(2863 S. K. m. 11) (3402 S. K. m. 18) (Yargıtay 8 HD 24.02.2000 T. 2000/874 E. 2000/1567 K.)
Dava: Fatma Özten ile Hazine aralarındaki tapu iptali ve tescil davasının kabulüne dair Bodrum 1. Asliye Hukuk Hakimliğinden verilen 23.12.2003 gün ve 175/679 sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi Hazine temsilcisi tarafından süresinde istenilmiş olmakla, dosya incelendi, gereği düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, dava konusu 151 ada 289 parselin kadastro çalışmaları sırasında 1. derece arkeolojik sit alanında kaldığından bahisle Hazine adına tespitinin yapıldığını ve bilahare de Hazine adına tescil edildiğini, 2863 sayılı Yasanın zilyetlikle iktisabını yasakladığı gayrimenkullerin sit alanları olmadığını, kültür ve tabiat varlıklarının ve korunması zorunlu olan alanların zilyetlikle iktisap edilemiyeceğini, dava konusu taşınmaz bakımından böyle bir durumun söz konusu olmadığını açıklayarak tapunun iptali ile zilyetlik ve imar - ihya hukuki sebebine dayanarak taşınmazın müvekkili adına tapuya tescilini istemiştir.
Davalı Hazine vekili, davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dosya muhtevasına, dava evrakı ile yargılama tutanakları münderecatına ve uyulan bozma ilamında açıklandığı üzere işlem yapılıp sonucu dairesinde hüküm tesis edildiğine göre davalı Hazine vekilinin aşağıdaki bendin dışındaki temyiz itirazlarının REDDİNE,
Dava konusu 151 ada 289 parsel 30.04.1993 tarihinde yapılan kadastro tespiti sırasında Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 03.07.1987 gün ve 3492 sayılı kararı ve eki 1/25000 ölçekli haritanın tatbiki sonucu bu parselin tamamının 1. derece arkeolojik sit alanı içinde kaldığı açıklanarak ve bu gibi yerlerin zilyetlikle iktisabının da mümkün olmadığı belirtilerek Hazine adına 2863 sayılı Kanunun 11 ve 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca tespit ve tescil edilmiştir.
Kadastro tespitine esas olan Kültür ve Turizm Bakanlığı Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 3.7.1987 gün 3492 sayılı kararı; Muğla ili Bodrum yarımadasında Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulunun 14.10.1978 gün ve A-1362 sayılı kararı ile belirlenen arkeolojik ve doğal sit alanları (Bodrum, Karatoprak çevre düzeni planı) ve bunlara ilişkin planlar nazara alınarak ve eki liste onaylanarak belirlenmiştir. Bu açıklamalara göre Muğla ili, Bodrum ilçesi, Telmessus bölgesi 1. derece arkeolojik sit alanı içerisinde kalmaktadır.
Mahallinde yapılan keşfi müteakip, arkeolog bilirkişi Yaşar Yıldız 01.07.1999 tarihli raporunda; dava konusu 289 parselin 1.7.1987 gün 3492 sayılı karar ile koruma altına alınan 1/25000 ölçekli haritada sınırları belirlenen Telmesos (Dirmil) 1. derece arkeolojik sit alanı içerisinde kaldığını belirtmiştir.
Dairemizin 24.02.2000 tarih 2000/874 esas, 1567 sayılı bozma kararını müteakip; aynı arkeolog bilirkişi Yaşar Yıldız, taşınmazın Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 18.9.2003 gün 2697 sayılı kararı ile Karakule diye bilinen Beykonağı ve çevresi dışında kalan alanlardaki sit kararının kaldırıldığını açıklayarak dava konusu 289 parselin son kararla sit bölgesi dışında kaldığını belirtmiştir.
Bilirkişinin raporları arasında çelişki olduğu gibi Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 3.7.1987 gün ve 3492 sayılı kararının yürürlükte olup olmadığı hususu ile 18.9.2003 gün ve 2697 sayılı Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu kararının önceki Yüksek Kurul kararının yürürlükten kaldırılıp kaldırılmadığı hususu ihtilaflıdır. Bu çelişkiler giderilmelidir. Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 3.7.1987 gün ve 3492 sayılı kararı ve eki 1/25000 ölçekli harita yürürlükte ise dava konusu taşınmazın sit alanında kaldığı hususunda ihtilaf bulunmamaktadır. Böyle bir durumda 2863 sayılı Kanunun 11. maddesinin 5226 sayılı Kanunla değişik şekline göre sit alanlarının zilyetlik yoluyla iktisap edilemeyeceği hususu üzerinde önemle durulması gerekir.
Mahkemece, yapılacak iş; yukarıda açıklanan Kültür ve Turizm Bakanlığı Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kuruluna yazılacak müzekkere ile 3.7.1987 tarih ve 3492 sayılı Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıkları Yüksek Kurulunun kararının kaldırılıp yerine yeni bir kararla dava konusu taşınmazın bulunduğu Telmessus (Dirmil) antik kentinin ve çevresinin sit alanı kapsamından çıkarılıp çıkarılmadığını sormak, Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 18.09.2003 tarih 2697 sayılı kararının dava konusu 151 ada 289 parselin bulunduğu yeri ve Telmessus antik kenti alanını kapsayıp kapsamadığını, bu kararın yukarıda zikredilen 03.07.1987 tarih 3492 sayılı karar karşısında ne derece önemi bulunup bulunmadığını sormak ve elde edilecek bilgilerden faydalanıp yeniden arkeolog bilirkişiler marifetiyle inceleme yaptırıp sonucuna göre bir karar vermek olmalıdır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı Hazine vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan kabulü ile eksik incelemeye dayalı, usul ve yasaya aykırı hükmün HUMK.nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 11.10.2004 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy