(3533 S. K. m. 4)
Dava: Taraflar arasındaki Tescil, Müdahalenin men'i kal davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; M. Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 11.3.2003 gün ve 2001/189 E, 2003/106 K. sayılı kararın incelenmesi Davalı Y. Akın vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 1.Hukuk Dairesinin 16.02.2004 gün ve 2004/326 E, 1126 K. sayılı ilamı ile;
(... Dava, tesbit harici yere elatmanın önlenmesi ve tescil isteğine ilişkin olup davacı hazine taşınmaza elattığını ileri sürdüğü şahıs ile birlikte Belediye Başkanlığına da husumet yöneltilmiştir.
Davacı hazine ile davalılardan belediye 3533 Sayılı Yasaya tabi kuruluşlardandır. Sıfatları itibariyle dava konusu taşınmaza ait mülkiyet uyuşmazlığının (aidiyetinin) hakem önünde çözümlenmesi zorunludur.
Hal böyle olunca, mülkiyetin aidiyeti bakımından tefrik kararı verilerek eldeki davanın elatmanın önlenmesi ve tescil isteğine hasredilmesi, mülkiyet uyuşmazlığının hakemde çözümlenmesinden sonra tescil ve elatma yönünden bir karar verilmesi gerekirken davanın genel hükümlere göre sonuçlandırılması doğru değildir. Anılan hususlar karar düzeltme isteği üzerine bu kez yapılan inceleme sonunda anlaşıldığından, karar düzeltme isteğinin HUMK.'nun 440.maddesi gereğince kabulü ile Dairenin 24.9.2003 tarih 2003/8529-9523 sayılı onama ilamının ortadan kaldırılmasına, yerel mahkemece kurulan 11.3.2003 tarih 189-106 sayılı hükmün açıklanan nedenlerden ötürü HUMK.'nun 428.maddesi gereğince bozulmasına...)
Gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulunca direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
A- DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ: Davacı Hazine vekili, Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan, fundalık ve çalılık olması nedeniyle tescil harici bırakılan dava konusu taşınmazın 200 m2 lik kısmına davalı Y.'ın, 300 m2 lik kısmına ise davalı R.'ın fidan dikmek suretiyle el attıklarını ileri sürerek taşınmazın tamamının davacı Hazine adına tesciline, el atmanın önlenmesine, muhdesatın kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.
B- DAVALININ CEVABININ ÖZETİ: Davalılardan Özdere Belediyesi vekili, Belediyenin kanuni hasım olduğunu, davacının davasını ispat etmesi gerektiğini savunmuştur.
Davalılardan Y. Akın vekili, davalının kendi adına kayıtlı taşınmazı kullandığını, davanın haksız ve yersiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
Davalı R. usulüne uygun tebligata rağmen cevap vermemiş, duruşmalara da katılmamıştır.
C- YEREL MAHKEME KARARININ ÖZETİ: Yerel Mahkeme, Menderes Özdere beldesinde üç parça halinde bulunan dava konusu taşınmazların evveliyatının fundalık ve çalılık olup devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunduğu, bu sebeple kadastro sırasında tescil harici bırakıldığı anlaşılmış olup, davalı Y. Akın'ın bu yeri deliceden aşılayarak zeytin ağacı yetiştirerek işgal ettiği, diğer davalı R. Bacaksız'ın herhangi bir işgalinin söz konusu olmadığı tespit edilmiş, her ne kadar bir kısım tanıklar dava konusu taşınmazı Y. Akın'ın eşi Bahriye'nin işgal ettiğini iddia etmiş iseler de her ikisinin karı koca olması ve bir arada yaşamaları nedeni ile birlikte işgal ettikleri yönünde mahkememize vicdani kanaat gelmekle Y. Akın'ın işgalci olmadığı iddiası kabul edilmemiş ve mahalli bilirkişi ile diğer tanıkların beyanlarına itibar edilerek Y. Akın'ın işgalci olduğu kabul edilmiştir, gerekçesiyle Davacı Hazine vekilinin açtığı davanın kabulü ile müdahalenin men'ine, masrafları davalıdan alınmak suretiyle muhdesatın kal'ine, Davalı R. Bacaksız adına açılan davanın işgalci olmadığından reddine, dava konusu taşınmazların davacı Hazine adına ayrı parsel numarası verilmek suretiyle ayrı ayrı tesciline, karar vermiştir.
D- TEMYİZ EVRESİ, BOZMA VE DİRENME: Davalılardan Y. Akın vekilince temyiz edilen karar, Özel Dairece yukarıdaki gerekçe ile bozulmuş, Yerel Mahkeme 3533 sayılı yasanın 4916 sayılı yasanın 24. maddesi ile değiştirilen 4. maddesine uyuşmazlık taşınmazın aynına yönelik olması nedeniyle, davayı görmeye görevli olduğu gerekçesiyle kararında direnmiş, direnme kararını davalılardan Y. Akın vekili temyiz etmiştir.
E- MADDİ OLAY: Belediye sınırları içerisinde bulunan, kadastro tespiti sırasında tescil harici bırakılan taşınmazın hazine adına tescili, elatmanın önlenmesi ve muhdesatın kaldırılması istenilmiştir.
F- GEREKÇE: Maddi olgu, bozma ve direnme kararlarının içerikleri itibariyle Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık, mülkiyetin aidiyeti bakımından uyuşmazlığın genel hükümlere göre mi hakem önünde mi çözümleneceği noktasındadır. 3533 sayılı Kanunun 4.maddesi Katma bütçe ile idare edilen daireler, belediyeler, özel bütçe ile idare olunan veya sermayesinin tamamı Devlet, belediye veya özel idarelere ait olan daire ve müesseselerin veya bu daire ve müesseselerden biriyle ikinci maddede yazılı dairelerden biri arasında çıkan uyuşmazlıklar, bulunduğu yerin ve taşınmaza ilişkin uyuşmazlıklarda, taşınmazın aynına yönelik olanlar hariç olmak üzere o taşınmazın bulunduğu yerin ve taraflar değişik yerlerde bulunuyorlarsa davalı durumunda olan daire veya müessesenin ve davalılar birden çok olduğu takdirde bunlardan birinin bulunduğu yerin yüksek dereceli hukuk mahkemesi başkanı veya hakimi tarafından hakem sıfatıyla çözümlenir. şeklinde düzenlenmiş olmasına rağmen, bu maddede yer alan uyuşmazlık gayrimenkule ilişkinse o gayrimenkulün bulunduğu yerin ibaresi, 3/7/2003 tarihli ve 4916 sayılı Kanunun 24 üncü maddesiyle, taşınmaza ilişkin uyuşmazlıklarda, taşınmazın aynına yönelik olanlar hariç olmak üzere o taşınmazın bulunduğu yerin olarak değiştirilmiş olduğundan, davaya genel mahkeme sıfatıyla bakılıp sonuçlandırılması usul ve kanuna uygun olup, mahkemenin bu konuya ilişkin direnmesi yerindedir.
Ne var ki işin esasına yönelik temyiz itirazları Özel Dairece incelenmediğinden dosyanın davalı Y. Akın vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesi için Özel Daireye gönderilmesi gerekir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan gerekçelere göre Yerel Mahkemenin direnme kararı yerinde olup, işin esasına ilişkin taraf vekillerinin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın 1.Hukuk Dairesine gönderilmesine, 06.04.2005 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy