(2675 S. K. m. 42) (1086 S. K. m. 296) (2644 S. K. m. 35) (1062 S. K. m. 1, 2)
Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü.
Beşiktaş Ortaköy mahallesi Aydınlık sokak 52 ada 15 parselinde kayıtlı taşınmazın tapu siciline tesciline esas, geldi kaydının tetkikinde; taşınmaz hisselerinin Haci Ohannis oğlu Boğusa ve Tüccar Yorgi oğlu Cabura ait olduğu halde verilen cevaplarda taşınmaz hisselerinin Bagos oğlu Ohannis ve Cabur oğlu Yorgiye ait olduğu bildirilmiş, bu çelişki giderilmediği gibi ibraz edilen tek üyeli Rodos Bidayet Mahkemesi kararlarında da Boğos oğlu Ohannes Kuyumcu ve Tüccar Yorginin tek mirasçılarının Sofia Kiriakos Vasiliadis olduğu belirlenmiştir.
Şu halde söz konusu tapu kaydı ve dayanağı belgelerdeki bu uyumsuzlukta ortadan kaldırılıp, kayıtların delil olma niteliği tartışılmalıdır.
Delil kabul edilen Rodos Bidayet Mahkemesinin mirasçılık belgesine ilişkin kararları 2675 sayılı kanun uyarınca tanınması mümkün olan kararlardan olmayıp ancak Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 296.maddesi çerçevesinde "Mahallinde meri kanunlara mutabık olduğu mahalli Türkiye şehbenderi veya Türk siyasi memurları tarafından tasdik kılınmış" olup olmadığı da gözetilmemiştir. 16/10/1984 tarihli resmi gazetede yayımlanan "Yabancı resmi belgelerin tasdik mecburiyetinin kaldırılması sözleşmesi" ile 16/01/1987 tarihli resmi gazetede yayımlanan "Bazı işlem ve belgelerin tasdikten muaf tutulmasına dair sözleşme"ye Yunanistanın taraf olup olmadığı araştırılmamıştır.
Diğer taraftan "Tahdidi mutazammın kanun hükümleri yerinde kalmak ve karşılıklı olmak şartı ile yabancı hakiki şahıslar Türkiyede gayrimenkul mallara temellük ve tevarüs edebilirler". (Tapu K. m. 35)
Kanun karşılıklılık esasının ne şekilde belirleneceğini açıklamamıştır. Türk yabancılar hukukunun genel ilkelerinden olan karşılıklı işlem (mütekabiliyet) esası en az iki Devlet arasında uygulanan ve herbirinin ülkelerinde diğerinin vatandaşına aynı mahiyetteki hakları karşılıklı tanımalarını ifade eder. Bu ilke anlaşma ile tanıma yanında iç mevzuat bakımından bir engel koyma biçiminde yazılı hukukta yer alabilir.
Ancak en önemli nokta 28/05/1927 günlü 1062 sayılı kanunda ifade edildiği üzere idari karar veya istisnai kanunlarla Türk uyruklular bakımından mülkiyet haklarının kısmen veya tamamen sınırlanıp, sınırlanmadığının daha açık bir ifade ile fiili durumun belirlenmesidir.
Yabancı ülke mevzuatında bir engel olmamakla beraber Türk vatandaşlarının o ülkede taşınmaz mal edinmeleri şu veya bu biçimde fiilen engelleniyorsa, Tapu Kanununun 35. maddesinde açıklanan edinme engelinin bulunmadığını söylemek mümkün değildir.
Bunun yanında yabancı ülke taşınmazın bulunduğu yer bakımından (örneğin sahilde bulunan taşınmazlarla ilgili) izne bağlılık ve yasaklamalar getirilmişse, bizim mevzuatımız bakımından engel olmasa bile sahildeki taşınmazın yabancı tarafından edinilebileceği kabul edilemez.
Davacının mirasçı olduklarının tespitini istediği kişilerin Yunanistan vatandaşı oldukları konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Türk Hükümeti 1062 sayılı kanuna dayanarak 02/11/1964 tarih 6/3801 sayılı kararla, Yunanistan vatandaşları için karşılıklılık esasına göre sınırlandırmalar getirmiş, temlik yasakları koymuş, bilahare 03/02/1988 tarih 88/12592 sayılı kararla yasaklama getiren kararnameyi kaldırmış ve 23/03/1988 tarih 88/12752 sayılı kararla da temlik yasağı dönemindeki taşınmazların Yunan vatandaşı kişiler adına tesciline imkan tanımıştır.
Buna karşın, dosyada mevcut Adalet Bakanlığının 07/06/1995 tarih 37455 ve 17/07/1995 tarih 33602 sayılı yazılarından gerek muris Ohannis Kuyumcu yönünden mirasın açıldığı 1908 tarihinde; gerek muris Yorgi yönünden mirasın açıldığı 1924 tarihinde; gerek muris Katina yönünden mirasın açıldığı 30/01/1944 tarihinde Yunan Devletinin 03/09/1924 tarih 3250 sayılı yasa ile taşınmazlar üzerindeki hukuki işlemleri yasakladığı, daha sonra 1938 yılında kabul edilen "Sınır ve Kıyı Bölgelerinde Alım - Satım hakkının istimalinin yasaklanması hakkında 1366/1938 sayılı ihtiyaca Mebni Kanun ile Sınır ve Kıyı bölgelerindeki taşınmazlar yönünden yasaklamalar getirilmiş; ayrıca Dışişleri, Milli Savunma, Milli Ekonomi ve Tarım Bakanlarının teklifi üzerine Sınır bölgesi niteliğinin bölgelere göre konulma ve kaldırılması yetkisinin Cumhurbaşkanına tanındığı anlaşılmaktadır.
Bu kıyı ve Sınır bölgelerinin tespitinde görüldüğü gibi herhangi bir coğrafi ölçüm, kıstas mevcut olmayıp, bu bölgeler bir kısım vilayetler, ilçeler ve adalar tadat edilmek suretiyle belirlenmiştir. Yunanistan topraklarının % 55inin söz konusu yasa kapsamına girdiği ifade edilmiştir.
Yunanistan daha sonra Avrupa topluluğuna üye olunca 31/07/1990 tarihinde yürürlüğe giren 1892/90 sayılı "modernizasyon, kalkınma ve diğer hükümlere dair" kanun ile yeni düzenlemeler getirilmiş, bu düzenlemelerle sınır bölgelerinde Yunanistan ve Avrupa Topluluğu üyesi ülkelerin vatandaşları ile Rum asıllı diğer ülke vatandaşlarına izinle gayrimenkul edinme ve tasarruf imkanı tanınmış, izin vilayetlerde yasaya uygun kurulan komisyonların takdirine bırakılmıştır.
Yunanistanda Türk vatandaşlarının genel olarak miras yoluyla taşınmazlar edinmelerini doğrudan engelleyen bir kanun hükmü yok ise de; yukarda açıklandığı üzere gerek Yunanistanın %55ini oluşturan Sınır ve Kıyı bölgelerinde, gerekse bu bölge dışında kalan tek tek belirtilmeyen diğer bölgelerde Türklerin gayrimenkul edinimi izne tabi tutulduğundan uygulamada izinle yetkili komisyon ve mercilerin bu yetkilerini Türklerin gerek satın alma, gerek miras yolu ile gayrimenkul edinmelerini önleyici şekilde kullandıkları tespit edilmiştir. Bu suretle, gayrimenkulleri miras yolu ile edinme bakımından karşılıklılık esasının bulunmadığı saptanmıştır. Öte yandan Türkiye Cumhuriyetinin Rum asıllı olmayan vatandaşlarının, üzerinde serbestçe tasarruf edemedikleri bir gayrimenkulü miras yoluyla ve tam anlamıyla iktisap ettiklerini kabul etmek de mümkün değildir.
O halde, gayrimenkuller yönünden Tapu Kanununun 35.maddesi gereğince karşılıklılık esası bulunmadığından söz konusu kişilerin mirasçı olamayacakları gözetilmeden fiili duruma uygun olmayan gerekçelerle gayrimenkulleri de kapsayacak şekilde mirasçılık belgesi verilmesi kanuna aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan hükmün gösterilen nedenlerle BOZULMASINA, oybirliği ile karar verildi.15.12.1995
Full & Egal Universal Law Academy