(818 S. K. m. 162) (11. HD. 06.06.2002 T. 2002/5434 E. 2002/5832 K.)
Dava: Taraflar arasında görülen davada İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen 18.12.2007 tarih ve 1999/235 - 2007/838 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Sultan Gümüş Başaran tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, dava dışı üretici firma Gisi Giyim Sanayicileri Dış. Tic. A.Ş. tarafından üretilen giysi emtiasının aracı ihracatçı firma GSD Giyim San. Dış Ticaret A.Ş. tarafından 179.676 DM ve 49.015,50 DM bedelli toplam 228.689,50 DM tutarındaki iki ayrı fatura ile Alman Fell Well Company firmasına satıldığını, satım bedelinin nakliyecilerin kusuru nedeniyle tahsil edilemediğini, üretici Gisi A.Ş.'nin, aracı ihracatçı GSD A.Ş.'nin nakliyecilere karşı tazminat hakkını temlik aldığını, İstanbul 6.Asliye Ticaret Mahkemesi'nde taşıyıcılar Mansur Uluslararası Taşımacılık Ltd. Şti. ve Esin Nak. A.Ş.ye karşı tazminat davası açtığını, yargılama sonunda davalı Mansur Ltd. Şti.'nin 253.464,45 DM ödemesine karar verildiğini, Mansur Ltd. Şti.'nin alt taşıyıcılara rücuan tazminat davası açma hakkının doğduğunu, müvekkilinin de tazminat davası açmak ve alacağı tahsil etmek hakkını temlik yolu ile devraldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla İstanbul 6.Asliye Ticaret Mahkemesi'nde hüküm altına alınan 253.464,45 DM'nin dava tarihine kadar tahakkuk eden ve yargılama sürecinde tahakkuk edecek yıllık %10 faizi ile birlikte davalılardan kusurları oranında müştereken ve müteselsilen tahsilini, karar doğrultusunda %40 tazminatın davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı Esin Uluslararası Nak. Tic. A.Ş. vekili, rücu hakkının doğması için dava dışı Mansur Nak.Şti.'nin üretici Gisi A.Ş.'ye ödeme yaptığının ispatı gerektiğini, taşımada davalı R.Grossmann firmasının kusurlu olduğunu, bu firmanın dava dışı Mansur Ltd.Şti.'nin acentası olduğunu, bu nedenle davacının Mansur Şti.'den aldığı temliknameye dayanarak dava açamayacağını savunarak davanın reddini istemiştir.
Davalı Bahntrans Gmbh vekili, müvekkilinin alt taşıyıcı sıfatı bulunmadığını, yükümlülüğünün T1 belgesi denilen gümrük belgesinin düzenlenmesi olduğunu, yükün müvekkiline hiçbir zaman teslim edilmediğini, Grossmann GMBH'nin yükü Esin Nak.A.Ş.'den teslim aldığını savunmuştur.
Davalı R.Grossmann GMBH vekili, dava dışı Gisi A.Ş'nin belgeler teslim alınmaksızın malların alıcısına teslim edilmesinden dolayı zararı doğmadığını, alıcı ile satıcı arasında anlaşmaya varıldığını, satıcı firmanın tüm alacağını tahsil ettiğini, emtianın müvekkiline Bahntrans firmasınca teslim edilirken vesaik mukabili teslim ile ilgili olarak talimat ve bilgi verilmediğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre, üretici firma ve aracı ihracatçı firmanın defterlerine göre ihracat bedelinin ödendiği ve hesapların kapatıldığı, her ne kadar davacı banka kayıtları yoluyla yurt dışından ödemenin yapılmadığını iddia etmiş ise de temlik alınan alacağın yani ihracat bedellerinin dava dışı asıl firmanın kayıtlarında kapatıldığı ve ödendiğinin görüldüğü, banka kanalıyla ödeme yapılmadı iddiasının ihracat bedelinin ödenmediği sonucunu özellikle dava dışı ihracatçı şirketin usulüne uygun tutulmuş ticari defterlerine göre mümkün olmadığından vesaik mukabili yapılan taşıma sonucu ihracat bedelinin alınmış olduğu, bu nedenle davalı taşıyıcılar Esin Nak.A.Ş. ve R.Grossmann GmbH firmasına davacının dava yöneltemeyeceği, diğer davalı Bahntrans GMBH firması ise taşıyıcı konumunda olmayıp sadece Almanya'daki gümrük işlemlerini yürüttüğünden emtia bedelinin talep edilemeyeceği gerekçesiyle davalı Bahntrans GMBH yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine, diğer davalılar hakkındaki davanın da esastan reddine karar verilmiştir.
Karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddiyle taşıyıcı olmadığı anlaşılan davalı Bahtrans GMBH aleyhine açılan davanın reddine ilişkin olarak verilen kararın onanmasına karar vermek gerekmiştir.
2- Davacı tarafın diğer iki davalıya yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; yukarıda yapılan özetten de anlaşılacağı üzere dava dışı imalatçı firma Gisi Giyim San. Yatırım ve Dış Tic. A.Ş. tarafından üretilen ve yine dava dışı GSD Giyim Sanayicileri Dış Tic. A.Ş. tarafından Almanya'da mukim Fell Well Company firmasına ihraç olunan emtianın Türkiye'den, Almanya'ya taşımasının dava dışı Mansur Ltd. Şti. tarafından üstlenildiği, malların Türkiye'den, Almanya'ya davalılardan Esin Nak.A.Ş. tarafından taşındığı ve Almanya'daki temsilcisine teslim edildiği, daha sonra malın alt taşıyıcı olan diğer davalı R.Grossmann GMBH tarafından vesaik mukabili satış esaslarına uyulmadan ithalatçı firmaya teslim edildiği, alacak hakkını ihracatçı firmadan devralan imalatçı Gisi Giyim San.Yatırım ve Dış Tic. A.Ş.'nin İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2002/358 Esas sayılı dava dosyası üzerinden dava dışı Mansur Ltd. Şti. ve davalı Esin Nak.A.Ş. Aleyhine açtığı davada mahkemece davanın sadece Mansur Ltd.Şti. yönünden kabulüne karar verildiği, ancak davacı tarafın temyizi üzerine Dairemizin 2002/5434 Esas, 2002/5832 Karar ve 06.06.2002 tarihli ilamıyla alt taşıyıcı durumunda bulunan Esin Nak. A.Ş.'nin de sorumlu olduğundan bahisle kararın bozulduğu ve bilahare mahkemece alacağın temliki ve son temlik alan davacının işbu davayı açması nedeniyle davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, dosya içeriği ile sabit olup, davacı da ödeme yaptığı ve dava dışı Mansur Ltd. Şti.'nden de alacağı temlik aldığını ileri sürerek işbu davayı açmıştır.
Mahkemenin de kabulünde olduğu üzere aracı banka kayıtlarına göre dava konusu taşıma ile gerçekleştirilen ihracat bedeli tahsil edilmiş değildir. Her ne kadar mahkemece hükme dayanak yapılan bilirkişi raporuna göre imalatçı ve ihracatçı firma ticari defterlerinin mal bedelinin ödendiğine dair kayıt taşıdığı ve buna göre mal bedelinin tahsil edildiği sonucuna ulaşılmış ise de, davacı taraf rapora itirazında kambiyo mevzuatı gereğince hesapların belirli sürede kapatılması zorunluluğu bulunduğunu ve zaten temlikler nedeniyle hesapların kapatılması gerektiğini, davanın halli için ihracaat bedelinin ithalatçı firma ödemesi ile kapatılıp kapatılmadığının araştırılması gerektiğini ve bu hususun anılan firmadan sorulması gerektiğini ileri sürdüğü halde mahkemece bu yönde bir araştırma yapılmadığı gibi karar yerinde de bu itirazlara neden itibar edilmediği tartışılıp değerlendirilmemiştir. Yukarıda da açıklandığı üzere aracı banka kayıtlarında ihracaat bedeli yurda getirilmemiş görüldüğüne ve davacı da bedeli ödemek suretiyle işbu davayı açtığına göre davacı tarafça ileri sürülen itirazlar ciddi ve üzerinde durulması gereken itirazlardır. Zira davacı tarafından yapılan bir ödemeyle veya kambiyo mevzuatına dayalı bir kaydi işlem söz konusu ise ilgililerine ödeme yapan üst taşıyıcının dava hakkının ve dolayısıyla üst taşıyıcıdan ve diğer ilgililerden alacağı temlik alan davacının dava hakkının mevcut olduğunun kabulü gerekir.
Bu itibarla, mahkemece imalatçı ve ihracatçı firma kayıtlarının kapatılmasına ilişkin dayanakların ne olduğu üzerinde durulmak ve davacı tarafın talebi nedeniyle ithalatçı firmadan mal bedelini ödeyip ödemediği sorulup neticesine göre bir karar verilmek gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, kararın bu nedenle davacı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddiyle davalılardan Bahtrans GMBH aleyhine açılan davanın reddine ilişkin yerel mahkeme kararının ONANMASINA, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle diğer davalılarla ilgili kararın davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 08.05.2009 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy