miras bırakan yada mirasçıları adına tescil, el atmanın önlenmesi ve yıkım isteklerinde bulunmuşlardır.
Davalı; miras bırakanı adına kayıtlı taşınmazı uzun zamandır malik sıfatıyla kullandığını belirterek; davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece; 1210 Sayılı Yasaya göre toprak dağıtımından kaynaklanan uyuşmazlıklarda 1 yıllık hak düşürücü sürenin uygulanacağı ve davanın bu süreden sonra açıldığı, davacı tarafın iddiasının da yerinde bulunmadığı gerekçesiyle; davanın reddine karar verilmiştir.
Karar, davacılar vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi Sevinç Türközmen'in raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: Bilindiği üzere; elbirliği ( İştirak )halinde mülkiyet, yasa veya yasada belirtilen sözleşmeler uyarınca aralarında ortaklık bağı bulunan kişilerin, bu ortaklık nedeniyle bir mala veya hakka birlikte malik olma durumudur.
MK.nun 701-703 maddelerinde düzenlenen bu tür mülkiyetin ( ortaklığın )tüzel kişiliği olmadığı gibi eşya üzerinde ortaklardan her birinin doğrudan doğruya bir hakkı da yoktur. Mülkiyet bir bütün olarak ortaklardan tümüne aittir. Başka bir anlatımla ortaklık tasfiye oluncaya kadar ortaklardan birinin ayrı mal veya hak sahipliği bulunmayıp, hak sahibi ortaklıktır. Değinilen mülkiyet türünde malikler mülkiyet payları ayrılmadığından paydaş değil, ortaktır. Bu kural, MK.nun 701 maddesinde ( ... Kanun ve kanunda öngörülen sözleşmeler uyarınca oluşan topluluk dolayısıyla mallara birlikte malik olanların mülkiyeti, elbirliği mülkiyetidir. Elbirliği mülkiyetinde ortakların belirlenmiş payları olmayıp her birinin hakkı, ortaklığa giren malların tamamına yaygındır. )biçiminde açıklanmıştır. Elbirliği ( İştirak )halinde mülkiyetin bu özelliği itibariyle ortaklar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmaktadır. Şayet yasa veya elbirliği ( iştirak )halinde mülkiyeti oluşturan anlaşmada ortaklık adına hareket etme yetkisinin kime ait olacağı belirtilmemişse, ortaklığın tasfiyesini isteme hakkı dışındaki tüm işlemlerde ortakların ( iştirakçilerin )oybirliği ile karar almaları ve birlikte hareket etmeleri zorunluluğu vardır.
MK.nun 702/2 maddesi bu yönde açık hüküm getirmiştir. Ancak, açıklanan kural yargısal uygulamada kısmen yumuşatılmış bir ortağın tek başına dava açabileceği, ne var ki, davaya devam edebilmesi için öteki ortakların olurlarının alınması veya miras şirketine atanacak temsilci aracılığı ile davanın sürdürülmesi gerektiği kabul edilmiştir. ( 11.10.982 tarih 1982/3-2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı )Nitekim bu görüş bilimsel alanda da aynen benimsenmiştir.
Somut olayda, elbirliği ( iştirak )halinde mülkiyet söz konusu olup, dava dışı ortaklar bulunmaktadır. Hal böyle olunca, davaya katılmayan ortakların olurlarının alınması yada miras şirketine MK.nun 640. mad. uyarınca atanacak temsilci aracılığı ile davanın sürdürülmesi gerekirken, davanın görülebilirlik koşulu göz ardı edilerek yazılı olduğu üzere davanın esası hakkında hüküm kurulması doğru değildir. Davacıların temyiz itirazı yerindedir.
Sonuç: Kabulüyle hükmün açıklanan nedenlerden ötürü HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, bozma nedenine göre diğer hususların incelenmesine şimdilik yer olmadığına, 29.9.2004 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy