(2709 S. K. m. 141) (6100 S. K. m. 289, 294, 305) (1086 S. 388, 389) (15.HD. 17.01.2011 T. 2009/7346 E. 2011/39 K.) (YİBK. 10.04.1992 T. 1991/7 E. 1992/4 K.)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasının bozma kararına uyularak yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde asıl ve birleşen davada davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacılar vekili asıl davada, müvekkilleri ile davalı yüklenici arasında düzenleme şeklinde gayrimenkul satış vaadi ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalandığını, bağımsız bölümlerin sözleşmenin düzenleme tarihinden itibaren 40 aylık süre içerisinde eksiksiz teslim edilmesi gerekirken halen bu yükümlülüğün yerine getirilmediğini, müvekkillerine bırakılan dairelerde bir çok eksiklik ve imalat hatası olduğunu ileri sürerek, davacılar T., S. ve K. için 6.000,00 TL, İzzet için 5.050,00 TL, O. Y. mirasçıları için 6.000,00 TL olmak üzere şimdilik toplam 29.050,00 TL tazminatın reeskont faizi ile tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davacı M. K. vekili aynı mahkemenin birleşen 2006/279 Esas sayılı davasında, eksik ve hatalı imalattan dolayı daire ve dükkanlar için 6.000,00 TL kira mahrumiyeti için 2.000,00 TL olmak üzere toplam 8.000,00 TL tazminatın reeskont faizi ile davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Asıl ve birleşen davada davalı vekili, davalı yüklenicinin arsa sahipleri ile imzaladığı sözleşmeden sonra sözleşmeden doğan hak ve borçlarını 3. kişiye devrettiğini, bağımsız bölümlerin fiili durumları ile sözleşmede belirlenen büyüklüklerinin aynı olduğunu, davacılardan S., T. ve İ.'in sözleşme imzalandıktan sonra hisselerini devrettiğinden talep ve dava hakkının bulunmadığını savunarak, her iki davanın reddini istemiştir.
Mahkemece davanın kabulüne dair verilen karar, davalı vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 17.01.2011 tarih, 2009/7346 Esas, 2011/39 Karar sayılı ilamıyla, davacı M.'nın dava dilekçesinde daire ve dükkan yönünden inşaatın sözleşmeye göre teslimi gereken tarih olan 03.05.2000 tarihinden satış tarihlerine kadar rayiç kira bedeli üzerinden kira tazminatı talep ettiği halde mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda daire ve dükkan için davacı talebi aşılarak 31.08.1999 tarihinden itibaren kira tazminatı hesaplanmasının doğru olmadığı, asıl ve birleşen davada ıslah talebi gözetilerek hüküm altına alınan alacağın tamamına ilk dava tarihlerinden itibaren faiz uygulamasının doğru bulunmadığı, alacağın asıl davada talep edilen miktarı için temerrüdün oluştuğu dava tarihinden, ıslahla artırılan miktar için de daha önce temerrüt oluşmadığından ıslah tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerektiği sonucuna varılarak davalı yararına bozulmuştur.
Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda verilen 17.10.2011 tarihli kısa kararda;
Davacı tarafın asıl dava dilekçesindeki talepleri ile birleştirilen dosyadaki talepleri, ıslah dilekçesi ve tefrik olunan dosyadaki talepler de nazara alınmak suretiyle davanın kısmen kabulü ile davacılardan T. A.'ın 11 nolu dairesindeki eksik imalatlar, işçilik ve malzemeden dolayı nesafet farkı için toplam 13.984,00 TL ve ortak kullanım alanındaki eksiklikler ve sözleşmedeki paylaşım oranına aykırılıklar nedeniyle uğradığı zararlara karşılık 500,00 TL olmak üzere toplam 14.484,00 TL alacaktan 3.500,00 TL'si bölümünün ilk dava tarihi olan 22.08.2005 tarihinden, 10.984,00 TL'si bölümün ise 09.10.2008 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacı T. A.'a ödenmesine,
Davacılardan S. U.'nun 23 nolu dairesindeki eksik imalatlar, işçilik ve malzemeden dolayı nesafet farkı için 13.984,00 TL ve ortak kullanım alanındaki eksiklikler ve sözleşmedeki paylaşım oranına aykırılıklar nedeniyle uğradığı zararlara karşılık 500,00 TL olmak üzere toplam 14.484,00 TL alacaktan 3.500,00 TL'si bölümünün ilk dava tarihi olan 22.08.2005 tarihinden, 10.984,00 TL'si bölümün ise 09.10.2008 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
Davacılardan K. Y.'ın 27 nolu dairesindeki eksik imalatlar, işçilik ve malzemeden dolayı nesafet farkı için 13.984,00 TL ve ortak kullanım alanındaki eksiklikler ve sözleşmedeki paylaşım oranına aykırılıklar nedeniyle uğradığı zararlara karşılık 500,00 TL olmak üzere toplam 14.484,00 TL alacaktan 6.000,00 TL'si bölümünün ilk dava tarihi olan 22.08.2005 tarihinden, 8.484,00 TL'si bölümünün ise ıslah tarihi olan 09.10.2008 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
Davacılardan O. Y. mirasçıları olan, F. Y., S. Y. ve Ş. Y.'ın 25 nolu dairesindeki eksik imalatlar, işçilik ve malzemeden dolayı nesafet farkı için 13.984,00 TL ve ortak kullanım alanındaki eksiklikler ve sözleşmedeki paylaşım oranına aykırılıklar nedeniyle uğradığı zararlara karşılık 500,00 TL olmak üzere toplam 14.484,00 TL alacaktan 6.000,00 TL'si bölümünün ilk dava tarihi olan 22.08.2005 tarihinden, 8.484,00 TL'si bölümünün ise ıslah tarihi olan 09.10.2008 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile adı geçen davacılara ödenmesine,
Davacılardan İ. S.'ın 3 nolu dairesindeki eksik imalatlar, işçilik ve malzemeden dolayı nesafet farkı için 13.984,00 TL ve ortak kullanım alanındaki eksiklikler ve sözleşmedeki paylaşım oranına aykırılıklar nedeniyle uğradığı zararlara karşılık 50,00 TL olmak üzere toplam 14.034,00 TL alacaktan 2.550,00 TL'si bölümünün ilk dava tarihi olan 22.08.2005 tarihinden itibaren, 11.484,00 TL'si bölümün ise ıslah tarihi olan 09.10.2008 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
Birleşen davada davacı M. K.'ın 13 nolu dairesindeki ve dükkanındaki eksik imalatlar, işçilik ve malzemeden dolayı nesafet farkı için 13.984,00 TL ve ortak kullanım alanındaki eksiklikler ve sözleşmedeki paylaşım oranına aykırılıklar nedeniyle uğradığı zararlara karşılık 500,00 TL dairenin süresinde teslim edilmemesinden dolayı kira kaybı olarak 2.972,00 TL mahrumiyet zararı ve davacıya verilen dükkanın süresinde teslim edilmemesinden dolayı 33.395,00 TL kira kaybı olmak üzere toplam 50.851,00 TL alacaktan 6.000,00 TL'si bölümüne birleşen dosyadaki dava tarihi olan 14.06.2006 tarihinden itibaren 44.751,00 TL'si bölümüne ise ıslah tarihi olan 09.10.2008 tarihinden itibaren işletilecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacı M. K.'a ödenmesine,
Karar verilmiştir.
Mahkemenin gerekçeli kararında ise ; davacı tarafın asıl dava dilekçesindeki talepleri ile birleştirilen dosyadaki talepleri, ıslah dilekçesi ve tefrik olunan dosyadaki talepler de nazara alınmak suretiyle davanın kabulü ile,
Davacılardan T. A.'ın 11 nolu dairesindeki eksik imalatlar, işçilik ve malzemeden dolayı nesafet farkı için toplam 13.984,00 TL ve ortak kullanım alanındaki eksiklikler ve sözleşmedeki paylaşım oranına aykırılıklar nedeniyle uğradığı zararlara karşılık 500,00 TL olmak üzere toplam 14.484,00 TL alacağın dava tarihi olan 22.08.2005 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya T. A.'a ödenmesine,
Davacılardan S. U.'nun 23 nolu dairesindeki eksik imalatlar, işçilik ve malzemeden dolayı nesafet farkı için 13.984,00 TL ve ortak kullanım alanındaki eksiklikler ve sözleşmedeki paylaşım oranına aykırılıklar nedeniyle uğradığı zararlara karşılık 500,00 TL olmak üzere toplam 14.484,00 TL alacağın dava tarihi olan 22.08.2005 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
Davacılardan K. Y.'ın 27 nolu dairesindeki eksik imalatlar, işçilik ve malzemeden dolayı nesafet farkı için 13.984,00 TL ve ortak kullanım alanındaki eksiklikler ve sözleşmedeki paylaşım oranına aykırılıklar nedeniyle uğradığı zararlara karşılık 500,00 TL olmak üzere toplam 14.484,00 TL alacağın dava tarihi olan 22.08.2005 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
Davacılardan O. Y. mirasçıları olan, F. Y., S. Y. ve Ş. Y.'ın 25 nolu dairesindeki eksik imalatlar, işçilik ve malzemeden dolayı nesafet farkı için 13.984,00 TL ve ortak kullanım alanındaki eksiklikler ve sözleşmedeki paylaşım oranına aykırılıklar nedeniyle uğradığı zararlara karşılık 500,00 TL olmak üzere toplam 14.484,00 TL alacağın dava tarihi olan 22.08.2005 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile adı geçen davacılara ödenmesine,
Davacılardan İ. S.'ın 3 nolu dairesindeki eksik imalatlar, işçilik ve malzemeden dolayı nesafet farkı için 13.984,00 TL ve ortak kullanım alanındaki eksiklikler ve sözleşmedeki paylaşım oranına aykırılıklar nedeniyle uğradığı zararlara karşılık 50,00 TL olmak üzere toplam 14.034,00 TL alacağın dava tarihi olan 22.08.2005 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
Birleşen davada davacı M. K.'ın 13 nolu dairesindeki eksik imalatlar, işçilik ve malzemeden dolayı nesafet farkı için 13.984,00 TL ve ortak kullanım alanındaki eksiklikler ve sözleşmedeki paylaşım oranına aykırılıklar nedeniyle uğradığı zararlara karşılık 500,00 TL dairenin süresinde teslim edilmemesinden dolayı kira kaybı olarak 3.582,50 TL mahrumiyet zararı ve davacıya verilen dükkanın süresinde teslim edilmemesinden dolayı 34.581,67 TL kira kaybı olmak üzere toplam 52,648,17 TL alacağın birleşen dosyadaki dava tarihi olan 14.06.2006 tarihinden itibaren işletilecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacı M. K.'a ödenmesine,
Karar verilmiştir.
Davacı vekilinin tavzih talebi mahkemece 02.02.2012 tarihli ek kararla kabul edilerek mahkemenin 17.10.2011 tarih, 212 E. 479 K. sayılı ilamında 1, 2, 3, 4, 5, 6 ve 7 nolu bentlerin hükümden çıkarılmasına, yerine 1- Davacı tarafın asıl dava dilekçesindeki talepleri ile birleştirilen dosyadaki talepleri, ıslah dilekçesi ve tefrik olunan dosyadaki talepler de nazara alınmak suretiyle davanın kısmen kabulü ile davacılardan T. A.'ın 11 nolu dairesindeki eksik imalatlar, işçilik ve malzemeden dolayı nesafet farkı için toplam 13.984,00 TL ve ortak kullanım alanındaki eksiklikler ve sözleşmedeki paylaşım oranına aykırılıklar nedeniyle uğradığı zararlara karşılık 500,00 TL olmak üzere toplam 14.484,00 TL alacaktan 3.500,00 TL lik bölümünün ilk dava tarihi olan 22.08.2005 tarihinden, 10.984,00 TL lik bölümün ise 09.10.2008 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacı T. A.'a ödenmesine,
2- Davacılardan S. U.'nun 23 nolu dairesindeki eksik imalatlar, işçilik ve malzemeden dolayı nesafet farkı için 13.984,00 TL ve ortak kullanım alanındaki eksiklikler ve sözleşmedeki paylaşım oranına aykırılıklar nedeniyle uğradığı zararlara karşılık 500,00 TL olmak üzere toplam 14.484,00 TL alacaktan 3.500,00 TL'si bölümünün ilk dava tarihi olan 22.08.2005 tarihinden, 10.984,00 TL'si bölümün ise 09.10.2008 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
3- Davacılardan K. Y.'ın 27 nolu dairesindeki eksik imalatlar, işçilik ve malzemeden dolayı nesafet farkı için 13.984,00 TL ve ortak kullanım alanındaki eksiklikler ve sözleşmedeki paylaşım oranına aykırılıklar nedeniyle uğradığı zararlara karşılık 500,00 TL olmak üzere toplam 14.484,00 TL alacaktan 6.000,00 TL'si bölümünün ilk dava tarihi olan 22.08.2005 tarihinden, 8.484,00 TL'si bölümünün ise ıslah tarihi olan 09.10.2008 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
4- Davacılardan O. Y. mirasçıları olan, F. Y., S. Y. ve Ş. Y.'ın 25 nolu dairesindeki eksik imalatlar, işçilik ve malzemeden dolayı nesafet farkı için 13.984,00 TL ve ortak kullanım alanındaki eksiklikler ve sözleşmedeki paylaşım oranına aykırılıklar nedeniyle uğradığı zararlara karşılık 500,00 TL olmak üzere toplam 14.484,00 TL alacaktan 6.000,00 TL'si bölümünün ilk dava tarihi olan 22.08.2005 tarihinden, 8.484,00 TL'si bölümünün ise ıslah tarihi olan 09.10.2008 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile adı geçen davacılara ödenmesine,
5- Davacılardan İ. S.'ın 3 nolu dairesindeki eksik imalatlar, işçilik ve malzemeden dolayı nesafet farkı için 13.984,00 TL ve ortak kullanım alanındaki eksiklikler ve sözleşmedeki paylaşım oranına aykırılıklar nedeniyle uğradığı zararlara karşılık 50,00 TL olmak üzere toplam 14.034,00 TL alacaktan 2.550,00 TL'si bölümünün ilk dava tarihi olan 22/08/2005 tarihinden itibaren 11.484,00 TL'si bölümün ise ıslah tarihi olan 09.10.2008 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
6- Birleşen davada davacı M. K.'ın 13 nolu dairesindeki ve dükkanındaki eksik imalatlar, işçilik ve malzemeden dolayı nesafet farkı için 13.984,00 TL ve ortak kullanım alanındaki eksiklikler ve sözleşmedeki paylaşım oranına aykırılıklar nedeniyle uğradığı zararlara karşılık 500,00 TL dairenin süresinde teslim edilmemesinden dolayı kira kaybı olarak 2.972,00 TL mahrumiyet zararı ve davacıya verilen dükkanın süresinde teslim edilmemesinden dolayı 33.395,00 TL kira kaybı olmak üzere toplam 50.851,00 TL alacaktan 6.000,00 TL'si bölümüne birleşen dosyadaki dava tarihi olan 14.06.2006 tarihinden itibaren 44.751,00 TL'si bölümüne ise ıslah tarihi olan 09.10.2008 tarihinden itibaren işletilecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacı M. K.'a ödenmesine,
Bentlerinin yazılmasına, hükmün bu şekilde düzeltilmesine, şeklinde karar verilmiştir.
Kararı ve tavzih kararını asıl ve birleşen davada davalı vekili temyiz etmiştir.
1) Davalı vekilinin 02.02.2012 tarihli tavzih kararına ilişkin temyiz itirazları yönünden;
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 305. maddesinde (1)Hüküm yeterince açık değilse veya icrasında tereddüt uyandırıyor yahut birbirine aykırı fıkralar içeriyorsa, icrası tamamlanıncaya kadar taraflardan her biri hükmün açıklanmasını veya tereddüt ya da aykırılığın giderilmesini isteyebilir. (2) Hüküm fıkrasında taraflara tanınan haklar ve yüklenen borçlar, tavzih yolu ile sınırlandırılamaz, genişletilemez ve değiştirilemez. hükmüne yer verilmiştir.
Mahkemece, HMK'nun 305/2 maddesine aykırı olarak hüküm fıkrasını değiştirecek şekilde tavzih kararı verilmesi doğru olmadığından, davalı vekilinin tavzih kararına yönelik temyiz itirazının kabulü ile 02.02.2012 tarihli tavzih kararının bozularak kaldırılmasına ve 17.10.2011 tarihli karara yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine geçilmesi gerekmiştir.
2) Asıl ve birleşen davada davalı vekilinin 17.10.2011 tarihli karara yönelik temyiz itirazına gelince;
Tarafların tüm delilleri toplanıp, inceledikten ve son sözleri dinlenip duruşmanın bittiği bildirildikten sonra hakimin, HUMK'nın 388 nci (HMK'nın 298/3 ncü) maddesi uyarınca kararı, gerekçesi ile birlikte yazması ve hüküm sonucunu HUMK'nın 389 ncu (HUMK'nın 294/3'ncü) maddesinde öngörülen biçimde tefhim etmesi asıldır. Ne var ki, uygulamada HUMK'nın 381/son (HMK'nın 294/4 ncü) fıkra hükmüne dayanılarak zorunlu nedenlerle sadece hüküm sonucu tutanağa geçirilip, tefhim edilmekle, gerekçeli karar daha sonra yazılmaktadır.
İşte bu gibi hallerde, HUMK'nın 389 ncu (HMK'nın 294/3 ncü) maddesine uygun olarak tarafların hak ve yükümlülüklerini açıkça gösteren tefhim ile aleniyeti ve hukuki varlık kazanan kısa karara uygun olarak gerekçeli kararın yazılması zorunludur. Esasen, kısa kararı yazıp, tefhim etmekle davadan el çekmiş olan hakimin artık bu kararını değiştirmesine yasal olanak bulunmamaktadır. HMK'nın 298/2'nci maddesinde, gerekçeli kararın tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz. Öte yandan, kısa kararla gerekçeli kararın çelişkili ya da farklı olması yargılamanın aleniyetine, kararların alenen tefhim edilmesine ilişkin Anayasa'nın 141 nci maddesi ile HUMK'nın ve HMK'nın yukarıda değinilen buyurucu nitelikteki maddelerine de aykırı bir durum yaratır. Ayrıca, anılan husus kamu düzeni ile ilgili olup, gözetilmesi yasa ile hakime yükletilmiş bir ödevdir. Aksi düşünce ve uygulama yargının, yargıcın ve kararlarının her türlü düşünceden uzak, saygın ve güvenilir olması ilkesi ile bağdaşmaz.
Somut olayda, mahkemece yapılan yargılama sonucunda verilen kısa kararla davanın kabulü ile davacılardan T. A. yönünden toplam 14.484,00 TL alacaktan 3.500,00 TL'si bölümüne dava tarihinden, 10.984,00 TL'si bölümüne ise ıslah tarihi olan 09.10.2008 tarihinden; davacı S. U. yönünden toplam 14.484,00 TL alacaktan 3.500,00 TL'si bölümüne dava tarihinden, 10.984,00 TL'si bölümüne ise ıslah tarihi olan 09.10.2008 tarihinden; davacı O. Y. mirasçıları F. Y., S. Y., Ş. Y.yönünden toplam 14.484,00 TL alacaktan 3.500,00 TL'si bölümüne dava tarihinden, 10.984,00 TL'si bölümüne ise ıslah tarihi olan 09.10.2008 tarihinden; davacı K. Y. yönünden toplam 14.484,00 TL alacaktan 6.000,00 TL'si bölüme dava tarihinden, 8.484,00 TL'si bölüm yönünden ıslah tarihi olan 09.10.2008 tarihinden; davacı İzzet Say yönünden toplam 14.034,00 TL alacaktan 2.550,00 TL'si bölüme dava tarihinden 11.484,00 TL'si bölüm yönünden ıslah tarihi olan 09.10.2008 tarihinden işletilecek yasal ile birlikte davalıdan tahsili ile davacılara ödenmesine; birleşen davada davacı M. K. yönünden toplam 50.851,00 TL alacaktan 6.000,00 TL'si bölüme dava tarihinden, 44.751,00 TL'si bölüme ıslah tarihi olan 09.10.2008 tarihinden itibaren işletilecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiş olmasına karşın; gerekçeli kararda davanın kabulü ile davacı T. A. yönünden toplam 14.484,00 TL alacağa dava tarihinden; davacı S. U. yönünden toplam 14.484,00 TL alacağa dava tarihinden; davacı K. Y. yönünden toplam 14.484,00 TL alacağa dava tarihinden; davacılardan O. Y. mirasçıları F. Y., S. Y. ve Ş. Y.yönünden toplam 14.484,00 TL alacağa dava tarihinden; davacı İ. S. yönünden toplam 14.034,00 TL alacağa dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacılara ödenmesine; birleşen davada davacı M. K. yönünden toplam 52.648,17 TL alacağa dava tarihinden itibaren işletilecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiş olup, bu hali ile gerekçeli karar ile kısa karar birbirinden farklı biçimde tesis edilmiştir.
Bu durumda mahkemece, 10.04.1992 gün ve 1991/7 esas, 1992/4 sayılı Yargıtay İçtihatları Birleştirme kararı çerçevesinde, yeni bir kısa ve buna uygun gerekçeli karar verilmek üzere hükmün bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, asıl ve birleşen davada davalı vekilinin tavzih kararına ilişkin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkemece verilen 02.02.2012 tarihli tavzih kararının bozularak kaldırılmasına, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, temyiz itirazının kabulü ile mahkemece verilen 17.10.2011 tarihli kararın BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 14.11.2012 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy