2. Hukuk Dairesi 2005/15432 E., 2005/18368 K. BOŞANMA MANEVİ TAZMİNAT
4721 S. TÜRK MEDENİ KANUNU [ Madde 185 ] 4721 S. TÜRK MEDENİ KANUNU [ Madde 186 ]
"İçtihat Metni"
Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen ve yukarıda tarih numarası gösterilen hüküm velayet, tazminatlar ve nafaka yönünden temyiz edilmekle evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü.
1-Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesine göre davacı-davalı kadının tüm, davalı-davacı kocanın ise aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yersizdir.
2-Toplanan delillerden boşanmaya sebep olan olaylarda davalı-davacı kocanın kusuru bulunmamaktadır. Evlilik birliğinin kendi kusuru olmaksızın bozulmuş olması yüzünden en azından Türk Medeni Kanununun 185. ve 186. maddelerinden kaynaklanan mevcut menfaatleri zedelenmiş olup, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ve hakkaniyet ilkesi dikkate alınarak davalı-davacı koca yararına uygun miktarda maddi tazminat verilmesi gerekir. Maddi tazminat isteğinin reddi doğru görülmemiştir.
SONUÇ:Hükmün yukarıda 2. bentte gösterilen sebeple davalı-davacı koca yararına BOZULMASINA, bozma kapsamı dışında kalan temyize konu bölümlerin yukarıda 1. bentte gösterilen sebeple ONANMASINA, aşağıda yazılı harcın Nejla yükletilmesine peşin harcın mahsubuna, temyiz peşin harcının yatıran Metin'e geri verilmesine, iş bu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi. 27.12.2005 (Salı)
MUHALEFET ŞERHİ
Tarafların karşılıklı olarak evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle boşanma (TMK. m. 166 f. I) davası açtıkları; kadının boşanma davasının reddine , kocanın boşanma davasının kabulüne karar verildiği ve boşanmaya sebep olan olaylarda kadının "tam kusurlu olduğu" konusunda değerli çoğunluk ile aramızda "görüş birliği" vardır.
Çekişme nedir?;
Değerli çoğunluk tarafından " ...en azından TMK. 185 ve 186 maddelerinden kaynaklanan mevcut menfaatlerinin zedelenmiş olmakla koca yararına uygun miktarda maddi tazminat verilmelidir" görüşü sergilenmiştir.
Öncelikle bilinmeli ki kadının "tam kusurlu oluşu" maddi tazminat ödemeye "zorunlu" olduğunun da göstergesi/ölçüsü değildir. Çekişmedeki bu tespitimize rağmen kadının kusuruna yönelik bundan sonra kurulacak cümlelerin/sergilenecek düşüncelerin karşı oyumuzu "etkileyen" bir tarafı yoktur.
Değerli çoğunluğun düşüncesine maddî tazminatın maddî koşullarından olan "zarar" koşulunun (Ömer Uğur GENÇCAN, Öğreti ve Uygulamada Boşanma, Tazminat, Nafaka, I. Cilt, Ankara 2000 (1124 sayfa), II. Cilt, Ankara 2000 (1034 sayfa), Kısaltma: GENÇCAN-BOŞANMA, s. 186-189) gerçekleştiği dava dosyası içerisinde kanıtlanmadığından koca yararına maddi tazminat (TMK. m. 174 f. I) verilemeyeceği gerekçesi ile katılmıyorum.
Maddî tazminatın "maddî koşullarını";
- Maddî tazminat isteyenin kusursuz veya daha az kusurlu olması,
- Maddî tazminat istenenin kusurlu olması,
- zarar,
- nedensellik bağı,
- hukuka aykırılık olarak sıralayabiliriz. ((Ömer Uğur GENÇCAN, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, Bilimsel
Açıklama-İçtihatlar-İlgili Mevzuat, : I. Cilt (TMK. m. 1-351), Ankara 2004 , Kısaltma: GENÇCAN-TMK, s. 943-944)
TMK. m. 174 f. I hükmüne göre mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddî tazminat isteyebilir. Boşanma (TMK m. 161-166 ) davasında koşulları varsa "hem kadın hem de koca yararına" maddi tazminat (TMK. m. 174 f. I) verilebileceği kuşkusuzdur.
Bu çerçevede/kapsamda dava dosyası incelenecek olursa;
A) Öncelikle belirtmeliyim ki "mevcut menfaatlerin" boşanma yüzünden zedelenmesi dava dosyasında kanıtlanmış değildir.
Bilindiği üzere TMK. m.185-186 hükümleri evliliğin genel hükümleri arasında yer alır. (Ömer Uğur GENÇCAN, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, Bilimsel Açıklama-İçtihatlar-İlgili Mevzuat, : I. Cilt (TMK. m. 1-351), Ankara 2004 , Kısaltma: GENÇCAN-TMK, s.1068-1082); Ömer Uğur GENÇCAN, "4721 Sayılı Türk Medenî Kanununa Göre Evliliğin Genel Hükümleri", Yargıtay Dergisi, Cilt:29, Ocak-Nisan 2003, Sayı:1-2, Sayfa:43-49.)
-
TMK. m.185-186 hükümlerine ilişkin "yoksunluğun" dava dosyasında kanıtlanması, "mevcut menfaatleri" boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddî tazminat isteyebilir kuralının uygulanmasına elbette gerekçe oluşturabilir.
Ancak evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle (TMK. m. 166 f. I) açılan "her boşanma davasında "davanın kabul edilmesi istekte bulunan tarafa (kadın ya da koca) "otomatik olarak" da maddi tazminat (TMK. m. 174 f. I) verilmesini gerektirmez.
Başka bir anlatımla boşanma davasında maddi tazminat (TMK. m. 174 f. I) verilebilmesi için maddi tazminat isteyen eşin mutlaka "maddi bir zararı" (Bilge ÖZTAN, Aile Hukuku, Ankara-2004, s. 482) mevcut olmalı ve bu maddi zarar dava dosyasında "kanıtlanmış" olmalıdır.
Dava dosyasına göre maddi tazminat isteyen koca ise;
- Atari salonu işleten,
-Babasına ait evde oturan bir kişidir.
Dava dosyasına göre maddi tazminat istenilen kadın;
- İlkokul mezunu,
- Ev hanımı,
- Herhangi bir geliri bulunmayan,
- Üstelik "yakın akrabalarının yardımı ile geçinen" bir kişidir.
Görüldüğü üzere maddi tazminat istenilen kadın TMK. m.185-186 hükümlerine ilişkin "katkısı istenilecek" bir kişi olmayıp aksine başkalarının yardımına muhtaç bir kişidir. Maddi tazminat isteyen kocanın sanılanın aksine değil yoksunluğu boşanma sebebiyle elde ettiği bir menfaat (= Kadının sofradan eksilmesi gibi) söz konusudur (BGE 114 II 118ff).
Kocanın boşanma sonucunda kendi hayat standardını kendi kazancı ile sağlayabileceği de (ÖZTAN, s. 484) dosyada ki delillerle belli/açık olduğundan kendisi için maddi tazminat istemine gerek de yoktur.
B) "Beklenen menfaatler" yönünden ise kocanın statüsü sadece bir beklentiden (Hoffnung) ibaret olup "somutlaşmış" bir menfaat bulunmamaktadır. (Lüchinger/Geiser, Art. 151, n.2, s. 768, Öztan, s. 485)
Sonuç: Bu sebeplerle maddi tazminat isteyen kocanın TMK. m. 174 f. I hükmüne göre "mevcut veya beklenen menfaatleri" boşanma yüzünden zedelendiği bu sebeple bir "zarar oluştuğu" kanıtlanamamışken yararına maddi tazminat verilemeyeceğinden bu yöndeki değerli çoğunluğun görüşüne katılmıyorum.
Full & Egal Universal Law Academy