(926 S. K. m. 112) (Türk Silahlı Kuvvetleri Personelinin Öğrenim, Eğitim ve Yetiştirme Masraflarının Tespitine Dair Yönetmelik m. 5, 6)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Ankara 16. Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 23.06.2009 gün ve 2008/113 E.2009/233 K. sayılı kararın incelenmesi davacı vekilince istenilmesi üzerine,
Yargıtay 18. Hukuk Dairesinin 27.10.2009 gün ve 2009/10815 E. 9272 K. sayılı ilamı ile;
(...926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun 112. maddesine 03.07.2003 tarihinde 4917 sayılı Yasa ile eklenen 5.maddesinde
Türk Silahlı Kuvvetleri'nden her ne şekilde olursa olsun mecburi hizmet yükümlülüğünü tamamlamadan ayrılan veya ilişiği kesilen subay ve astsubaylar (Türk Silahlı Kuvvetleri'nde görev yapamaz şeklinde sağlık raporu alanlar ile vazife malûlü olarak Türk Silahlı Kuvvetleri'nden ayrılanlar hariç), her yıl kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından belirlenen; askeri öğrenci, subay ve astsubay naspedildikten sonra kendilerine yapılan öğrenim, eğitim ve yetiştirme masraflarını, yükümlülük sürelerinin eksik kalan kısmı ile orantılı olarak kanuni faizi ile birlikte tazminat olarak öderler. Öğrenim, eğitim ve yetiştirme masraflarının hangi unsurlardan oluşacağı ve tahsiline ilişkin usul ve esaslar;
Milli Savunma, İçişleri ve Maliye Bakanlıkları tarafından müştereken yürürlüğe konulacak yönetmelikte belirlenir. denilmektedir.
Yasanın uygulanmasını gösteren ve 17.12.2005 tarihinde yürürlüğe giren Türk Silahlı Kuvvetleri Personelinin Öğrenim, Eğitim ve Yetiştirme Masraflarının Tespitine Dair Yönetmelik'in 5. maddesinde ise,
Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapamaz şeklinde sağlık raporu alanlar ile vazife malulü olarak ayrılanlar hariç olmak üzere her ne şekilde olursa olsun mecburi hizmet yükümlülüğünü tamamlamadan ayrılan veya ilişiği kesilen subay ve astsubaylar ile ilgili maliyet hesabında; Öğrencilik dönemine ait 3 Eylül 1985 tarihli ve 18857 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Askeri Okullara Alınan Öğrenciler ile Silahlı Kuvvetler Hesabına Fakülte ve Yüksek Okullarda Okuyan Öğrenciler İçin Yüklenme Senedi Düzenlenmesine ve Bu Okullardan Çeşitli Sebeplerle Ayrılacak Öğrencilere veya Kefillerine Ödettirilecek Tazminata Dair Yönetmelik hükümleri uygulanarak yapılacak hesaplamada; yiyecek, giyim-kuşam, öğrenci harçlıkları, kitap-kırtasiye, vize-diploma-sınav ve benzeri harçlar, öğretim ve eğitimin gerektirdiği ulaşım giderleri, ilaç-tedavi giderleri, barındırma, askeri liseler hazırlık sınıfları yabancı dil eğitimleri, atış, personel ve amortisman giderleri ile görmüş olduğu kurs masraflarının dikkate alınacağı açıklanmış;
aynı yönetmeliğin 6. maddesinin (b) fıkrasında masrafların yapıldığı yıl esas alınarak, ayrıldığı ve ilişiğinin kesildiği tarihe kadar kanuni faizi hesaplanarak tazminat hesabı yapılacağı; yine yönetmeliğin geçici maddesinde ise yönetmeliğin yayınlandığı tarihte henüz ödeme yapmamış, ancak Türk Silahlı Kuvvetlerden ilişiği kesilmiş personele de bu yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
Somut olayda; davalı 31.07.2003 tarihinde tabip subay naspedilerek Türk Silahlı Kuvvetlerinde göreve başlamış ve 08.09.2006 tarihinde de resen emekli edilmiştir. 926 sayılı Yasanın 112. maddesi gereğince eksik hizmet süresi ile orantılı olarak hesaplanan masrafları ise ödememiştir. Bu durumda; mahkemece davalının, öğrencilik dönemine ilişkin olarak adına yapılan masrafların tamamından sorumlu tutulması gerekirken, yüklenme senedinde bulunmadığı gerekçesiyle personel giderlerinin hesaplamaya dahil edilmemesi ve böylece eksik tazminat hesaplanmasının doğru görülmemiştir.
Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir...)
gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
YARGITAY HUKUK GENEL KURULU KARARI
Dava; öğrenim, eğitim ve yetiştirme giderlerinin tahsili istemine ilişkindir.
Davacı Milli Savunma Bakanlığı; davalının 31.07.2003 tarihinde tabip subay naspedilerek Türk Silahlı Kuvvetlerinde göreve başladığını ve mecburi hizmet süresini tamamlamadan 08.09.2006 tarihinde re'sen emekliye sevk edildiğini belirterek, davalıya yapılan toplam 10.280,96 YTL öğrenim, eğitim ve yetiştirme masraflarının tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalıya usulüne uygun olarak dava dilekçesi ve duruşma günü tebliğ edildiği halde cevap vermemiş, duruşmalara da katılmamıştır.
Mahkemece, davalının imzaladığı düzenleme şeklindeki 04.09.1997 tarihli yüklenme senedinde, davalının hangi kalem masraflardan sorumlu olacağının ayrıntılarıyla belirtildiği, sayılan gider kalemleri arasında personel ve atış giderleri bulunmadığı gerekçesiyle, anılan giderler masraftan düşülerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Hükmün davacı vekilince temyizi üzerine, Özel Dairece; yukarıda açıklanan gerekçelerle karar bozulmuştur.
Yerel Mahkemece, önceki gerekçelerle ve ayrıca davalının yüklenme senedini imzaladığı tarihte yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre sorumluluğunun tayin edilmesi gerektiği, oysa davalının yüklenme senedini imzaladığı 04.09.1997 tarihinde 4917 Sayılı Yasanın yürürlükte olmadığı, anılan yasanın 03.07.2003 tarihinde yürürlüğe girdiği, 4917 Sayılı Yasa gereğince çıkartılan Türk Silahlı Kuvvetleri Personelinin Öğrenim, Eğitim ve Yetiştirme Masraflarının Tespitine Dair Yönetmeliğin de 17.12.2005 tarihinde yürürlüğe girdiği, sonradan yürürlüğe giren ve davalı aleyhine olan mevzuat hükümlerine dayanarak davalının sorumluluk sınırının genişletilmesinin kanunların geriye yürümeyeceği ilkesine aykırı olduğu ve usule uygun düşmeyeceği, bunlardan başka öğrenci iken yürürlükte olan mevzuata göre masraflarının hesaplanacağına inanarak sözleşme düzenleyen davalının, lehe olan hükümlerin uygulanması yönünde kazanılmış hakkının bulunduğu gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.
Ne var ki, yerel mahkemece direnme kararı verildikten sonra, yargılama sırasında 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun bazı hükümleri, 30.06.2010 tarihinde yürürlüğe giren 6000 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile değiştirilmiştir.
O halde, direnme kararından sonra 30.06.2010 tarihinde yürürlüğe giren ve mahkemece üzerinde inceleme ve değerlendirme yapılmamış olan 6000 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun hükümleri de irdelenerek varılacak sonuca göre karar verilmesi için direnme kararının bozulması gerekir.
Açıklanan nedenlerle, direnme kararının bu değişik gerekçeyle bozulması yoluna gidilmiş; bozma nedenine göre, diğer temyiz itirazları incelenmemiştir.
Sonuç: Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının yukarıda açıklanan değişik gerekçeyle BOZULMASINA, bozma nedenine göre diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy