MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi
Taraflar arasındaki kadastro tesbitine itiraz davasının yapılan yargılaması sonunda kurulan 14.01.2015 günlü hükmün Yargıtayca duruşmalı olarak incelenmesi davacılar ..... mirasçıları ve arkadaşları vekili Av. ... tarafından istenilmekle, tayin olunan 09.06.2015 günü için yapılan tebligat üzerine, temyiz eden vekili Av. ... geldi, diğer taraftan davalı ... vekili Av. ... geldi, başka gelen olmadı, açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra, gelenlerin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi. İş karara bırakıldı. Daha sonra dosya içindeki tüm belgeler incelenip, gereği düşünüldü:
K A R A R
Kadastro sırasında .... köyü 255, 257 ve 258 parsel sayılı sırasıyla 4751,35 m², 462,14 m² ve 1588,03 m² yüzölçümündeki taşınmazlar, tarla niteliğiyle bir bütün halinde atalarından intikalen gelen zamanaşımı zilyetliği nedeniyle; yine, 286, 293, 313, 337, 363, 378, 442, 444 ve 461 parsel sayılı sırasıyla 4241,61 m², 3814,84 m², 6577,93 m², 446,34 m², 321,83 m², 1284,80 m², 3600,48 m², 703,64 m² ve 1032,35 m² yüzölçümündeki taşınmazlar, tarla niteliğiyle ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle; 859 parsel sayılı 17322,97 m² yüzölçümündeki taşınmaz, zeytinlik niteliğiyle ve Eylül 1968 tarih 2 sıra numaralı tapu kaydı ile dava dışı 858 sayılı parsel ile bir bütün olduğundan söz edilerek ... adına tesbit edilmişlerdir.
.... köyü, 437 parsel sayılı 1088,30 m² yüzölçümündeki taşınmaz ise, tarla niteliğiyle ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle ... adına tesbit edilmiştir.
Davacı ... ..... ve ..... (....), taşınmazların murislerine ait Şubat 1962 tarih ve 1, 2 ve 3 sıra numaralı tapu kaydı kapsamında kaldığı, bir bölümü eski ..... yeni adıyla ..... köyü sınırları içinde 373 ilâ 633 parsel sayısıyla tesbit görmüş ise de, .... çiftliği olarak geçen bölümünün .... köyü sınırları içinde kaldığı, tapudaki paydaşların ölümünden sonra davalı gerçek kişi yararına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği koşullarının oluşmadığı, kadastro tesbitinin iptali ve tapudaki payları oranında, tapu makileri adına tapuya tescili iddiasıyla dava açmışlardır.
... ve arkadaşları, ..... ve arkadaşları tarafından açılan davaya aynı iddia ile katılmışlardır.
... ve ... ise, tapu malikleri mirasçılarından ..., ..., ..... ve bunların mirasçısı .....'nin payını 1991 ilâ 1994 yılları arasında düzenlenen dört adet noter satış vaadi sözleşmesiyle satın aldığı, sözü edilen kişilere düşecek payın ½'şer pay ile adlarına tapuya tescili; ise, parsellerin etrafı orman ile çevrili orman içi açıklığı olduğundan adına tescili istemiyle davaya katılmıştır.
..., duruşmalara davalı sıfatıyla katılmıştır. Mahkemece; 461 sayılı parselin batısında tapulama dışı bırakılan alanla ilgili davanın ayrılmasına, .... köyü 255, 257, 258, 286, 293, 313, 337, 363, 442, 444, 461 ve 859 parsel sayılı taşınmazların tesbit gibi tapuya tesciline, .... köyü 378 sayılı parselin (A) harfi ile gösterilen 49,76 m² bölümünün kesinleşmiş orman kadastrosu sınırları içinde kaldığından kadastro dışı bırakılmasına, aynı krokide (B) harfi ile gösterilen bölümün tesbit gibi tapuya tesciline, 859 sayılı parselin beyanlar hanesine 1. derece doğal sit alanında kaldığının yazılmasına, ... ve ...'ın davasında görevsizliğe ilişkin verilen karar, , ... ve ..... ve arkadaşları vekili tarafından temyiz edilmekle, Yargıtay 20. Hukuk dairesi tarafından bozulmuştur.
Dairece, 10.12.2013 gün 2013/6725-11403 sayılı bozma ilâmında sair hususların incelenmediği belirtilerek özetle: “...davacılardan .....'nin öldüğünün, adı geçenin tüm mirasçılarına yöntemince tebliğe edilerek, dava hakkında bilgilendirilmeleri ve davacı sıfatıyla davayı takip edebilmelerine olanak tanınması, bu şekilde taraf teşkilinin sağlanması gerekirken, bu hususa riayet edilmeksizin yargılamaya devam edilip, tahkikat sona erdirilerek, esas hakkında karar verilmesi usûl ve kanuna aykırıdır...” denilmiştir.
Mahkemece, bozma kararına uyulduktan sonra, davacılar ..... ve arkadaşları ile katılan davacı .....nin davasının reddine, çekişmeli 437, 286, 293, 313, 378, 255, 257, 258, 363, 442, 444, 461, 337 ve 859 parsel sayılı taşınmazların tesbit gibi tescillerine karar verilmiş, hüküm davacılar ..... ve arkadaşları vekili, katılan vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava dilekçesindeki açıklamaya göre dava, kadastro tespitine itiraza ilişkindir.
Çekişmeli taşınmazların bulunduğu yerde tespit tarihinden önce 1967 yılında yapılıp kesinleşen orman kadastrosu ile daha sonra dava tarihinde kesinleşen aplikasyon ve 1744 sayılı Kanun ile değişik 6831 sayılı Kanunun 2. madde uygulaması ve 1988 ila 1990 yılları arasında yapılıp 08.07.1991 tarihinde ilân edilerek dava tarihinde kesinleşmemiş olan aplikasyon, sınırlandırması yapılmamış ormanların kadastrosu, 2896 ve 3302 sayılı Kanunlar ile değişik 2/B madde uygulaması vardır.
1) ... vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesi sonucunda; ... tarafından açılmış bir dava veya usulüne uygun olarak verilen bir asli müdahale dilekçesinin bulunmadığı veya adına tescil edilmiş dava konusu olan taşınmaz olmadığı anlaşıldığından, temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.
2) 859 parsel sayılı taşınmaza yönelik temyiz itirazları yönünden; çekişmeli taşınmazın yüksek eğimli makilik ve evveliyatının orman sayılan yerlerden olduğu, davacılar ..... mirasçıları ve arkadaşlarının dayandığı tapu kapsamında kalsa bile 4785 sayılı Kanun ile Devletleşen ormanlardan olduğu ve 5658 sayılı Kanun uyarınca iadeye tabi bulunmadığından, dayanılan tapu kayıtlarının 859 sayılı parsele ilişkin olarak hukuki kıymetini kaybettiği, 3573 sayılı Kanun uyarınca zeytincilik parselasyon sahasına ayrılarak dağıtıma tâbi tutulduğu ve oluşturulan tapu kaydının 06.09.1968 tarihinde ... ve ..... adına tescil edildiği, daha sonra ikiye ifraz edilerek dava dışı 858 parsel diğer malik .....'ya, çekişmeli 859 sayılı parsel ise ...'e düştüğü, 06.09.1968 tarih 2 sıra sayılı tapu kaydının genel arazi kadastrosu sırasında da 858 ve 859 sayılı parsellere uygulandığı ve 858 sayılı parsele ilişkin aynı davacı ve katılanlar tarafından açılan davanın, kadastro mahkemesinin 13.07.2009 gün 1991/340-840 sayılı kararı ile reddedildiği ve hükmün Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 13.11.2012 gün 2011/11381 - 12646 sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği gözönüne alındığında, davalıların dayandığı 06.09.1968 tarih 2 sıra sayılı tapu kaydının çekişmeli taşınmaza ait olduğu anlaşıldığından, 859 parsel sayılı taşınmaza yönelik davacılar ..... ve arkadaşları vekili ile vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmediğinden, hükmün onanması gerekmiştir.
3) 255, 257, 258, 286, 293, 313, 337, 363, 378, 437, 442, 444 ve 461 parsel sayılı taşınmazlara yönelik temyiz itirazlarına gelince;
Mahkemece, dava konusu taşınmazlara ilişkin tapu kayıtlarının zilyedi yararına hukukî kıymetlerini kaybettikleri ve kazandırıcı zamanaşımı koşullarının davalı gerçek kişiler yararına oluştuğu gerekçesiyle ve davacılar ..... mirasçıları ve arkadaşlarının davasının reddine karar verilmiş ise de, dosya kapsamında toplanan deliller hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir. Dava konusu taşınmazların sınırında bulunan taşınmazların varsa tesbitine dayanak tapu kayıtları getirtilerek taşınmazları ne olarak gösterdikleri belirlenmemiş, usulüne uygun olarak olaylara dayalı şekilde zilyetlik şartlarının oluşup oluşmadığı araştırılmamış, soyut beyanlar ile yetinilmiş, çekişmeli 378 parsel sayılı taşınmazın (A)=49,76 m² bölümünün orman kadastro sınırları içinde kaldığı ve özel mülkiyete konu olamayacağı ve mahkemece verilen önceki hükmün davalı gerçek kişiler aleyhine usûlü kazanılmış hak oluşturduğu gözetilmemiş, davacılar ..... ve arkadaşlarının dayandıkları tapu kayıtlarının uygulamasına ilişkin olarak yapılan araştırma ve inceleme de hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir.
Muteriz davacılar tarafından açılan davada; çekişmeli taşınmazların Temmuz 1969 tarih 63, 64 ve Şubat 1962 tarih 4 sıra sayılı tapuların kapsamında kaldığından katılanların dayandığı tapu kaydının mükerrer tapu olduğunu savunmuşlar, yargılama aşamasında başkaca delillere de dayanmalarına rağmen dayanılan tapu kayıtları ve delilleri taşınmazlara denetime elverişli ve yeterli kanaat oluşturacak şekilde uygulanmadığı gibi davanın tarafları arasında çözülmesi gereken, çekişmeli taşınmazın, cinsi ..... Vakfı olan ...., .... ve ..... - .... Çiftlik tapuları kapsamında olup olmadığı, bu tapu kayıtları kapsamında ise, geldisi olan ..... Vakfının mülk araziden tahsis edilen, sahih ve icareteynli vakıf olup olmadığı, Mart 1290 tarih 18, 19 ve 20 numaralı çiftlik tapularından paylaşım ve intikal yoluyla oluşan Ağustos 1326 tarih 2, 3 ve 4 numaralı tapularda malik olarak görülen ..... kızı ..... Hanım'ın kök tapu kaydı maliki ..... (....) Efendi'nin kızı olup olmadığı, tapu kayıtlarının doğru temele dayanıp dayanmadığı ve düzenli şekilde intikallerinin yapılıp yapılmadığı ve yine 1948 yılında ölen ..... kızı ..... Hanımın davacı kişilerin miras bırakanı olup olmadığı, tapu kayıtlarının sahih esasa dayanıp dayanmadığı, çekişmeli taşınmazın bilinen en eski tarihte kimin tarafından kullanıldığı, kimden kime kaldığı, kadastro mahkemesine aktarılan tescil davasında dayanılan zilyetliğin Medeni Kanunun yürürlüğünden 10 yıl önceye uzanıp uzanmadığı, Arazi Kanunnamesinin 20 ya da 78. madde hükümlerinin yürürlükte olup olmadığı ve somut olayda uygulanıp uygulanamayacağı; davacıların dayandığı tapu kayıtlarının .... (.... çiftliği), ..... (..... çiftliği) ve .... (.... çifliği) köylerinde yapılan kadastro işlemlerinde revizyon görüp görmediği, görmüş ise hangi parsellere revizyon gördüğü, hükmen uygulanmış ise hangi parsellere uygulandığı, harita, plan ya da krokisinin bulunup bulunmadığı, değişebilir sınırlar içerip içermediği, sınırları itibariyle ya da miktarı ile çekişmeli parseli kapsayıp kapsamadığı, kayıt fazlasının nereden kaynaklandığı, zilyetlik yoluyla edinilip edinilemeyeceği, zilyetlik yoluyla kazanma iddiasında bulunan kişiler için bu koşulların oluşup oluşmadığı, adlarına tescil kararı verilen kişilerin zilyetliklerinin kiracı sıfatıyla mı yoksa malik sıfatıyla mı olduğu, zilyetlerin, tapu malikleri ve maliki evvellerine kira ya da benzeri bir ödeme yapıp yapmadıkları, çiftlik tapu malikleri ile .... köyünden 79 kişi arasında görülüp kesinleşen ..... Asliye Hukuk Mahkemesinin 1988/333-51 sayılı kararının ve davacıların sunduğu diğer kararların, davanın tarafları için kesin hüküm niteliğinde bulunup bulunmadığı, çekişmeli taşınmazın bu kararların kapsamında kalıp kalmadığına ilişkin hususlar çözüme kavuşturulmamış, taraflarca ileri sürülen deliller gerektiği şekilde irdelenmemiş, hangi delile niçin değer verildiği ya da niçin değer verilmediği, hangisinin diğerine üstün tutulduğu konusunda yeterli açıklama yapılmamış, iddia ve savunmada ileri sürülen hususlar cevaplanmamıştır.
3402 sayılı Kanunun 26 ve devamı maddelerinde kadastro mahkemesinin yargılama usûlü düzenlenmiştir. İstisnalar dışında, kadastro mahkemesi de, genel mahkemelerde olduğu gibi, tarafların iddiaları ve savunmaları ile bağlı olup, aynı yere ilişkin olsa bile, farklı dosyalarda sunulan delillere dayanılarak, hüküm kurulamaz. Başka deyişle, istisnalar dışında, kadastro mahkemesinde de, delillerin taraflarca sunulması ve dosyasının taraflarca oluşturulması ilkesi geçerlidir. Tarafların ileri sürdüğü iddia ve savunmalar ile dayanılan deliller, kesin ya da takdiri delil olmasına göre mahkemece tek tek değerlendirilmelidir.
Mahkemece, çiftlik tapu kaydına tutunan davacı gerçek kişilerin iddiaları ve sundukları deliller, dayandıkları tapu kayıtları yöntemince uygulanmamış, tapu kaydı uygulaması yönünden, Kadastro Mahkemesinin 05.04.2001 gün ve 1996/11-16 sayılı kararı kesin hüküm olarak kabul edilmiş ve bu dosyadaki tapu uygulamasına dayanılmışsa da, bu karar, o davanın tarafı olan tapu malikleri ..... ve paydaşları yönünden Kadastro Kanunun 34. maddesi gereğince kesin hüküm oluştursa da, Kadastro Mahkemesinin sözü edilen 1996/11 E. sayılı dosyasında taraf olmayan ve bu dosyanın davacıları olan ve zilyetlikle edinme iddiasında bulunan gerçek kişiler yönünden kesin hüküm oluşturmayacağı gözetilmemiştir.
Tapu kaydına dayanan davacıların tapuları hakkında verilen Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 22.11.1978 gün ve 1977/11819-13674 sayılı ve 16. Hukuk Dairesinin 24.04.2001 gün ve 2001/418-2033 sayılı kararlarında açıklandığı gibi, Medenî Kanunun 04 Nisan 1926 tarihinde yayınlanıp 04 Ekim 1926 tarihinde yürürlüğe girmesinden sonra 29 Mayıs 1926 tarihli ve 864 sayılı Tatbikat (Uygulama) Kanununun 43. maddesinin “Kanunu Medeniye, Borçlar Kanunu ve bu Tatbikat Kanununa aykırı olan hükümler ile “Mecelle mülgadır” hükmüyle, Mecelle ve Medenî Kanuna aykırı olan diğer eski mevzuat açıkça yürürlükten kaldırıldığı halde, 1274 (1858) tarihli Arazi Kanunu, kaldırılan bu kanunlar arasında sayılmamıştır.
Medenî Kanunun yayınlandığı tarihten sonra ve fakat yürürlük tarihinden önce, kabul edilen 02.05.1926 tarih 837 sayılı Kanunla, Arazi Kanunnamesinin 68, 69, 70, 71, 74, 76, 84 ve 85. maddeleri yürürlükten kaldırıldığına göre, Arazi Kanunnamesinin diğer maddelerinin (Özellikle Arazi Kanununun mera, yaylak ve kışlaklarla Medenî Kanuna aykırı olmayan diğer hükümlerinin) yürürlükte olduğunun kabul edilmesi gerektiği, nitekim 28 Şubat 1998 tarihinde yürürlüğe giren 4342 sayılı Mera Kanununun 36. maddesi ile Arazi Kanunnamesinin 97, 98, 99, 100, 101, 102 ve 105. maddelerinin yürürlükten kaldırılmış olması ve 27.01.1943 gün ve 5/7 sayılı ve yine 09.02.1944 gün ve 4 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararlarında, 1274 (1858) tarihli Arazi Kanunnamesinin 45. maddesinin, Medenî Kanunun 658 ve 659. maddeleriyle zımnen yürürlükten kaldırıldığı, ancak, diğer maddelerinin halen yürürlükte olduğunun kabul edilmesi, yine Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 27.04.1949 gün ve 1948/7 - 1949/7 sayılı kararıyla da Arazi Kanunnamesinin 78. maddesi hükmüne değer verilmesi nedenleriyle, Arazi Kanunnamesinin Medenî Kanuna aykırı düşmeyen hükümlerinin, bu arada konuyla ilgili 20. ve 78. maddelerinin yürürlükte olduğunun kabulü ile somut olayda anılan kanun hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının araştırılıp tartışılması gerekmektedir.
Mahkemece, tapu kaydının çekişmeli parselleri kapsamadığı, bir an için kapsadığı kabul edilse bile, taşınmazların Medenî Kanunun yürürlüğünden önce tapu malikleri dışındaki kişiler tarafından 10 yıldan fazla süreyle zilyet edilmesi nedeniyle, Arazi Kanunnamesinin 20. ve 78. maddeleri gereğince tapu kaydına değer verilemeyeceği kabul edildiğine göre, dayanılan tapu kayıtlarının çekişmeli taşınmaza uyup uymadığı, başka bir anlatımla dava konusu taşınmazın davacılar ve katılan gerçek kişilere ait tapu kaydı kapsamında kalıp kalmadığı konusunda yapılan uygulamanın yetersiz olması bir yana, zilyetliğe dayanan davacı ve önceki zilyetlerin Medenî Kanunun yürürlüğe girdiği 1926 yılından önce zilyet olup olmadıkları, zilyetlikleri varsa ne zaman ve ne şekilde başladığı, zilyetliğin çekişmesiz, aralıksız, malik sıfatıyla devam edip etmediği konularındaki araştırma ve bu konuda toplanan deliller de hüküm kurmaya yeterli değildir. Çiftlik sahibi tapu kaydı maliklerinin dayandığı kesinleşmiş mahkeme kararları, komisyon kararları, vergi kayıtları, şer’i mahkeme ilâmları, kamulaştırma kararları, .... Yönetiminin yaptığı incelemeler ve raporlar ile şer’iye defteri örnekleri, bir kısım köylülerin çiftlik arazilerini kira ve icar vererek kullandıklarına dair 1940 yılından sonra noterde verdikleri taahhütnameler ile diğer deliller karşısında, yerel bilirkişi ve tanık sözlerine ne şekilde değer verildiği, çekişmeli taşınmaza önce ya da şimdi zilyet olan gerçek kişiler ile bu deliller arasında bağlantı bulunup bulunmadığı, zilyetliğe esas sözleri hükme esas alınan yerel bilirkişi ve taraf tanıkları ile bir kısım tapu malikleri muteriz davacılar arasında aynı nitelikte davalar olup olmadığı araştırılmamış ve irdelenmemiştir.
Oysa, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 27. maddesinde yer bulan “Hukukî Dinlenilme Hakkı” gereğince, davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukukî dinlenilme hakkına sahip olup, bu hakkın yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını, mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içermektedir. Mahkeme, iki tarafa eşit şekilde hukukî dinlenilme hakkı tanıyarak hükmünü vermelidir. Anayasanın 36. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsuru olan hukukî dinlenilme hakkı, adil yargılanma hakkı içinde teminat altına alınmıştır. Bu hakka, tarafın hâkime meramını anlatma hakkı ya da iddia ve savunma hakkı da denilmektedir. Ancak, hukukî dinlenilme hakkı, bu ifadeleri de kapsayan daha geniş bir anlama sahiptir.
O halde, mahkemece; aynı tapu kayıtlarına dayanılarak açılan bir çok davanın bulunduğu, bunlardan bir kısmının sonuçlandırılıp bir kısmının halen devam ettiği anlaşıldığından, halen görülmekte olan dava dosyalarının birleştirilmesi, yargılamayı geciktirip, para ve emek sarfına yol açacağı ve yıllardan beri devam eden davaları daha da karmaşık ve içinden çıkılamaz hale getireceği gözönünde bulundurularak; dava dosyaları birleştirilmeden, muteriz davacılar ..... mirasçıları ve arkadaşlarının dayandığı delillerin eksiksiz olarak toplandığı aynı nitelikteki dava dosyalarından birisi kılavuz dosya seçilerek;
Tapu kayıtlarında geçen ...., ..... (....-...., .....), ..... (....), ....., ..... (.....) köylerinin bulunabilecek en eski tarihli idari sınırlarına ait harita ve diğer belgeler, gerektiğinde eski kayıt ve defterler üzerinde inceleme ve araştırma yapabilecek nitelikte konunun uzmanı bilirkişiler tayin edilerek, Cemaziyelahir 1208, Zilhicce 1207 (9 Ocak 1794) Tarihli Mülkname, ..... Vakfıyesine ilişkin 21 Zilhicce 1209 (1795) tarih (12 Ramazan 1263 (1847)) tarih 477 sayılı Temessük, 25 Safer 1291 (1876) tarihli temessük, .... çiftliği Mart 1290 tarih D.9 V.18 .... (....) çiftliği Mart 1290 tarih D.9V.19, ..... ve .... çiftliği Mart 1290 tarih D.9V.20 sayılı tapu kayıtları ile bu sicillerden gelen Ağustos 1326 (1910) tarih ve 3 numaralı .... (....) çiftliği, Ağustos 1326 (1910) tarih ve 2 numaralı ..... - .... çiftliği, Ağustos 1326 (1910) tarih ve 4, .... çiftliği tapu kayıtları ile bu kayıtların gittileri ve tedavülleri olan diğer tapu kayıtları ve bu kayıtların revizyonları yerel yönetim ve genel müdürlükten getirtilerek bir sıra dahilinde dosya arasına konulmalı,
Bu tapu kayıtlarının revizyon gördüğü ya da hükmen bu tapuların uyduğu belirlenen kadastro parselleri, gerekirse mahkemedeki tüm dosyalar ve tapu sicile devredilmiş tüm dosyalar üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle saptanmalı, bu parsellerin tesbit tutanakları, tesbitleri kesinleşmişse bu yolla oluşan tapu kayıtları, hükmen kesinleşenlerin bilirkişi raporları dosyaya eklenmeli,
Belirlenen revizyon parselleri ile aynı şekilde dava konusu edilen tüm parselleri bir arada gösteren pafta örnekleri getirtilmeli,
Sözü edilen tapu kaydına dayanılarak halen ..... Asliye, Sulh ve Kadastro Mahkemelerinde devam eden davaların konusu ve kimler arasında görüldüğü, sonuçlanan davalar varsa bunların konusu ve neticesi hakkında tarafların hazırlayacağı dava listesi kendilerinden alınmalı, esas defterleri üzerinde inceleme yaptırılarak aynı türden uyuşmazlıklar tutanak ile belgelenmeli,
Vakıf Taşınmazları ve Vakıf Hukuku Konusunda uzman bilirkişiler belirlenip, dosyadaki tarafların tutunduğu mülknameden başlanarak tüm kayıtlar ve belgeler incelettirilmeli, ..... Vakfının mülk araziden tahsis suretiyle edinilip edinilmediği, sahih vakıflardan olup olmadığı yönünde rapor düzenlettirilmeli, muteriz davacıların tapu kayıtlarının tesis ve tedavüllerinin nitelikleri ve mevzuat karşısındaki geçerlilikleri konuları üzerine değişik zamanlarda, üniversite öğretim üyelerinden 6100 sayılı HMK'nın 293. maddesi hükmü uyarınca aldıkları bilimsel mütalaalar incelenmeli, gerekirse bu uzman kişiler HMK'nın 293/2. maddesi uyarınca dinlenilmeli,
Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yere ait, en eski tarihlisinden en yeni tarihte düzenlenen memleket haritaları dahil, yöreye ait tüm memleket haritalarının orijinalinden renkli ve onaylı fotokopi örnekleri ile hava fotoğrafları ve amenajman planları, çekişmeli taşınmazın bulunduğu yer ve mevki ismi, varsa yakın kadastro parsel numaraları yazılmak suretiyle, çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerin 2863 sayılı Kanun hükümlerine göre doğal ya da kültürel sit alanı olup olmadığı sorulmalı, ilgili karar ve harita örnekleri getirtilerek dosyasına eklenmeli,
Tapu kayıtlarındaki sınırları ve memleket haritasındaki mevkileri bilecek ve bu davalar ile ilgisi olmayan, olabildiğince yaşlı ve yansız yerel bilirkişiler tesbit edilmeli, gerektiğinde tapu kayıtlarının bilinmeyen sınırlarında yardımcı olacak ve zilyetlik konusunda bilgi verecek tanık isimleri taraflardan istenmeli, önceki keşiflere katılmamış üç orman yüksek mühendisi, üç harita mühendisi, üç jeolog bilirkişi ve üç ziraat uzmanı bilirkişinin ismi yöntemince belirlenmeli, bu bilirkişilere tarafların itirazları olursa değerlendirilerek, gerektiğinde onların yerine başkaları seçilmeli,
Bilahare kılavuz dosya üzerinden yapılacak keşifte; ..... Vakfiyesi ve 17 Rabiulevvel 1295 tarihli İcmali Hakani sureti: ....... sancağında, ..... kazasında vaki bir tarafı .... ve bir tarafı .... ve bir tarafı ... ve .. .. müntehi olup işbu hudut ile mahdut mahal derununda .... çiftliği denmekle arif bir kıta çiftlik, .... çiftliği denmekle arif bir kıta çiftlik ve ..... çiftliği denmekle arif bir kıta çiftlik sınırları ve ilk tesisi Mart 1290 tarih D.9, V.18 , aynı tarih Varak 19, aynı tarih Varak 20 sayılı tapu kayıtları tüm tesis ve tedavülleri ile, bu kayıtlardan önce oluşturulmuş ise, bu kayıtların, Ağustos 1326 tarihli tarihinde yapılan ifrazlara göre oluşan yeni sınırları itibariyle yerel bilirkişiler yardımıyla yerine uygulanmalı, bu çiftlik sınırları için ayrıca oluşturulan çiftliğe ait tarla ve bina nitelikli tapu kayıtları varsa, onlar dahi uygulanmalı, uygulama sırasında, tutunulan ..... maa .... çiftliği, .... çiftliği ve .... çiftliği tapularında ..., ..., ..... sınırlarının ortak sınır, ..... (....), ..... (içmeler) sınırlarının köy ya da çiftlik sınırları olduğu, tapu kayıtlarının eşcar-ı müsmire ve gayr-ı eşcarı müsmireyi müştemil çiftlik kayıtları olup, bu sınırlar içinde devlet ormanları, dereler, taşlık ve kayalık niteliğindeki devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin bulunduğu, sınırlarının mevki ya da nokta sınırlar olduğu, bu sınırların çoğunluğunun devlet ormanı içinde kalması nedeniyle sabit kabul edilemeyeceğinden, 3402 sayılı Kanunun 20/C maddesi gereğince kayıt kapsamının yüzölçümüne değer verilerek saptanacağı, .... çiftliğine ait tapu kaydının aynı köy 1 ilâ 169 sayılı parselle uygulandığı, ancak bu parseller hakkında tapuya dayanmayan ve zilyetlikle kazanma iddiasında bulunan gerçek kişiler tarafından itiraz edilip, birçok dava açıldığı, ..... maa .... Çiftliği tapusunun ..... köyü 373 ilâ 633 sayılı parsellere uygulandığı gözönünde bulundurularak, tapu kayıtları yerine uygulanmalı; bilinmeyen sınırlar konusunda tarafların gösterecekleri tanıklar dinlenmeli, yerel bilirkişi ve tanık sözleri, komşu parsel kayıtları ve eski tarihli memleket haritaları, köy isimleri ve sınırlarına ilişkin tüm kayıtlarla denetlenmeli, yerel bilirkişi ve tanıklar tarafından tarif edilen ve gösterilen sınırlardaki çelişkilerin yöntemince giderilmeli, revizyon parselleri ile ..... (....) ve ..... (.....) köyleri (ya da çiftlikleri) ile memleket haritasında ..... köyü olarak işaretlenmiş bulunan sınırlar gözetilerek sabit sınırların nereler olabileceği değerlendirilerek kayıtlar 3402 sayılı Kanunun 20 ve 21. maddeleri hükmüne göre, sabit sınırlarla bağlantısı kesilmemek suretiyle, bu sınırlardan başlanarak, genel kadastroda revizyon gördüğü, çiftlik tapu sahipleri adına kesinleşen parseller de dikkate alınmak suretiyle uygulanarak, kayıtların yüzölçümüyle kapsadığı alanlar tereddüte yer bırakmayacak biçimde belirlenmeli, harita mühendisi bilirkişi ve fen bilirkişilere tapu kaydının sınırları itibariyle kapsadığı alanı ve yüzölçümüyle geçerli kapsamını ayrı ayrı gösteren ayrı renkli kalemlerle işaretli müşterek imzalı kroki düzenlettirilmeli;
Daha sonra, dosyaya getirtilen en eski tarihli hava fotoğrafları, memleket haritaları, amenajman planları ve orman kadastro haritası ile kadastro paftası ve dayanılan tapu kayıtlarının sınırları ve yüzölçümüyle geçerli kapsamını gösteren bilirkişi krokisi ve haritası, fen ve uzman orman bilirkişiler eliyle yöntemince uygulanarak, tapu kaydının yüzölçümüyle
kapsadığı alanlar içinde kalıp 4785 sayılı Kanun hükümlerine göre devletleştirilen orman alanları belirlenmeli, yüzölçümüyle geçerli kapsamı dışında kalan orman alanlarının, 3116 sayılı Kanun hükümlerine göre zaten devlet ormanı sayılması nedeniyle, devletleştirmeye ve iadeye konu edilemeyeceği gözetilmeli, devletleşen orman alanları var ise,bu alanlarının yüzölçümü, tapu kayıtlarının yüzölçümünden düşüldükten sonra, artan bölümün tarım alanları ve yerleşim alanları için hüküm ifade edeceği, başka deyişle birbirlerine sınır olduğu ve toplam 14000 dönüm yüzölçümünde olduğu anlaşılan bu üç tapu kaydının yüzölçümüyle kapsadıkları alan içinde kalan ormanların devletleştirme kapsamında olduğu gözönünde bulundurularak, devletleştirilen orman alanının yüzölçümü, tapu kaydı miktarından düşüldükten sonra, kalan miktarın bir bütün halinde çiftliğin tapu kaydı kapsamındaki diğer araziler olabileceği düşünülerek muteriz davacıların tapu kayıtlarının kapsamı belirlenmeli, orijinal-renkli (renkli fotokopi) memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de memleket haritası ölçeğine çevrildikten sonra, her iki harita komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle, aynı yörede dava konusu edilen taşınmazların konumunu çevre taşınmazlarla birlikte bu harita ve fotoğraflar üzerinde bir arada gösterecekleri, tapu kayıtlarının sınırları, yüzölçümü ile kapsadığı alanları ve devletleştirilen orman alanlarını birlikte gösterir ayrı renklerle işaretli ve bilirkişilerin onayını taşıyan, kroki düzenlettirilmeli ve düzenlenen bu rapor ve krokiler aynı nitelikteki tüm dava dosyalarına konulmalıdır.
Yukarıda anlatılan şekilde yapılacak uygulama ve değerlendirme sonucunda, dava konusu taşınmazların, muteriz davacıların dayandığı tapu kaydı kapsamı ile kesinleşmiş orman kadastrosu sınırları içinde kalması ve nitelik yitirdiği gerekçesiyle orman sınırı dışına çıkarıldığının belirlenmesi halinde, 1744 sayılı Kanun ile değişik 2. madde ile mi yoksa 3302 sayılı Kanun ile değişik 2/B madde çalışması ile mi dışarı çıkarıldığı belirlenerek, dayanılan tapu kaydı malikleri adına mı yoksa adına mı orman sınırı dışına çıkarıldığı tesbit edilmeli, adına orman sınırı dışına çıkarıldığının belirlenmesi halinde ise, bu neviden taşınmazların 6831 sayılı Kanuna 5831 sayılı Kanunla eklenen ek madde 10 uyarınca orman sınırları dışına çıkarılma işleminin kesinleştiği tarihten itibaren kazandırıcı zamanaşımı yolu ile iktisap edilemeyeceğinden, niteliği belirlenmek suretiyle adına tesciline karar verilmelidir.
Şayet, dava konusu taşınmazların davacıların dayandığı tapu kaydı kapsamı içinde kaldığı ve orman tahdidi dışında olduğu belirlendiği takdirde; kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla taşınmaz edinme iddiasında bulunan davalı gerçek kişi ile tapu kaydına tutunan davacı gerçek kişilerin tanıkları ve yerel bilirkişiler taşınmaz başında dinlenip, zilyetliğin kiracı ya da malik sıfatıyla olup olmadığı, Medenî Kanunun yürürlüğünden en az 10 yıl öncesine dayanan zilyetlik olup olmadığı, varsa zilyetliğin başlangıcının ne şekilde hatırlandığı veya kendilerine bu bilgilerin ne şekilde aktarıldığı sorulup, somut olaylara dayalı yeterli ve kesin yanıtlar alınmalı, bir birinin tekrarı niteliğindeki soyut sözlerle yetinilmemeli, tarafların dayandıkları deliller ile özellikle Asliye Hukuk Mahkemesinin 1988/333 E. - 1994/51 K., ve Asliye Hukuk Mahkemesinin 1960/104 E. - 1961/25 K. sayılı kararları ile 1989/103 Esas sayılı dava dosyası krokileri yerine uygulanmalı, çiftlik ve tapu sahipleri tarafından sunulan kiralamaya ilişkin 1940 yılından sonra noterde düzenlenen taahhüt senetleri kendilerine okunarak, bu belgelerde söz edilen kişi ve taşınmazlar ile çekişmeli taşınmazın ve taşınmaza zilyet olanın ilgisinin olup olmadığı hususundaki bilgileri sorulmalı, bu deliller karşısında bazı dosyalarda davacı, bazılarında davalı durumunda olan köylülerin zilyetliğinin asli zilyetlik olup olmadığı değerlendirilmeli, Türkiye genelinde 1936-1937 yıllarında arazi ve bina vergi yazımı yapıldığından ...., ..... (....söğüt, .....), ...., ..... (.....) köylerinde bu yıllarda vergiye kayıt edilen arazi ya da bina olup olmadığı ...nden sorularak varsa getirtilip yerine uygulanmalı, bu köyde, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanan gerçek kişiler, bunların bayi yada murislerinin, o yıllara ait hiç vergi kaydı yoksa bunun nedeni araştırılmalı, 1926 yılından önce asli zilyet olan kişilerin 1936 - 1938 yıllarında sahip oldukları yerleri vergiye kayıt ettirmemiş olmalarının hayatın olağan akışına uygun olup olmadığı, köylülerin vergi kayıtları olmayıp, çiftlik sahiplerinin vergi kayıtları olması halinde bu durumun köylülerin .... köyü arazilerine o yıllarda aslî zilyet olmadıklarının karinesi sayılıp sayılmayacağı tartışılmalı, muteriz davacıların dayandığı tapu kaydı kapsamında kalması ve tapuların sahih ve geçerli olduğunun kabul edilmesi halinde davacı gerçek kişiler adına tesciline karar verilmelidir.
Yukarıda anlatılan şekilde yapılacak uygulama ve değerlendirme sonucunda, dava konusu taşınmazın davacıların dayandığı tapu kaydı kapsamı ve orman tahdidi dışında kaldığı belirlendiği ya da tapu kaydı kapsamında kalmakla birlikte tapu kaydının, davalı yararına hukuki kıymetini kaybettiği kabul edildiği takdirde ise, kazandırıcı zamanaşımı koşullarının oluşması nedeniyle davalı gerçek kişiler adına tesbit gibi tesciline karar verilmeli, bu karar verilirken 378 parselin (A)=49,76 m² bölümüne ilişkin olarak orman sınırları içinde kaldığından davalılar aleyhine önceki hükmün usulü kazınılmış hak oluşturduğu gözetilerek hüküm kurulmalıdır.
SONUÇ: 1) Yukarıda birinci bentde açıklanan nedenlerle, ... vekilinin temyiz itirazlarının REDDİNE,
2) İkinci bentde açıklanan nedenlerle, davacılar ..... mirasçıları ve arkadaşları vekili ve katılan davacı vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile, 859 parsele ilişkin hükmün ONANMASINA,
3) Üçüncü bentde açıklanan nedenlerle davacılar ..... mirasçıları ve arkadaşları vekili ve katılan davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile 255, 257, 258, 286, 293, 313, 337, 363, 378, 437, 442, 444 ve 461 parsel sayılı taşınmazlara ilişkin hükmün BOZULMASINA, temyiz incelemesinin duruşmalı yapılması nedeniyle 1.100.-TL vekâlet ücretinin davalı gerçek kişilerden alınarak katılan davacı .....ye verilmesine, taraflarca 6100 sayılı HMK'nın geçici 3. maddesi atfıyla HUMK'nın 388/4. (HMK m. 297/ç) ve HUMK'nın 440/I maddeleri gereğince Yargıtay Daire ilâmının tebliğinden itibaren ilâma karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine 09/06/2015 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
KARŞI OY YAZISI
Dairemizin sayın çoğunluğunun 1 ve 2. bentlerde yazılı görüşleri ile 3. bende ilişkin, Arazi Kanununun 20 ve 78. maddelerinin yürürlükte bulunduğu ve tapu kayıtlarının uygulamasının yeterli bulunmadığı yönündeki görüşleri ile aşağıda yazılı hususlar dışında kalan düşüncelerine genel olarak katılıyorum. Ancak, somut olayda sayın çoğunluğun, davacılar N. ..... mirasçıları ve arkadaşları vekilinin temyizi kapsamında çekişmeli 255, 257, 258, 286, 293, 313, 337, 363, 378, 437, 442, 444 ve 461 parsel sayılı taşınmazlarda Arazi Kanununun 20 ve 78. maddesinde yazılı koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği konusunda araştırmanın yeterli olmadığına dair düşüncesine katılamıyorum:
Tapu kayıtlarına dayanan davacılar, çekişmeli taşınmazların tapu kayıtları kapsamında kaldığını ve zilyetlerin, asli zilyet değil, kendi icarcıları olduğunu iddia etmişlerdir.
Davacılar taşınmaz üzerindeki davalı taraf zilyetliğinin kiracılık ilişkisine dayalı olduğunu, malik sıfatıyla kullanmanın söz konusu olmadığını iddia etmişlerse de, doğrudan çekişmeli taşınmazlarla ilgili kira sözleşmesi, mahkeme kararı, tanık beyanı vb delil ibraz edemedikleri gibi, davalıların arazi üzerindeki zilyetliklerinin kendilerine teb’an ve kiracılık
ilişkisine dayalı olduğunu isbat da edememişlerdir. Dindelen davacı tanığı M. Ö., köyde tarla olan taşınmazların .... ailesi tarafından icara verildiğini söylemiş ise de çekişmeli taşınmazların icar kapsamında olup olmadığını bilmediğini beyan etmiştir. Buna mukabil, yapılan keşiflerde dinlenen 1934 doğumlu yerel bilirkişi ile 1933 ve 1941 doğumlu davalı tanıkları davalı zilyetlerin atalarından intikalen çok uzun yıllardır taşınmazlara zilyet olduğunu, tapu kaydına dayanan davacıları tanımadıklarını, köyde kullandıkları bir yer olmadığını, ilk kez 1990'lı yıllarda kadastro yapıldığı sırada ortaya çıktıklarını, bu kişileri önceden bilmediklerini, davalı zilyetlerin hiçbir ihtilaf olmadan kadastro tespit tarihine kadar taşınmazları kullanageldiklerini bildirmişlerdir. Bugün itibariyle artık daha yaşlı yerel bilirkişi bulma imkanı yoktur; başka bir anlatımla mahkemece mümkün olabildiğince yaşlı kişiler dinlenmiştir. Dosya kapsamından, taşınmazın insan ömrünün şahit olabileceği sürece zilyetliğe dayanan davalı taraflarca malik sıfatıyla kullanıldığı anlaşılmaktadır. Kadastro tespitleri yapılana kadar bu zilyetlik hiçbir şekilde itiraza uğramamıştır. Bir insan ömrünün şahit olabileceği süredir taşınmazı itirazsız ve müdahalesiz şekilde malik sıfatıyla kullanan kişilerin zilyetliğinin daha önce de bu yeri kullandığının kabulünü gerektirdiği, hayatın olağan akışı gereğidir. Bir taşınmaza tapu ile malik olduğunu iddia eden kişilerin insan hayatını aşan sürece kullanıma ses çıkarmamaları ve her zaman tapu kaydına dayanarak dava açma hakları, kira ilişkisi varsa kira sözleşmesi yapma imkanları bulunduğu halde, salt zilyetliğe dayanan tarafın zilyetliklerinin malik sıfatıyla devam ettiği hususunda tanıktan başka dayanabileceği bir delil bulunmamaktadır. İnsan ömrünü aşan bir süre önce cereyan eden olaya tanık bulmak imkansızdır. Zilyetliğe dayanan taraftan böyle bir talepte bulunmak da hukuka uygun değildir. Bu durumda davalının taşınmaz üzerindeki zilyetlik süresinin Arazi Kanununun 20. maddesinde öngörülen süreye ulaştığının kabulü zorunlu bulunmaktadır. Kaldı ki, Yargıtay 7, 16 ve 17. Hukuk Daireleri aynı tapu kayıtlarına dayanılarak açılan benzer kapsam ve nitelikteki yüzlerce dosyada aynı gerekçelerle zilyetler lehine verilen hükümleri onamıştır.
Tapu kayıtlarının uygulanması ve kapsamlarının belirlenmesi yeterli ve kanuna uygun bulunmamakta ise de, yukarıda açıklanan nedenlerle, dosya kapsamından taşınmazın Medenî Kanunun yürürlüğe girdiği 1926 tarihinden önce 10 yıldan fazla süre ile davalı kişiler ve malikievvelleri tarafından zilyet edildiği, bu zilyetliğin Medenî Kanunun yürürlüğünden sonra da kadastro tesbitine kadar kesintisiz devam ettiği, bu suretle tapu kaydının zilyetler yararına hukukî kıymetini kaybettiği anlaşılmaktadır. Tapu kaydının çekişmeli taşınmazları kapsadığı saptansa dahi açıklanan olgular karşısında Şevval 1274 tarihli Arazi Kanunnamesinin 20 ve 78. maddeleri uyarınca hukukî kıymetini kaybettiği saptandığına göre, tapu kayıtlarının mahalline yeniden uygulanıp kapsam belirlenmeye çalışılmasında bir yarar bulunmamaktadır.
Yukarıda açıkladığım nedenlerle hükmü temyiz eden N. ..... mirasçıları ve arkadaşlarının temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerektiği kanaatimde olduğumdan, sayın çoğunluğun aksi yöndeki görüşüne katılamıyorum.
Full & Egal Universal Law Academy