(818 S. K. m. 213) (6762 S. K. m. 26) (4721 S. K. m. 2, 706)
Dava: Taraflar arasında görülen davada;
Davacı, ortak miras bırakanları Seyfettin'den intikalen gelen 17.9.1980 tarih, 39 no'lu tapuda kayıtlı evde, harici taksimle tüm mirasçıların payları oranında hakları bulunduğu halde, davalının tümünü tasarruf etmek amacıyla evi yıkıp tamirata başladığını, davalının yaptığı tamiratın ihtiyati tedbir kararı ile durdurulduğunu ileri sürüp davalının elatmasının önlenmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalı, babasından kalan yerlerin dokuz mirasçıdan erkek olan dördü arasında yapılan harici taksim sonucu paylaştırıldığını, bu paylaşımda kendisine düşen kısmın eski ve yıkılmakta olması nedeniyle tamirat işlerine başladığını, açılan davayı kabul etmediğini bildirip davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, elatmanın önlenmesi davası açıldıktan sonra davalının dava konusu yere müdahalesinin olmadığı gerekçesiyle; davanın reddine karar verilmiştir.
Karar, davacı vekili tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla; Tetkik Hakimi Senem Altınbulak'ın raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü.
Karar: Dava, paydaşlar arasında elatmanın önlenmesi isteğine ilişkindir.
Dosya içeriğinden, toplanan delillerden; çekişme konusu tapunun 17.9.1980 tarih, 39 no'lu sırasında kayıtlı taşınmazın paylı mülkiyet üzere olduğu, taşınmazda davacı ve davalı yanında başka paydaşların da bulunduğu görülmektedir. Anılan taşınmazdaki evi davalının tasarruf ettiği, ayrıca evde tamir ve tadil işlerine giriştiği, bu eyleminin mahkemece verilen tedbir kararıyla durdurulduğu anlaşılmaktadır.
Bilindiği üzere; paylı mülkiyette taşınmazdan yararlanamıyan paydaş, engel olan öteki paydaş veya paydaşlardan payına vaki elatmanın önlenilmesini her zaman istiyebilir. Hatta elbirliği mülkiyetinde dahi paydaşlardan biri öteki paydaşların olurlarını almadan veya miras şirketine temsilci atanmadan tek başına ortak taşınmazdan yararlanmasına engel olan ortaklar aleyhine elatmanın önlenilmesi davası açabilir. Ancak, o paydaşın, payına karşılık çekişmesiz olarak kullandığı bir kısım yer varsa açacağı elatmanın önlenilmesi davasının dinlenme olanağı yoktur. Yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarına ve aynı doğrultudaki bilimsel görüşlere göre payından az yer kullandığını ileri süren paydaşın sorununu elatmanın önlenilmesi davası ile değil, kesin sonuç getiren taksim veya şuyun satış yoluyla giderilmesi davası açmak suretiyle çözümlemesi gerekmektedir.
Öte yandan, yurdumuzda sosyal ekonomik nedenlerle kırsal kesimlerden kentlere aşırı akım, nüfus çoğalması, büyük mesken ve işyeri ihtiyacı nedeniyle hızlı yapılaşma karşısında görevli mercilerin aciz kalmaları veya çeşitli nedenlerle göz yummaları sonucu, izinsiz, ruhsatsız, resmi kayıtlara bağlanmayan büyük yerleşim alanları oluştuğu, bu arada paylı taşınmazların tapuda resmi ifrazları yapılmadan paydaşlar arasında haricen veya fiilen taksim edilip üzerlerine büyük mahalleler hatta beldeler yapıldığı bir gerçektir. Bilindiği üzere Medeni Kanununun 706, Borçlar Kanununun 213, Ticaret Kanununun 26. maddeleri hilafına tapulu taşınmazlarda harici veya fiili taksim ile payların mülkiyeti ana taşınmazdan ayrılamaz. Ne var ki, taşınmazın kullanma biçimi tüm paydaşlar arasında varılan bir anlaşma ile belirlenmiş yada fiili bir kullanma biçimi oluşmuş, uzun süre paydaşlar bu durumu benimsemişlerse kayıtta paylı, eylemsel olarak (fiilen) bağımsız bu oluşumun tapuda yapılacak resmi taksime veya şuyun satış suretiyle giderilmesine yahut o yerde bir imar uygulaması yapılmasına kadar korunması, akte vefa kuralının yanında Medeni Kanununun 2. maddesinde düzenlenen iyi niyet kuralının da bir gereğidir. Aksi halde, pek çok kimse zarar görecek toplum düzeni ve barışı bozulacaktır.
O halde, paydaşlar arasındaki elatmanın önlenilmesi davalarında öncelikle tüm paydaşları bağlayan harici bir taksim sözleşmesi ve özel bir parselasyon planın olup olmadığı veya fiili kullanma biçiminin oluşup oluşmadığı üzerinde özenle durulmalı, varsa çekişmeli yerin kimin kullanımına terk edildiği saptanılmalı, harici veya fiili taksim yoksa uyuşmazlık yukarıda değinildiği gibi, Medeni Kanununun müşterek mülkiyet hükümlerine göre çözümlenmelidir.
Somut olayda; yukarda açıklandığı anlamda bir araştırma yapılmış değildir.
Sonuç: Hal böyle olunca, belirtilen ilkeleri kapsar biçimde gerekli araştırmanın yapılması, ondan sonra bir hüküm kurulması gerekirken, yazılı olduğu şekilde karar verilmiş olması doğru değildir. Davacının temyiz itirazları yerindedir. Kabulüyle hükmün HUMK'nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan harcın temyiz edene iade edilmesine, 15.09.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy