(6762 S. K. m. 692, 693) (6102 S. K. m. 780) (YHGK. 04.06.2008 T. 2008/12-416 E. 2008/416 K.)
Dava: Taraflar arasındaki "takibin iptali" şikayetinden dolayı yapılan yargılama sonunda; Samsun 3. İcra Hukuk Mahkemesi'nce şikayetin kabulüne dair verilen 27.7.2011 gün ve 2011/402 E. 2011/457 K. sayılı kararın incelenmesi davalı-alacaklı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 4.5.2012 gün ve 2011/29563 E.-2012/15122 K. sayılı ilamı ile;
(... Yargıtay H.G.K.'nun 4.6.2008 tarih, 2008/12-416 E.-2008/416 K. sayılı ilamında da açıkça vurgulandığı üzere, çek, 6762 Sayılı Türk Ticaret Kanununa göre kıymetli evrak vasfında bir kambiyo senedi ve hukuki nitelikçe de bir havaledir. Bu havalenin yazılı şekilde yapılması, yasada aranan şekil şartlarını ve kayıtsız şartsız bir ödeme yetkisini içermesi gerekir. Çekte sıkı sıkıya şekle bağlılık esası geçerlidir. Zorunlu unsurlardan sadece birinin bile eksikliği çekin çek olma niteliğini ortadan kaldırır.
6762 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 692. maddesinde sayılan çekin zorunlu unsurlarından birisi "keşide yeri"nin varlığıdır. Çekin yazıldığı, keşide edildiği yerin çekin ön yüzünde gösterilmesi zorunludur. Bu zorunlu unsurun eksikliği kural olarak çek olma vasfını ortadan kaldırır.
Ne var ki, aynı kanunun 693. maddesinde; "yukarıdaki maddede gösterilen hususlardan birisini ihtiva etmeyen bir senet aşağıdaki fıkralarda yazılı haller dışında çek sayılmaz... keşide yeri gösterilmeyen çek, keşidecinin ad ve soyadı yanında yazılı olan yerde çekilmiş sayılır" denilmiş böylece çekte keşide yeri gösterilmemiş olmasına karşın kesicinin ad ve soyadı yanında yazılı yerde çekilmiş sayılacağı kararlaştırılmıştır.
Önemle vurgulanmalıdır ki; çek, keşideciyle lehtar arasında havale ilişkisi doğuran bir akit olup, keşideci çeki düzenlemekle o konudaki iradesini beyan etmektedir. Bu irade beyanının anlaşılabilir olması en önemli özelliğidir ve bu sebeple de yasa koyucu yazılı olması koşulunu getirmiş başkaca bir şekil şartı koymamıştır.
Somut olayda takip konusu çekin ön yüzünde sol alt köşede "Çarşamba/Samsun" ibaresi yer almaktadır. Bu durumda keşide yerinin duraksamaya yer vermeyecek şekilde anlaşıldığında kuşku bulunmamaktadır. Takibe konu çek, kambiyo vasfını haizdir ve kıymetli evrak niteliğini korumaktadır.
Mahkemece, borçlunun sair itirazları incelenerek, oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, çekte keşide yeri olmadığı gerekçesiyle, takibin iptali yönünde hüküm tesisi isabetsizdir...),
Gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
H.G.K.'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Şikayet, icra takibinin iptali istemine ilişkindir.
Mahkemece, icra takibine konu senedin kambiyo senedi niteliğine haiz olmadığı gerekçesiyle şikayetin kabulüne ve icra takibinin iptaline karar verilmiştir. Davalı/alacaklı vekilinin temyizi üzerine karar, Özel Dairece yukarda başlık bölümünde gösterilen sebeplerle bozulmuştur. yerel mahkemece, önceki kararda direnilmiş; hükmü temyize davalı/alacaklı vekili getirmiştir.
H.G.K. önüne gelen uyuşmazlık; icra takibine konu çek üzerinde keşide yerinin yazılı olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre de kambiyo senedi niteliğinin bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
Bilindiği üzere, bir çekte bulunması gereken yasal unsurların neler olduğu 6762 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 692. (6102 Sayılı T.T.K. 780) maddesinde açıklanmıştır. Bu zorunlu yasal unsurları ihtiva etmeyen çek, aynı Kanun'un 693. maddesinde düzenlenen istisnai hal dışında kambiyo senedi niteliği taşımayacaktır.
Keşide gününü ve yerinin 6762 Sayılı T.T.K.nun 692. maddesi düzenlemesi uyarınca çekte bulunması gereken zorunlu unsurlardan olduğu açıktır. Ancak aynı Kanunun 693. maddesinde keşide yeri gösterilmeyen çekin keşidecinin ad ve soyadı yanında yazılı olan yerde çekilmiş sayılacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu itibarla; çek üzerinde keşideci tarafından açıkça bir keşide yeri belirlemesi yapılmamış ise, keşidecinin adının yanında yazılı olan yerde keşide edildiğinin kabulü yasal zorunluluktur.
Somut olayda; takip konusu çekin sol alt köşesinde keşidecinin aynı zamanda T.C. kimlik numarası da olan vergi kimlik numarasıyla keşidecinin banka Iban numarası yanında "Çarşamba/Samsun" ibaresi yer almaktadır. Bu durumda icra takibine konu çekin keşide yerinin, keşidecinin kimlik bilgileri yanında yazılı bulunan "Çarşamba/Samsun" olduğunun kabulü zorunludur.
O halde, H.G.K.'nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.
Bu sebeple direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Davalı/alacaklı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı 6217 Sayılı Kanunun 30. maddesiyle 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na eklenen "Geçici madde 3" atfıyla uygulanmakta olan 1086 Sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA, istenmesi halinde temyiz peşin harcının yatırana iadesine, 2004 Sayılı İcra İflas Kanunu'na 5311 Sayılı Kanun'un 29. maddesiyle eklenen Geçici 7. madde atfıyla aynı Kanun'un 366/III. maddesi uyarınca tebliğden itibaren 10 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 15.11.2013 tarihinde oyçokluğu ile, karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy