(818 S. K. m. 106, 358) (1086 S. K. m. 429)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; K. 2. Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 17.02.2004 gün ve 2001/1154 E. 2004/45 K. sayılı kararın incelenmesi davalılar vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 28.12.2004 gün ve 2004/2671-6823 sayılı ilamı ile;
(... Davacı E, dairelerden birisini 16.10.1998 tarihinde satarak elinden Çıkarmış olduğundan bu daire yönünden istenen kira tazminatının reddi yerine iki dairenin gecikme tazminatına hükmedilmesi doğru olmamıştır. Öte yandan mahkemece gecikme alacağına 01.01.2001 teslim tarihinden itibaren faiz yürütülmüş ise de gecikme alacağı bu tarihten sonra doğmuş ve dava tarihine kadar davalılar temerrüde düşürülmemiş olduklarından faizin dava tarihi yerine 01.01.2001 'den başlatılması yerinde değildir. Karar belirtilen nedenlerle bozulmalıdır...)
Gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: A- Davacı İsteminin Özeti:
Davacı/iş sahibi vekili 04.12.2001 tarihli dava dilekçesinde özetle; tarafların aralarında yaptıkları protokol başlıklı dört sahifelik sözleşme ve ek sözleşme gereğince davacının davalılara arsasını kat karşılığı inşaat yapılmak üzere verdiğini, sözleşmeye dayanılarak davalıların K. ili M. ilçesi A. mahallesi 17878 ada 7 parselde kain arsaya inşaat yaparak karşılığında davacıya 2 daire teslim edeceklerini, teslim tarihi olan 01.01.2001 tarihinde dairelerin teslim edilmediğini, bunun üzerine davacının K. 3. Noterliğinden 18.09.2001 gün ve 25984 nolu ihtarının karşı tarafa keşide edildiğini, bu ihtarname ile 2 dairenin teslimi ve geciken aylar için dairelerin teslim tarihinden itibaren her bir daire için aylık 100 milyon lira kira tazminatı olmak üzere dava tarihine kadar 11 ay toplamı 2.200.000.000 TL kira tazminatı talep ettiklerini, davalı O'ın bu ihtarnameye cevap verip dairelerin teslime hazır olduğunu bildirdiğini, bunun üzerine K. Asliye 1. Hukuk Mahkemesinin 2001/227-132 D.İş dosyasında yaptırdıkları tespitte, söz konusu dairelerin teslime hazır olmadığının, 1.030.000.000 TL sı eksik iş bulunduğunun tespit edildiğini, buna ilişkin bilirkişi raporunun da davalılara tebliğ edildiğini, ancak dava tarihine kadar kira tazminatı ve eksik iş bedellerinin davalılarca davacıya ödenmediğini, ifadeyle, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla dairelerin teslim tarihi olan 01.01.2001 tarihinden başlayarak her bir daire için aylık 100.000.000 TL olmak üzere 2 dairenin Kasım 2001 dahil mahrum kalınan kira tazminatı toplamı 2.200.000.000 TL tazminata hükmedilmesine, hükmedilecek meblağın dairelerin teslim tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsiline, ayrıca tespit dosyası ile tespit olunan eksik işler toplamı 1.030.000.000 TL sının tahsiline (toplam 3.230.000.000 TL) karar verilmesini istemiştir.
B- Davalı Tarafın Cevabının Özeti:
Davalı-yüklenici 19.04.2002 tarihli cevap dilekçesinde; davanın reddini savunmuştur.
C- Yerel Mahkeme Kararının Özeti:
Yerel Mahkeme;
Dava eser sözleşmeden doğan kira tazminatı ve eksik iş bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Taraflar arasında yapılan protokole göre K. ili, M. ilçesi, A. Mahallesi 17878 ada, 7 parsel sayılı arsaya kat karşılığı davacıya 2 adet daire verilmesine ilişkin olup, sözleşmeyi O. imzalamış ve tapuları da üzerine almış, ek sözleşme ile Y. A.Ş. de taahhütte bulunmuştur. O halde her iki davalıda sorumludur. Bu sözleşmeye göre inşaatın 01.07.1998 tarihinde başlanacağı ve 01.01.2001 tarihinde teslim edileceği hükme bağlanmış olup, Toplanan deliller ve dinlenen tanık anlatımları, bilirkişi heyetinin raporları ile davacının eksik işler nedeniyle 673.900.000 TL ve kira bedeli toplamı 1.925.000.000 TL alacağı bulunduğu anlaşılmakla davasının kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
Gerekçesiyle;
Davanın kısmen kabul, kısmen reddine, Bilirkişi heyet raporu gereğince, eksik işler bedeli 673.900.000 TL. Kira kaybından dolayı 1.925.000.000 TL nin, kira kaybından dolayı hükmedilen bedele 01.01.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar vermiştir.
D-Temyiz Evresi, Bozma ve Direnme:
Davalılar vekilinin temyizi üzerine Yüksek Özel Dairece hüküm ...Davacı E, dairelerden birisini 16.10.1998 tarihinde satarak elinden çıkarmış olduğundan bu daire yönünden istenen kira tazminatının maddi yerine iki dairenin gecikme tazminatına hükmedilmesi doğru olmamıştır. Öte yandan mahkemece gecikme alacağına 01.01.2001 teslim tarihinden itibaren faiz yürütülmüş ise de gecikme alacağı bu tarihten sonra doğmuş ve dava tarihine kadar davalılar temerrüde düşürülmemiş olduklarından faizin dava tarihi yerine 01.01.2001 'den başlatılması yerinde değildir. Karar belirtilen nedenlerle bozulmalıdır.
Gerekçesiyle bozulmuştur.
Bozma ilamı taraflara tebliğ edilmiş; Davacı vekili karar düzeltme istem dilekçesinde bozmaya konu dairenin müvekkili tarafından dava tarihinden sonra 13.12.2001 tarihinde M. İ.'a satıldığını, M. İ.'ın da 18.06.2002 tarihine M. Ç.'a sattığını bildirmiştir.
Davacı vekilinin karar düzeltme istemi Özel Dairenin 21.03.2005 tarihli kararıyla miktar ve değerin karar düzeltme sının altında kaldığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Duruşma günü taraflara tebliğ edilmiş; davacı vekili: direnme kararı verilmesini, çünkü dosyada temerrüde düşürdükleri konusunda noter ihtarnamesi verdiklerini, bildirmiş; davalı vekili; bozmaya uyulmasını istemiştir.
Mahkemece, faiz başlangıcı yönünden bozma ilamına uyulmuş; dairelerden birisinin satıldığı, gecikme tazminatının iki daire için hükmedilemeyeceği yönündeki bozmaya ise direnilmiştir.
Uyma sonucu verilen karar temyize konu olmamış; direnme yönünden davalılar vekili hükmü temyiz etmiştir.
E- Gerekçe:
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan kira tazminatı ve eksik iş bedellerinin tahsili istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki eser sözleşmesinin varlığında, sözleşme gereği davacıya verilecek olan iki adet dairenin zamanında teslim edilmediğinde, kira tazminatına hükmedilmesi gerektiğinde ve -bozmaya uyularak verilen faiz başlangıcı ile ilgili kısım temyiz edilmemekle- faiz başlangıç tarihinde uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; davacıya sözleşme gereği verilmesi gereken ancak geç teslim edilen dairelerden birisinin davacı tarafça dava dışı üçüncü kişiye devredilmesi karşısında, davacı yararına bu daire için kira tazminatına hükmedilip hükmedilemeyeceği, satış tarihinin sonuca bir etkisinin olup olmayacağı noktasında toplanmaktadır.
Dosyada davaya konu taşınmazların kat mülkiyetine geçişlerinden önceki tapu kayıtları bulunmamakta; kat mülkiyetine geçilirken davacı adına sadece bir daire kayıtlı olduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece evveliyat kayıtları getirtilmediğinden davacı ve davalı taraf iddialarının kayıt üzerinde denetlenmesi mümkün olmamıştır.
Taraflar arasındaki eser sözleşmesine dayanılarak kira tazminatı istenebilmesi için; bu sözleşme ile imal ve teslimi kararlaştırılan dairelerin teslim tarihleri itibariyle mülkiyetinin iş sahibi olan davacı yanda olması gerekir.
Ne var ki, mahkemece taşınmazın sözleşme ve teslim tarihlerinde mülkiyet durumunu ortaya koyacak evveliyat kayıtları getirtilmeden ve taşınmazın üçüncü kişiye iş sahibi tarafından ilk satış tarihi belirlenmeden eksik incelemeye dayalı hüküm kurulmuştur. Bu şekliyle sonuca ulaşılması olanaklı değildir.
Mahkemece yapılacak iş; davada kira tazminatına konu iki dairenin evveliyat kayıtları getirtilerek net bir biçimde teslim tarihi itibariyle davacının malik olup olmadığının saptanması ve belirlenecek duruma uygun şekilde karar verilmesi olmalıdır.
Bu gerek yerine getirilmeden hüküm verilmiş ve bu hükümde de direnilmiş olması bozmayı gerektirmiştir.
Açılanan nedenle direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının yukarıda gösterilen nedenlerden dolayı H.U.M.K. nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının geri verilmesine 28.12.2005 gününde, oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy