(2908 S. K. m. 9, 10, 20, 26, 50, 51, 52, 53, 54, 75, 76, 77, 78, 79, 80, 81, 82, 83, 84, 85, 86, 87) (2. HD. 24.05.2000 T. 2000/6544 E. 2000/6931 K.)
Dava: Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen ve yukarıda tarih numarası gösterilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü.
Karar: Dernekler kuruluş bildirisini ve eklerini merkezlerinin bulunduğu mahallin en büyük mülki amirine vermekle tüzel kişilik kazanırlar. (DK. m.9) Kuruluş bildirisinde, tüzükte ve kumcuların hukuki durumlarında kanuna aykırılık veya noksanlık tesbit edildiği takdirde, bunların giderilmesi geçici yönetim kumlundan yazı ile istenir. Bu yazının tebliğinden itibaren otuz gün içerisinde belirtilen noksanlıkları tamamlamaz ve kanuna aykırılık giderilmezse mahallin en büyük mülki amirinin ihbarı üzerine Cumhuriyet Savcılığı derneğin feshi için yetkili mahkemeye başvurur. (DK. m.10) görüldüğü gibi bu hükümler tamamıyla derneğin kuruluş safhası ile ilgilidir. Kurulmuş bulunan derneğin tüzüğündeki gerekli değişikliği yapmak Genel Kumlun yetkisindedir. (DK. m.26/2)
Toplanan delillerdin Hacıbektaş Veli Kültür Tanıtma Yaşatma ve Yardımlaşma demek tüzüğünün idarece 1994 senesinde incelendiği, dernekler yasasına uygun bulunduğu, dava tarihine kadarda aralıksız yedi sene faaliyet gösterdiği anlaşılmaktadır. Demek bu hali ile kuruluş aşamasını geçirmiştir. Gerçekleşen bu durum karşısında kuruluşla ilgili 10/2. maddenin uygulama yeri kalmamıştır. Şartların oluşması halinde Dernekler Yasasının 50, 51, 52, 53, 54 ile cezai hükümleri içeren 75-87. maddelerin uygulaması imkanı dahilindedir. Davanın reddi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün gösterilen sebeplerle BOZULMASINA, temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine, oyçokluğu ile karar verildi.
MUHALEFET ŞERHİ
1- Karar demek adına yönetim kumlu başkanı tarafından temyiz edilmiştir. Dernek Tüzüğünün 18. maddesi uyarınca derneği yönetim kumlu temsil eder. Bu hususta kendi üyelerinden bir veya birkaç kişiye yetki verilebilir. Dernek başkanı kendisine temsil yetkisi verildiğine dair bir belge ibraz etmemiştir. Yetkili kişi yada kişiler tarafından verilmeyen temyiz dilekçesi ret edilmelidir.
2- Dernekler Kanunun 10. maddesinde demek tüzüklerinde kuruluş safhasında yaratılan kanuna aykırılıkların nasıl düzeltileceği açık bir şekilde belirtilmiştir. Bu kanuna aykırılıkların sonradan belirlenmesi halinde, kanunda belli edilen müeyyidenin kullanılamayacağı yönünde bir hüküm yoktur. Sayın çoğunluk da demek tüzüğünün genel kurulda değiştirilebileceğini kabul etmektedir. Şu halde idaresinin isteği doğrultusunda demek yönetim kumlu, genel kumlu olağan üstü toplantıya çağırmalı (Dernekler Kanunun md.20) idaresinin isteğinin yerinde olup olmadığı orada tartışılarak bir karar oluşturulmalıdır. Demek Yönetim Kumlu Genel Kumlu olağan üstü toplantıya çağırmadığı, yada toplantıda idarenin düzeltme isteği ret edildiği taktirde, demek yargı denetimi sonucuna katlanacak demektir.
Nitekim, Dairemize yazılı emir yolu ile getirilen davanın incelenmesi sonunda oluşturduğu 24.05.2000 günlü 6544-6931 sayılı kararda da olay aynı nitelikte bulunmasına rağmen işin esası incelenmiş, idarenin isteğinin kuruluş safhasından sonraya ilişkin olduğundan davanın reddi gerekeceğinden söz edilmemiştir.
Öte yandan Dernekler Kanunun 10. maddesinin birinci fırkasında yer alan süreler bir hak düşürücü nitelikte olmayıp, idari denetimin çabuklaştırılması amacını taşımaktadır. Esasen idare hukuku alanında yapılan bu nevi işlemler kamu düzeni amacı ile yürütülen işlemler olup, bunları idarenin bir hakkı olarak nitelemek, kanunda gösterilen süre içinde kullanılmadığı için yada bir kez kullanıldıktan sonra gözden geçirilemeyeceği yönünde algılamak, hükmün konuluş amacı ile bağdaşmaz. Bu sebeple çoğunluğun bozma gerekçesine katılmıyoruz. İşin esası incelenerek idarenin düzeltme isteğinin hukuka uygun olup olmadığı tartışılmalı, sonucu uyarınca bir karar verilmelidir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy