(1086 S. K. m. 275) (6100 S. K. m. 266) (23. HD. 20.01.2014 T. 2013/6304 E. 2014/262 K.)
Dava: Taraflar arasındaki birleştirilen genel kurul kararının iptali, tespit, tazminat, tescil ve teslim davalarının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün asıl ve birleşen davada davacı vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde asıl ve birleşen davada davacı vekili gelmiş, diğer taraftan kimse gelmemiş olduğundan onların yokluğunda duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklaması dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkilinin 1985 yılında davalı kooperatifin üyesi olduğunu ve 1990 yılına kadar düzenli olarak aidatlarını ödediğini, ancak usulsüz olarak üyelikten ihraç edildiğini, bunun üzerine Bodrum 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılan dava sonucunda müvekkilinin üyeliğe kabul edilip, mahkemece kararın icra yoluyla infaz edildiğini, 28.06.2003 tarihinde yapılan genel kurulun 10. gündem maddesinde müvekkiline gayrimenkul teslim edilmemesi hususu çoğunluk oyu ile kabul edildiğini, oysa üyeliğinin devamı kararının aynı zamanda gayrimenkul teslimini de içerdiğini, davalı kooperatifin bu yükümlülüğünden kaçındığını, müvekkilinin ne kadar borcu olduğunun kendisine bildirilmediğini, genel kurulda kooperatifin vekili olan diğer davalı İ. K.'nin kabulü görüşünün oylandığını, diğer üyelerin 1996 yılında anahtarlarını teslim almış iken müvekkilinin davalarla uğraştığını ileri sürerek, 28.06.2003 tarihli genel kurul kararının iptaline, müvekkilinin üye olduğunun mahkeme kararı ile hüküm altına alındığının tesbitine, müvekkilinin şayet davalı kooperatife borcu varsa bunun tesbitine, müvekkilinin uğradığı maddi ve manevi zararın giderilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı kooperatif vekili, mahkeme kararında davacının kooperatif üyesi olduğunun tesbitine şeklinde hüküm kurulduğunu ve mahkeme kararının gereğinin yerine getirildiğini, davacının ilk açtığı davada, konutun tescil ve teslimi şeklinde talepte bulunmadığını, davacının 1985-1990 yıllarında aidat ödediğini, geri kalan 13 yıl boyunca hiçbir ödemede bulunmadığını, müvekkilinin davacıya konut teslim borcu altında bulunmadığını, davacının muhatabının kooperatif olup, vekil ve yönetim kurulu üyeleri olan diğer davalıların bir sorumlulukları olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Davalı İ. K. kendisinin davalı kooperatifin vekili olduğunu, karar ve yürütme görevinin olmadığını, davada kendisine husumet düşmeyeceğini belirtmiş, diğer davalılarda davanın reddini savunmuşlardır.
Davacı tarafından davalı kooperatif hakkında açılan tapu iptali ve tescil istemli davanın aynı mahkemenin 22.03.2012 gün 2004/589 Esas 2012/121 Karar sayılı kararı ile asıl dosya ile birleştirilmesine karar verilmiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya içeriğine göre; davacının davalı kooperatife 1985 yılında üye olduğu ve 1990 yılında üyelikten ihraç edilmesi üzerine Bodrum 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ilgili kararı ile ihraca ilişkin yönetim kurulu kararının iptal edildiği, bu durumda davalı kooperatifin ya davacıya emsalleri ile aynı standartlarda bir daire vereceği ya da konutun bedelinin davacıya ödeneceği, ancak sitede davacıya bağımsız bir bölümün tahsisinin mümkün olmadığı, Yargıtay içtihatları kapsamında davacının davalıdan tazminat talep hakkı olduğu, bu miktarında 21.701,80 TL olduğu gerekçesiyle, asıl davanın maddi tazminat konusunda davalı kooperatif yönünden kısmen kabulüne, diğer talepler ve diğer davalılar yönünden davanın reddine, birleştirilen davanın da reddine karar verilmiştir.
Karar, asıl ve birleşen davada davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Asıl dava 28.06.2003 tarihli genel kurulun 10. gündem maddesinin iptali, davacının kooperatif üyesi olduğuna ilişkin Bodrum 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ilgili kararının uygulanmasının yasal bir yükümlülük olduğunun tesbiti, bunun mümkün olmaması halinde müvekkilinin zararının tahsili, hukuka aykırı alınan karar nedeni ile oluşan maddi ve manevi zararın giderilmesi talebine, birleştirilen dava ise tapu iptali tescil ve dairenin teslimine ilişkindir.
Mahkemece, yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli değildir. Bu nedenle mahkemece kooperatif hukukundan anlayan uzman üç kişilik bilirkişi kurulundan kooperatifin, defter, kayıt, belge, banka kayıtları, hazirun cetvelleri ve kur'a tutanağı üzerinde inceleme yaptırılarak, 28.06.2003 tarihli genel kurulda üyeliği devam eden bir kişi için gerekçesi de gösterilmeden soyut şekilde gayrimenkul teslim edilmemesi biçiminde alınan kararın yoklukla malul olduğu göz önünde bulundurulup, ayrıca davacının borçlu olup olmadığı, şayet varsa borç miktarının belirlenmesi ve karar alındığı sırada kooperatifin elinde davacıya tahsis edilebilir taşınmaz bulunmadığı takdirde davacıya verilecek tazminatın aşağıdaki hesaplama ilkesi içinde;
a- Önce ortaklara tahsis edilen konutun dava değeri itibariyle rayiç değeri hesaplanmalıdır.
b- Davalı kooperatife normal ödentilerini gerçekleştiren bir ortağın ödemelerinin ödeme yaptıkları tarihler itibariyle toplam ödemeleri dava tarihine kadar (toptan eşya fiyat endeksi TEFE artış ortalama rakamları esas alınarak) taşınarak güncel değeri bulunmalıdır.
c- Bundan sonra yukarıda (a) maddesinde bulunan değerden (b) maddesinde bulunan değer çıkarılarak kooperatife normal ödeme yapan bir ortağın bu ödemelerine karşı ne miktarda yararlanma elde ettikleri ortaya çıkarılmalıdır.
d- Bunu takiben davacı eksik ödeme yapan ortağın ödentileri (b) maddesindeki ilkelere göre dava tarihine taşınarak eksik ödeme miktarı güncelleştirilmelidir.
e- Bu hesaplamalardan sonra normal ödentilerini gerçekleştiren bir ortağın yukarıda (b) maddesinde bulunan ödemelerinin güncel değerinin karşılığı yine yukarıda (c) maddesinde bulunan bir yararlanmayı sağladığına göre davacının (d) maddesinde eksik ödemelerinin güncel değerinin ne miktarda yararlanması gerektiği orantı kurallarına göre belirlenmelidir.
Yani sonuç olarak (d) maddesinde bulunan miktar (c) maddesinde bulunan değerle çarpıldıktan sonra bulunan rakamın (b) maddesinde bulunan miktara bölünmesi sonucu bulunacak miktarın (d) maddesinde bulunan davacı ödemelerinin güncel değerinin ilave edilmesi sonucu bulunacak miktar belirlenerek; davacı ortağın davalı kooperatiften talep etmesi mümkün olan zarar tutarları hususunda açıklamalı, gerekçeli, denetime elverişli rapor alınıp, tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir hüküm kurulmak üzere, kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, asıl ve birleşen davada davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, vekili Yargıtay duruşmasında hazır bulunan asıl ve birleşen davada davacı yararına takdir olunan 990,00 TL duruşma vekalet ücretinin asıl ve birleşen davalarda davalılardan alınarak asıl ve birleşen davada davacıya ödenmesine, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 11.04.2013 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy