(9. HD. 06.06.2013 T. 2011/17648 E. 2013/17351 K.)
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili, müvekkilinin uluslararası şoförü olduğunu, davalı şirkette 18.08.2012 tarihinde işe başladığını ve iş aktinin haksız olarak fesh edildiği 15.07.2013 tarihine kadar baş şoför olarak aralıksız çalıştığını ve aylık net ücretinin 1.500 USD olduğunu, ancak davalı şirketin düşük pirim ve düşük ücret beyanında bulunduğunu, müvekkilinin alacaklarının ödenmemesi sebebiyle davalı hakkında Mersin 8.İcra Müdürlüğünün 2013/11078 takip sayılı dosyası ile takibe geçtiklerini, ancak itiraz edilerek takibin durdurulduğunu, itirazında davalının haksız olduğunu, itirazın iptali ile takibin devamına ve %20 icra inkar tazminatının davalıya yüklenmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalı Cevabının Özeti:
Davalı vekili, davacının talebinin haksız olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının 17.08.2012 ile 15.07.2013 tarihleri aralığında uluslararası tır şoförü olarak belirsiz süreli tam zamanlı ve sürekli iş aktine dayalı bir şekilde davalı yanında çalıştığı, uygulamada tır şoförlerinin garanti asgari ücrete ek olarak sefer başına prim karşılığı çalıştıkları, sefer priminin de yola çıkmadan önce ya da seferden dönüşte mutlaka çalışana ödendiği, davalının davacıya haklarını tamamen ödediğini kanıtlayamadığı, yapılan ödemelerin hesaplamada mahsup edildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile itirazının iptaline ve takibin devamına, işin halli yargılamayı gerektirdiğinden taraflar yararına tazminat tayinini yer olmadığına karar verilmiştir.
Temyiz:
Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.
Gerekçe:
Davacı işçinin ücret alacaklarının ödenip ödenmediği taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.
Tır şoförleri yurt içinde veya yurt dışına sefer yapmak olmak üzere iki şekilde çalışabilirler. Ülke içinde taşımacılık işinde çalışan tır şoförlerinin ücretleri taraflar arasında temel ücret olarak kararlaştırılabileceği gibi, sabit ücrete ilave olarak sefer sayısına ya da katedilen kilometre başına ödenen prim şeklinde gerçekleşebilmektedir.
Uluslararası alanda çalışan tır şoförlerinin ücretleri genelde asgari ücret ve sefere bağlı prim esasına göre belirlenmektedir. Bazı işveren uygulamalarında ise garanti ücret olarak adlandırılan asgari ücret ödenmeyip, sadece sefere bağlı prim ödemesi yapılmaktadır. Bu ihtimalde de tır şoförünün ücreti salt sefer primlerinden oluşur (Yargıtay 9.H.D. 21.05.2013 gün, 2011/ 10769 esas, 2013/ 15255 karar).
Sefer primi, uygulamada harcırah olarak adlandırılmakta ve gidilen ülkeye göre değişkenlik gösterebilmektedir. Sözü edilen sefer primi, yol geçiş ücretleri ve diğer masraflar için verilen, Türkiye’ye dönüşte belge karşılığı kapatılan avanstan farklı olup, tamamen işçiye ödenen ücret niteliğindedir. Yerleşik Yargıtay kararlarında da uluslararası alanda faaliyet gösteren tır şoförlerinin yasal asgari ücretle çalışmayacağı kabul edilmektedir (Yargıtay 9.H.D. 02.05.2013 gün, 2011/ 10981 esas, 2013/ 13086 karar; Yargıtay 9.H.D. 06.06.2013 gün, 2011/ 17648 esas, 2013/ 17351 karar; Yargıtay 22. H.D. 17.04.2013 gün, 2012/ 22153 esas, 2013/8106 karar) .
Uluslararası taşımacılık işinde çalışan tır şoförünün aylık ücretinin tartışmalı olması durumunda, tarafların ikame ettikleri delillerle kesin bir sonuca ulaşılamaması halinde ilgili işçi ve işveren meslek kuruluşları ile gerektiğinde sendikalardan ücret araştırması yapılmalıdır. İşçinin çalıştığı süre içinde taşıma işini gerçekleştirdiği ülkeler belirtilerek sefer başına ne kadar ücret alabileceği belirlenmeli ve dosya kapsamındaki diğer delillerle birlikte değerlendirmeye tabi tutularak sonuca gidilmelidir (Yargıtay 9.H.D. 02.05.2013 gün, 2011/10981 esas, 2013/ 13086 karar).
Sefer primi hesabı yönünden işçinin aylık veya yıllık sefer sayılarının tartışmalı olması ve bu konunun diğer delillerle kesin olarak kanıtlanamaması durumunda işçinin yurda giriş ve çıkış kayıtları emniyet birimlerinden getirtilmeli ve buna göre değerlendirme yapılmalıdır (Yargıtay 9.H.D. 20.05.2013 gün, 2011/ 14649 esas, 2013/ 15167 karar).
Sefer primlerinin eksik ödendiği veya işverence kesinti yapıldığının soyut şekilde iddia edilmesi halinde, işçiden eksik ödeme yapılan dönemlerin ve kesinti yapılan tarihlerin açıklanması istenmeli ve talep somutlaştırılmalıdır (Yargıtay 7.H.D. 11.04.2013 gün, 2013/ 2500 esas, 2013/ 6317 karar). Daha sonra işverenin ödeme belgeleri değerlendirilerek eksik ödeme ya da kesinti olup olmadığı belirlenmelidir.
Somut uyuşmazlıkta, davacı uluslararası tır şoförü olarak çalışmakta olup, aylık ücret miktarı asgari ücret + sefer primi toplamından oluşmaktadır. Davacı icra takip dosyası ile dava dilekçesinde 17.08.2012-15.07.2013 tarihleri arasında ödenmeyen ücret alacaklarını istemiş, davalı ise davacının asgari ücretle çalıştığını ve tüm ücretlerinin ödendiğini savunarak ödemelere ilişkin imzalı tediye fişleri ve banka dekontları sunmuştur.
Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının sefer primi alacaklarının bulunmadığı belirtilerek sadece aylık ücretin sabit kısmının ödenmeyen tutarı hesaplanmış ise de, varılan sonuç dosya içeriğine uygun düşmemektedir. Mahkemece, davacının aylık ücret miktarının asgari ücret + sefer primi toplamından oluştuğu dikkate alınarak, 17.08.2012-15.07.2013 tarihleri arasında hak ettiği ücret alacakları belirlenip işverence yapılan tüm ödemeler bu tutardan mahsup edilerek ücret alacağı talebi hakkında bir karar verilmesi gerekirken, hatalı bilirkişi raporuna itibarla yazılı şekilde karar verilmesi isabetsizdir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 15.09.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)