(CMR m. 3, 17, 36) (818 S. K. m. 41, 49) (1086 S. K. m. 440) (11 HD. 30.01.2001 T. 2000/9405 E. 2001/649 K.)
Dava: Mağdenli Nakliyat ve Tic. A.Ş. ile Upitrans Taşımacılık Tic. Ltd. Şti. - Klas Nak. Turizm Dış Tic. Ltd. Şti. arasındaki davadan dolayı Kadıköy Asliye 2. Hukuk Mahkemesi'nce verilen 07.07.2000 gün ve 1997/898 - 2000/654 sayılı kararı bozan Daire'nin 30.01.2001 gün ve 2000/9405 - 2000/649 sayılı kararı aleyhinde davacı vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği de anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkilinin dava dışı şirketlere ait malların Taşkent Fuarına yetiştirilmek üzere davalılara ait araçlarla taşıttırıldığını, ancak malların fuara yetiştirilmemesi nedeniyle dava dışı fuar katılımcılarının uğradıkları kazanç kaybını müvekkilinden istediklerini, bu zarardan davalıların sorumlu olduklarını öne sürerek, 12.000.000.000.-TL maddi, 1.000.000.000.-TL manevi tazminatın faiziyle davalılardan müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı Upitrans vekili cevabında, müvekkili ile davacı arasında bir taşıma ilişkisi bulunmadığını, davacının navlunu diğer davalıya ödediğini, ödemenin de eksik yapıldığını, müvekkilinin CMR sözleşmelerini dava dilekçesinde bahsi geçen dava dışı dört firma ile doğrudan yapıp bu firmaların bir zararı varsa kendilerinin istemesi gerektiğini, davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı, öte yandan davacının zarara uğradığını iddia ettiği firmalara bir ödeme yapmadan dava açtığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Diğer davalı, davaya cevap vermemiştir.
Mahkemece, toplanan delillere dayanılıp taşıma anlaşmasının davacı ile davalı Upitrans Ltd. Şti. arasında yapıldığı ve bu davalıya ait araçla ve diğer davalı marifetiyle gerçekleştirildiği, navlunun diğer davalı tarafından tahsil edilmesinin davalı Upitrans'ın sorumluluğunu kaldırmayacağı, sürücünün akrabasının kurşunlanması ve vizenin sahte olması nedeniyle İran-Türkmenistan sınırında tutulmasının CMR.nin 17/2 nci maddesine göre, mücbir sebep oluşturmadığı, sürücünün kusuruyla oluşan gecikmeden taşıyıcının CMR.nin 3 ncü maddesi gereğince sorumlu olup, davacının malları taşınan üçüncü kişilere CMR.nin 36 ncı maddesine göre ödemek zorunda kaldığı 3.252.936.609.-TL davalılardan talep etmekte haklı olduğu sonucuna varılarak, bu miktarın davalılardan faiziyle tahsiline fazla istemin reddine karar verilmiştir. Kararın davalılar vekilince temyizi üzerine, Dairece davacının davadaki isteminin malların fuara yetiştirilememesi nedeniyle katılımcı firmaların muhtemel ticari bağlantılar yapamamalarından doğan kazanç kaybına ilişkin olduğu, davacının davalılardan yansıtma yoluyla böyle bir talepte bulunabilmesi için dava tarihine kadar bahsi geçen zararın oluştuğunu kanıtlaması gerektiği, oysa bilirkişilerce davacının ticari defterleri üzerinde yapılan incelemeye göre davacının mal sahibi firmalara davadan sonra bir takım ödemeler yaptığının anlaşıldığı, her davanın açıldığı tarihteki durum ve şartlara göre incelenmesi gerekip, dava tarihi itibariyle davacının bir zararının oluşmadığından, davanın reddi gerektiği ve davacının yaptığı ödemeler incelenip kadri marufunda olup olmadığı belirlenmeden aynen tahsiline karar verilmesi doğru görülmediğinden bahisle, karar davalılar yararına bozulmuştur.
Bu defa davacı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.
Davacı işbu davasında dava dilekçesi içeriğinden anlaşıldığı üzere, sadece, taşımanın zamanında yapılamaması nedeniyle dava dışı firmaların uğradığı ve onlara ödediğini iddia ettiği kazanç kaybının değil, dava dışı firmaların oluşan diğer zararlarını da ödediğini belirterek davalılardan rücuan tazminat talebinde bulunmuştur. Nitekim bu durum dava dilekçesinde bahsedilen ve delil olarak dayanılan Kadıköy Asliye 3. Ticaret Mahkemesi'nin 1997/1190 D.İş sayılı ihtiyati tedbir dosyası içindeki dava dışı dört firmaya ait ve özellikle zarar dökümüne ilişkin belgelerden anlaşılmakta olup, bu belgeler içeriği ile zarar kalemleri somutlaştırılmış bulunmaktadır.
Dairemizce, davacının salt kazanç kaybına ilişkin talepte bulunduğu bunu da kanıtlayamadığı kabul edilerek davanın reddi gerektiğinden bahisle karar davalılar yararına bozulmuş ise de, yukarıda açıklandığı gibi davacının istemi sadece kazanç kaybından doğan zarardan ibaret olmadığından, davacı vekilinin HUMK.nun 440 ncı maddesi ve uygun bulunan karar düzeltme isteminin kabulüyle bozma kararımızın 1 nci bendindeki bozma nedeninin kaldırılması ve aşağıda açıklanacağı şekilde kararın değişik gerekçeyle bozulması gerekmiştir.
Her ne kadar davacı, dava dışı dört firmanın uğradığını ve kendisinden talep ettiklerini iddia ettiği kazanç kaybına ilişkin zararı kanıtlayamamış olduğundan, bu kaleme yönelik istemin reddi gerekmekte ise de, davacının işbu davasında yukarıda açıklandığı gibi, dava dışı firmaların fuara katılmaları amacıyla yaptıklarını ve fakat davalıların taşımayı zamanında gerçekleştirmemeleri nedeniyle oluştuğunu iddia ettiği zararında tahsilini talep ettiği gözetilerek, davacının bu yöne ilişkin delilleri değerlendirilip dava dışı firmalarca yapılan harcamaların ve davacı tarafından bu firmalara yapılan ödemelerin kadri marufunda olup olmadığının belirlenebilmesi için uzman bilirkişiler aracılığı ile inceleme yaptırılarak, varılacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmek gerekirken mahkemece davacının yaptığı ödemelerin hangi sebebe ve amaca dönük olduğu ile kadri marufunda olup olmadığı irdelenmeden, yapılan ödemelerin tamamının davalılardan tahsiline karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin karar düzeltme isteminin kabulüyle Dairemizin 30.01.2001 tarih 2000/9405 Esas, 2001/649 Karar sayılı kararının 1 nci bendindeki bozmanın kaldırılmasına ve kararın yukarıda açıklanan nedenlerle ve değişik gerekçeyle BOZULMASINA, ödediği karar düzeltme harcının isteği halinde karar düzeltme isteyene iadesine, 01.06.2001 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy