(2004 S. K. m. 82, 277, 280, 283, 287) (17. HD. 02.10.2012 T. 2011/12642 E. 2012/10385 K.)
Dava: Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, davalı borçlu H. Ö.'nün alacaklılarından mal kaçırmak amacıyla adına Spor Toto Bayilik ruhsatını 9.12.2009 tarihinde babası davalı G. Ö.'ye devrettiğini belirterek davalılar arasındaki tasarrufun iptalini talep etmiştir.
Davalılar vekili, takip konusu alacağın gerçek bir alacak olmadığını, davacının öğretmen, davalı borçlunun öğrenci olduğunu, davacı ile borçlu arasındaki duygusal bağ ve birliktelik nedeniyle dava konusu senetlerin borçluya zorla imzalatıldığını, takip konusu senetler dışında davacı elinde 400.000,00 TL civarında senet bulunduğunu, dava konusu ruhsatın gerçek sahibinin davalı Gazi olduğunu, davalı Gazi adına daha önce spor toto ve ganyan bayisi bulunduğundan dava konusu ruhsatın ikinci bir bayilik alınamadığı için davalı Hazan adına alındığını ancak işyerini fiilen Gazi'nin işlettiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece iddia, savunma, toplanan delillere göre, davalıların baba kız olması nedeniyle dava konusu tasarrufun İİK 287/3-1 ve 280/1.maddeler gereğince iptale tabi olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava İİK 277 ve devamı maddeleri gereğince açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.
İİK'nun 277 ve izleyen maddelerinde düzenlenen tasarrufun iptali davalarında amaç, borçlunun haciz yada iflasından önce yaptığı ve aslında geçerli olan bazı tasarrufların geçersiz ya da iyiniyet kurallarına aykırılık nedeniyle alacaklıya karşı sonuçsuz kalmasını ve dolayısıyla o mal üzerinden cebri icraya devamla alacağın tahsilini sağlamaktır. Davacı, iptal davası sabit olduğu takdirde, tasarruf konusu mal üzerinde cebri icra yolu ile hakkını almak yetkisini elde eder ve tasarruf konusu taşınmaz mal ise, davalı üçüncü şahıs üzerindeki kaydın düzeltilmesine gerek olmadan o taşınmazın haciz ve satışını isteyebilir (İİK. md. 283/1). Bu yasal nedenle iptal davası, alacaklıya alacağını tahsil olanağını sağlayan, nispi nitelikte, yasadan doğan bir dava olup; tasarrufa konu malların aynı ile ilgili değildir.
Kural olarak borçlunun haczedilmeyen bir malını malvarlığından çıkarması iptal davasına konu olamaz. Çünkü borçlunun bu işleminden alacaklıları zarar görmüş değildir. Bir malın haczinin mümkün olup olmadığına karar verme yetkisi icra mahkemesine ait olmakla birlikte (İİK 82)iptal davasında iptali istenen tasarruf konusu mal veya hakkın haczinin mümkün olup olmadığını davaya bakan mahkeme karar verecektir.
Somut olayda, davalı borçlu tarafından babasına devredilen Spor Toto Bayilik ruhsatının devrine ilişkin tasarrufun iptali istenmiştir. Gençlik ve Spor Bakanlığı Spor Toto Teşkilat Başkanlığının 28.6.2013 tarihli yazısından Teşkilat Başkanlığının yazılı izni olmadan ve devir bedeli Teşkilat hesaplarına yatırılmadan bayilik devrinin hukuken mümkün olmadığı, bu nedenle bayilik ruhsatının haczedilmesi ve icra kanalı ile satışının hukuken mümkün olmadığı gibi, bunun yapılması halinde de herhangi bir hukuki değer ifade etmeyeceği belirtilmiştir. O halde mahkemece Gençlik ve Spor Bakanlığı Spor Toto Teşkilat Başkanlığının 28.6.2013 tarihli yazısı göz önünde bulundurularak dava konusu ruhsat devrinin iptale tabi bir tasarruf olup olmadığı, davanın kabulü durumda hükmün infaz kabiliyeti taşıyıp taşımadığı (İİK 283/1 maddesi gereğince) üzerinde durularak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı hüküm tesisi isabetli görülmemiştir. (Dairemizin 02.10.2012 Tarih 2011/12642 Esas ve 02.02.2011 tarih 2010/10039 Esas sayılı kararları da aynı doğrultudadır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalılar H. Ö. ve G. Ö. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalılara geri verilmesine 24.09.2013 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy