MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
Taraflar arasındaki “işçilik alacakları” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Denizli 2. İş Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 25.11.2014 tarihli ve 2013/91 E., 2014/200 K. sayılı kararın temyizen incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenilmesi üzerine Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 17.03.2016 tarihli ve 2015/1930 E., 2016/8613 K. sayılı kararı ile;
“…Davacı, iş sözleşmesinin işveren tarafından haksız olarak feshedildiğini belirterek alacaklarının tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Karar, taraflar vekillerince temyiz edilmiştir.
1-Taraflar arasında öncelikle çözümlenmesi gereken uyuşmazlık, davanın belirsiz alacak davası türünde açılabilmesi için gerekli şartları taşıyıp taşımadığı noktasında toplanmaktadır.
01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 107. maddesiyle, mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda yer almayan yeni bir dava türü olarak belirsiz alacak ve tespit davası kabul edilmiştir.
6100 sayılı Kanun'un 107. maddesine göre,"
(1) Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir.
(2) Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabilir.
(3) Ayrıca, kısmi eda davasının açılabildiği hâllerde, tespit davası da açılabilir ve bu durumda hukuki yararın var olduğu kabul edilir."
Hükümet tasarısında yer almayan bu madde, Türkiye Büyük Millet Meclisi Adalet Komisyonu tarafından, esasen baştan miktar veya değeri tam tespit edilemeyen bir alacakla ilgili hak arama durumunda olan kişinin, hukuk sisteminde karşılaştığı güçlüklerin bertaraf edilerek hak arama özgürlüğü çerçevesinde mümkün olduğunca en geniş şekilde korunmasının sağlanması gerekçesi üzerinde durularak ihdas edilmiş ve nihayetinde kanunlaşmıştır.
Davanın belirsiz alacak davası türünde açılabilmesi için, davanın açıldığı tarih itibariyle uyuşmazlığa konu alacağın miktar veya değerinin tam ve kesin olarak davacı tarafca belirlenememesi gereklidir. Belirleyememe hali, davacının gerekli dikkat ve özeni göstermesine rağmen miktar veya değerin belirlenmesinin kendisinden gerçekten beklenilmemesi durumuna ya da objektif olarak imkansızlığa dayanmalıdır.
Madde gerekçesinde "Alacaklının bu tür bir dava açması için, dava açacağı miktar ya da değeri tam ve kesin olarak gerçekten belirlemesi mümkün olmamalı ya da bu objektif olarak imkânsız olmalıdır. Açılacak davanın miktarı biliniyor yahut tespit edilebiliyorsa, böyle bir dava açılamaz. Çünkü, her davada arandığı gibi, burada da hukukî yarar aranacaktır, böyle bir durumda hukukî yararın bulunduğundan söz edilemez. Özellikle, kısmî davaya ilişkin yeni hükümler de dikkate alınıp birlikte değerlendirildiğinde, baştan tespiti mümkün olan hâllerde bu yola başvurulması kabul edilemez." şeklindeki açıklamayla, alacağın belirli veya belirlenebilir nitelikte olması durumunda, belirsiz alacak davası açılarak bu davanın sağladığı imkanlardan yararlanmanın mümkün olmadığına işaret edilmiştir.
Alacağın hangi hallerde belirsiz, hangi hallerde belirli veya belirlenebilir olduğu hususunda kesin bir sınıflandırma yapılması mümkün olmayıp, her bir davaya konu alacak bakımından somut olayın özelliklerinin nazara alınarak sonuca gidilmesi gereklidir.
6100 sayılı Kanun'un 107/2. maddesinde, sorunun çözümünde yol gösterici mahiyette kriterlere yer verilmiştir. Anılan madde fıkrasında, karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacının, iddianın genişletilmesi yasağına tâbi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabileceği hüküm altına alınmış, madde gerekçesinde de "karşı tarafın verdiği bilgiler ve sunduğu delillerle ya da delillerin incelenmesi ve tahkikat işlemleri sonucu (örneğin bilirkişi ya da keşif incelemesi sonucu)" belirlenebilme hali açıklanmıştır.
Davacının alacağının miktar veya değerini belirleyebilmesi için elinde bulunması gerekli bilgi ve belgelere sahip olmaması ve bu belgelere dava açma hazırlığı döneminde ulaşmasının da (gerçekten) mümkün olmaması ve dolayısıyla alacağın miktarının belirlenmesinin karşı tarafın elinde bulunan bilgi ve belgelerin sunulmasıyla mümkün hale geleceği durumlarda alacak belirsiz kabul edilmelidir.
Sırf taraflar arasında alacak miktarı bakımından uyuşmazlık bulunması, talep sonucunun belirlenmesinin davacıdan beklenemeyecek olması anlamına gelmez. Önemli olan objektif olarak talep sonucunun belirlenmesinin davacıdan beklenemeyecek olmasıdır. Sadece alacak miktarının taraflar arasında uyuşmazlık bulunması ya da tartışmalı olmasının belirsiz alacak davası açılması için yeterli sayılması halinde, neredeyse tüm davaların belirsiz alacak davası olarak kabulü gerekir ki, bu da kanunun amacına aykırıdır. Çünkü, zaten uyuşmazlık bulunduğu için dava açılmakta ve uyuşmazlık mahkeme önüne gelmektedir.
Önemli olan davacının talebini belirli kılacak imkâna sahip olup olmadığıdır. Burada, alacağın belirlenebilir olması ile ispat edilebilirliğinin de ayrıca değerlendirilmesi gerektiği unutulmamalıdır. Davacının talep ettiği alacağı belirlenmesi objektif olarak mümkün, ancak belirleyebildiği alacağını ispat etmesi, kanunun öngördüğü şekilde ispatı (elindeki delillerle) mümkün değilse, burada da belirsiz alacak davası açılacağından söz edilemez. Çünkü, bir alacağın belirlenmesi ile onun ispatı ayrı şeylerdir. Davacı, talep konusu yaptığı alacağını çok net şekilde belirleyebilir; ancak her zaman onu ispat edecek durumda olmayabilir. Aksinin kabulü, her ispat güçlüğü olan alacağı belirsiz alacağa dönüştürmek gibi, hem kanunun amacına hem de genel ilkelere aykırı bir durumu ortaya çıkartabilir.
Alacağın miktarının belirlenebilmesinin, tahkikat aşamasında yapılacak delillerin incelenmesi, bilirkişi incelemesi veya keşif gibi sair işlemlerin yapılmasına bağlı olduğu durumlarda da belirsiz alacak davası açılabileceği kabul edilmelidir. Ne var ki, bir davada bilirkişi incelemesine gidilmesi belirsiz alacak davasının açılabilmesi için yeterli değildir. Bir davada bilirkişiye başvurulmasına rağmen davacı dava açarken alacak miktarını belirleyebiliyorsa, belirsiz alacak davası açılamaz.
Kategorik olarak, belirli bir tür davanın veya belirli kişilerin açtığı davaların baştan belirli veya belirsiz alacak davası olduğundan da söz edilemez. Belirsiz alacak davası, bu davaya ilişkin ölçütlerin somut olaya uygulanarak belirlenmesi gerekir.
Hakime alacak miktarının tayin ve tespitinde takdir yetkisi tanındığı hallerde (Örn: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu md 50, 51,56), hakimin kullanacağı takdir yetkisi sonucu alacak belirli hale gelebileceğinden, davacının davanın açıldığı tarih itibariyle alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin imkansız olduğu kabul edilmelidir. Örneğin, iş hukuku uygulamasında Yargıtayca, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının yazılı belgelere ve işyeri kayıtlarına dayanmayıp, tanık anlatımlarına dayanması halinde, hesaba esas alınan süre ve alacağın miktarı nazara alınarak takdir edilecek uygun oranda takdiri indirim yapılması gerekliliği kabul edilmektedir. Bu halde, şahit anlatımlarına dayanılarak hesaplanan alacak miktarından hakimin takdir yetkisine bağlı olarak yapılacak indirim oranı baştan belirli olmadığından, alacak belirsiz kabul edilmelidir.
6100 sayılı Kanun ile birlikte, yukarıda belirtilen çerçevede belirsiz alacak davası açma imkanı tanınarak belirsiz alacaklar bakımından hak arama özgürlüğü genişletilmiş; bununla bağlantılı olarak da hukuki yarar bulunmadan kısmi dava açma imkanı sınırlandırılmakla birlikte, tamamen kaldırılmamıştır.
Zaman zaman, 6100 sayılı Kanun ile birlikte kabul edilen belirsiz alacak davası ile kısmi davaya ilişkin yeni düzenlemedeki sınırın tam olarak tespit edilemediği, birinin diğeri yerine kullanıldığı görülmektedir. Oysa bu iki davanın amacı ve niteliği ayrıdır. Alacak, belirli veya belirlenebilir ise, belirsiz alacak davası açılamaz; ancak şartları varsa kısmi dava açılması mümkündür.
Kanunun kısmi dava açma imkanını sınırlamakla birlikte tamamen ortadan kaldırmadığı da gözetildiğinde, belirli alacaklar için, belirsiz alacak davası açılamasa da, şartları oluştuğunda ve hukuki yarar bulunduğunda kısmi dava açılması mümkündür. Aksi halde, sadece ya belirsiz alacak davası açma veya belirli tam alacak davası açma şeklinde iki imkandan söz edilebilir ki, o zaman da kısmi davaya ilişkin 6100 sayılı Kanun'un 109. maddesindeki hükmün fiilen uygulanması söz konusu olamayacaktır. Çünkü, belirsiz alacak davasında zaten belirsiz alacak davasının sağladığı imkanlardan yararlanarak dava açılabilecek; şayet alacak belirli ise de, o zaman sadece tam eda davası açılabilecektir. Oysa kanun koyucunun abesle iştigal etmeyeceği prensibi gereği, anılan maddeyle kısmi davaya ilişkin düzenleme yapıldığı düşünülerek ve Kanundaki sınırlamalara dikkat edilerek kısmi dava açılabilecektir.
Bu noktada şu da açıklığa kavuşturulmalıdır ki, şartları bulunmadığı halde dava dilekçesinde davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığı durumda davacıya herhangi bir süre verilmeden hukuki yarar yokluğundan davanın reddi yoluna gidilmelidir. Çünkü, alacağın belirlenebilmesi mümkün iken, böyle bir davanın açılmasına Kanun izin vermemiştir. Böyle bir durumda, belirsiz alacak davası açmakta hukuki yarar yokluğundan dava reddedilmeli, ek bir süre verilmemelidir. Zira, burada talep açıktır, bu sebeple 6100 sayılı Kanun'un 119/1-ğ. maddesinin uygulanarak süre verilmesi mümkün değildir; aslında açılmaması gerektiği halde belirsiz alacak davası açılmış olduğundan, bu konudaki eksiklik de süre verilerek tamamlanamayacağından, dava hukuki yarar yokluğundan reddedilmelidir. Buradaki hukuki yarar, sonradan tamamlanacak nitelikte bir hukuki yarar değildir. Çünkü, dava açıldığında o sırada mevcut olmayan hukuki yarar, bunun da açıkça mahkemece bilindiği bir durumda, tamamlanacak bir hukuki yarar değildir. Aksinin kabulü, aslında açık olan talep sonucunun süre verilerek davacı tarafından değiştirilmesi ve bulunmayan hukuki yararın sağlanması için davacıya ek imkan sağlanması anlamına gelecektir ki, buna usûl bakımından imkan yoktur, böyle bir durum taraflar arasındaki eşitlik ilkesine de aykırı olacaktır. Bunun yanında, şayet açılan davada asgari bir miktar gösterilmişse ve bunun alacağın bir bölümü olduğu anlaşılmakla birlikte, belirsiz alacak davası mı yoksa belirli alacak olmakla birlikte kısmi dava mı olduğu anlaşılamıyorsa, bu durumda 6100 sayılı Kanun'un 119/1-ğ. maddesinin aradığı şekilde açıkça talep sonucu belirtilmemiş olacaktır. Talep, talep türü ve davanın niteliği açıkça anlaşılamıyorsa, talep muğlaksa, aynı Kanun'un 119/2. maddesi gereğince, davacıya bir haftalık kesin süre verilerek talebinin belirsiz alacak davası mı, yoksa kısmi dava mı olduğunun belirtilmesi istenmelidir. Verilen bu süreden sonra, davacının talebini açıklamasına göre bir yol izlenmelidir. Eğer talep, davacı tarafından belirsiz alacak davası şeklinde açıklanmış olmakla birlikte, gerçekte belirsiz alacak davası şartlarını taşımıyorsa, o zaman yukarıdaki şekilde hareket edilmeli, hukuki yarar yokluğundan dava reddedilmelidir. Açıklamadan sonra talep belirsiz alacak davası şartlarını taşıyorsa, bu davanın sonuçlarına göre, talep kısmi davanın şartlarını taşıyorsa da kısmi davanın sonuçlarına göre dava yürütülerek karar verilmelidir.
6100 sayılı Kanun'un 110. maddesinde düzenlenen, davacının aynı davalıya karşı birbirinden bağımsız birden fazla asli talebini aynı dava dilekçesinde ileri sürmesi olarak tanımlanan davaların yığılması (objektif dava birleşmesi) halinde, talep sayısı sayısı kadar dava bulunduğu kabul edildiğinden ve aynı Kanun'un 297/2. maddesi uyarınca da her bir talep bakımından ayrı ayrı hüküm verilmesi gerektiğinden, bu durumda da dava dilekçesinde ileri sürülen taleplerin belirsiz alacak olup olmadığının her bir talep bakımından ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekecektir.
Tüm bu açıklamalar sonucunda şunu belirtmek gerekir ki, iş hukukundan kaynaklanan alacaklar bakımından baştan belirli veya belirsiz alacak davası şeklinde belirleme yapmak kural olarak doğru ve mümkün değildir. Bu sebeple iş hukukunda da belirsiz alacak davasının açılabilmesi, bu davanın açılması için gerekli şartların varlığına bağlıdır. Eğer bu şartlar varsa, iş hukukunda da belirsiz alacak davası açılabilir, yoksa açılamaz. Keza aynı şey kısmî dava için söz konusudur.
Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında somut olayın özellikleri dikkate alınarak yapılan değerlendirmede, davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığı şüphesizdir. Fazla çalışma ve hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil alacağı yönünden, davacı çalışmalarını belirleyebilmekte ise de hakimin hesaplanan miktardan hangi oranda takdiri indirim yapacağını bilebilecek durumda değildir. Bu sebeple bu alacaklar belirsiz alacak davasına konu edilebilir. Uyuşmazlık konusu kıdem ve ihbar tazminatı ve yıllık ücretli izin alacakları bakımından, talep içeriğinden açıkça anlaşıldığı üzere, davacı çalışma süresini, en son ödenen ücreti, alması gerektiğini iddia ettiği aylık ücret miktarını belirleyebilmektedir. Tazminat hesaplamasına esas alınacak aylık ücrete ek para veya parayla ölçülebilen sosyal menfaatleri de belirlenebilir durumdadır. Dava konusu edilen alacakların gerçekte belirlenebilir alacak olmaları ve belirsiz alacak davasına konu edilemeyecekleri anlaşılmakla, kıdem ve ihbar tazminatı ve yıllık ücretli izin alacakları yönünden hukuki yarar yokluğundan davanın usulden reddi gerekirken yazılı şekilde esasa girilerek karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.
2-Fazla çalışma, ulusal bayram genel tatil ve hafta tatili ücretlerinde yapılacak takdiri indirim sonucu davalı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmesi hakkaniyete aykırı sonuçlara sebep olduğundan ve konuyla ilgili olarak Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde de herhangi bir kurala yer verilmediğinden, indirim sebebiyle reddine karar verilen miktar bakımından, kendisini vekille temsil ettirmiş olan davalı yararına avukatlık ücretine hükmedilemeyeceği kabul edilmiştir. Mahkemece bilirkişi tarafından belirlenip, davacı tarafça ıslah edilen alacaklardan indirim yapılarak davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesi hatalı olmuştur.
3-Davacı taraf hafta tatillerinde çalıştığı iddiasında olup, tanık deliline dayanmıştır. Tanıkların beyanı; çalışılan dönemi kapsar, hafta tatilinde çalışmayı ispatlamaya yeterli, objektif ve tarafsız değildir. Bu durumda iddianın kanıtlanamadığı anlaşılmakla talebin reddine karar verilmesi gerekirken kabulü doğru olmamıştır.
4-Kabule göre de davacı tarafça ihbar tazminatı talep edilmemesine karşın mahkemece hatalı değerlendirme ile aynı miktarda ücret alacağı yerine ihbar tazminatına hükmedilmesi de bozmayı gerektirmiştir...”
gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda mahkemece önceki kararda kısmen direnilmiştir.
HUKUK GENEL KURULU KARARI
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Dava; işçilik alacaklarının tahsili istemine ilişkindir.
Davacı vekili; davanın belirsiz alacak davası olduğunu belirttikten sonra, müvekkilinin 01.01.2006 tarihinde dava dışı Yeni Maraton Nakliyat ve Tic. A.Ş.’de muhasebeci olarak çalışmaya başladığını, dava dışı bu şirketle davalı şirketin ortaklarının aynı kişiler olduğunu, 28.06.2010 tarihinde dava dışı şirketten çıkışı yapılarak 29.06.2010 tarihinde davalı işveren çalışanı olarak bildiriminin yapıldığını, en son aylık ücretinin net 2.000,00TL olduğu halde sigorta primlerinin gerçek ücreti üzerinden yatırılmadığını, 27.11.2012 tarihinde işveren tarafından hakarete uğrayan müvekkilinin işten ayrıldığını, iş ilişkisinin bu şekilde sona erdiğini, her ay sürekli olarak üç pazar günü çalışmasına rağmen hafta tatili ücretlerinin ödenmediğini, yıllık izin alacağının da bulunduğunu, 29.06.2010-27.11.2012 tarihleri arasını kapsayan alacaklarının tahsilini istediklerini belirterek kıdem tazminatı, yıllık izin, ücret, fazla çalışma, hafta tatili ve resmi tatil ücreti alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.
Davalı vekili; iş bu davadaki alacakların belirsiz olarak nitelendirilmesinin hukuka aykırı olduğunu öncelikle davanın usulden reddinin gerektiğini, davacının müvekkili şirketin muhasebe işlerini takip ettiğini, yaptığı usulsüzlükler ve iş yerindeki ahlaka aykırı hareketlerinin ortaya çıkması nedeniyle işten ayrıldığını, kanuni çalışma süresini aşacak şekilde ve pazar günü çalışmasının söz konusu olmadığını, yaptığı işin bayramlarda çalışmasını gerektirmediğini, ücret ve yıllık ücretli izin alacaklarına yönelik taleplerinin de haksız olduğunu ileri sürerek davanın reddini savunmuşrur.
Mahkemece; davacının davalıya ait iş yerinde 29.06.2010 tarihinde belirsiz süreli iş sözleşmesi ile muhasebe elemanı olarak çalışmaya başladığı, iş sözleşmesinin 27.11.2012 tarihinde feshedildiği, davalı şirket tarafından yapılan feshin haklı nedene dayanmadığı bu nedenle davacının kıdem ve ihbar tazminatlarına hak kazandığı, davalı şirketin toplam 28 gün yıllık izne hak kazanmış olan davacıya izinlerini kullandırdığına ilişkin herhangi bir yazılı delil ileri süremediği, tüm dosya kapsamına göre davacının haftada 18 saat fazla çalışma yapmasından başka ayda iki hafta tatilinde ve dini bayramlar dışındaki ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığı, davalı tanığının beyanına ve emsal ücret araştırmasına göre davacının aylık ücretinin brüt tutarının 1.600,00TL olduğu, bilirkişi tarafından yapılan hesaplamaların dosya kapsamına, tarafların delillerine uygun olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Taraf vekillerinin temyizi üzerine karar, Özel Dairece yukarıda başlık bölümünde açıklanan gerekçelerle bozulmuştur.
Mahkemece; bozma kararının (2) ve (4) numaralı bentleri yönünden Özel Daire bozma kararına uyulup, (1) ve (3) nolu bentler yönünden ise direnme kararı verilerek; tazminatlara esas ücret belirlenirken yemek ve yol yardımının da dahil edilmesinin gerektiği, taraflarca yol ve yemek yardımı yapıldığı konusunda bir anlaşmazlık bulunmadığı, bordrolarda bu yardımların miktarlarının gösterilmediği, bilirkişi tarafından yapılan hesaplamada ortalama yemek ve yol yardımının tespit edildiği, bu yardımların hesaba katılmaması halinde giydirilmiş işçi ücretinden bahsedilmeyeceği gibi bu yardımların miktarını belirlemenin davacının insiyatifine bırakmanın hakkaniyetle bağdaşmayacağı, bunların yanı sıra yargılama aşamasında taraflar arasında çıplak ücretin miktarı konusunda dahi uyuşmazlık bulunduğu anlaşıldığından davanın belirsiz alacak davası olarak açılabileceği ve hukuki yararın bulunduğu kanaatine varıldığı; hafta tatili çalışmasının yazılı delil, talimat, işe giriş çıkış kayıtları gibi evraklar bulunmadığı takdirde tanık anlatımları ile ispatlanmasının gerektiği, davacı tanığı ...'nin hafta sonlarında çalışıldığına ilişkin beyanının son derece açık olduğu, davacı tanığı ...'ün de en azından bir kere davacının hafta sonunda iş yerinde olduğunu ifade ettiği, bu itibarla davacının ayda iki hafta tatilinde çalıştığı kanaatine varıldığı gerekçesiyle önceki kararda direnilmiş, direnme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık;
I-Somut olayda dava konusu kıdem tazminatı ile yıllık izin ücreti alacaklarının belirsiz alacak olup olmadığı, burada varılacak sonuca göre davacının belirsiz alacak davası olarak eldeki davayı açmakta hukuki yararının bulunup bulunmadığı,
II-Davacının hafta tatillerinde çalışma iddiası yönünden tanık beyanlarının ispata elverişli olup olmadığı, burada varılacak sonuca göre hüküm altına alınan hafta tatili ücreti alacağının reddinin gerekip gerekmediği noktalarında toplanmaktadır.
I- Kıdem tazminatı ile yıllık izin ücreti alacaklarının belirsiz alacak davasına konu edilip edilemeyeceği yönündeki uyuşmazlık incelendiğinde ;
a) Kıdem tazminatı yönünden
Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle belirsiz alacak davasının hukuki niteliğinden bahsetmekte yarar bulunmaktadır.
01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 107. maddesiyle mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda yer almayan yeni bir dava türü olarak belirsiz alacak ve tespit davası kabul edilmiştir.
6100 sayılı Kanun'un 107. maddesinde yer alan,
"1-Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir.
2-Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabilir.
3-Ayrıca, kısmi eda davasının açılabildiği hâllerde, tespit davası da açılabilir ve bu durumda hukuki yararın var olduğu kabul edilir." şeklindeki hüküm ile belirsiz alacak davası düzenlenmiştir.
Hükümet tasarısında yer almayan bu madde, Türkiye Büyük Millet Meclisi Adalet Komisyonu tarafından esasen baştan miktar veya değeri tam tespit edilemeyen bir alacakla ilgili hak arama durumunda olan kişinin, hukuk sisteminde karşılaştığı güçlüklerin bertaraf edilerek hak arama özgürlüğü çerçevesinde mümkün olduğunca en geniş şekilde korunmasının sağlanması gerekçesi ile ihdas edilmiş ve kanunlaşmıştır.
Davanın belirsiz alacak davası türünde açılabilmesi için, davanın açıldığı tarih itibariyle uyuşmazlığa konu alacağın miktar veya değerinin tam ve kesin olarak davacı tarafça belirlenememesi gereklidir. Belirleyememe hâli, davacının gerekli dikkat ve özeni göstermesine rağmen, miktar veya değerin belirlenmesinin kendisinden gerçekten beklenilmemesi durumuna ya da objektif olarak imkânsızlığa dayanmalıdır.
Madde gerekçesinde; "Bu davanın kabul edilmesinin artık salt hukukî korumanın ötesine geçilerek “etkin hukukî koruma”nın gündeme gelmiş olmasının da bunu gerektirdiği belirtildiği gibi, hak arama durumunda olan kişi, talepte bulunacağı hukukî ilişkiyi, muhatabını ve bu ilişkiden dolayı talep edeceği miktarı asgarî olarak bilmesine ve tespit edebilmesine rağmen, alacağının tamamını tam olarak tespit edemeyebilecektir. Belirsiz alacak ve tespit davalarına ilişkin hükümlerin mukayeseli hukukta da yer aldığı dikkate alınarak, davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklının, hukukî ilişki ile asgarî bir miktar ya da değer belirterek belirsiz alacak davası açabilmesi kabul edilmiştir. Alacaklının bu tür bir dava açması için, dava açacağı miktar ya da değeri tam ve kesin olarak gerçekten belirlemesi mümkün olmamalı ya da bu objektif olarak imkânsız olmalıdır. Belirsiz alacak veya tespit davası açıldıktan sonra, yargılamanın ilerleyen aşamalarında, karşı tarafın verdiği bilgiler ve sunduğu delillerle ya da delillerin incelenmesi ve tahkikat işlemleri sonucu (örneğin, bilirkişi ya da keşif incelemesi sonrası), baştan belirsiz olan alacak belirli hâle gelmişse, davacının, iddianın genişletilmesi yasağına tâbi olmaksızın davanın başında belirtmiş olduğu talebini artırabilmesi benimsenmiştir. Miktarı belirsiz alacaklarda zamanaşımının dolmasına çok kısa sürenin varolduğu hâllerde yalnızca tespit yahut kısmi eda ile birlikte tespit davasının açılabileceği genel olarak kabul edilmektedir. Alacaklı, yalnızca eda davası veya yalnızca tespit davası yahut kısmi eda ile birlikte külli tespit davası açabilme seçeneklerine sahiptir. Hak arama özgürlüğünün (Any. m. 36, İHAS. m. 6) özünde varolan bu seçenekler, yasa veya içtihat yoluyla yasaklanamaz. Esasen tam veya kısmi olmasına bakılmaksızın her eda davasının temelinde bir külli tespit unsuru vardır. Başka deyimle eda hükmünde tertip olunan her durumun arkasında sorumluluk saptanmasını içeren bir zorunlu ön tespit kabulü mevcuttur." şeklindeki açıklamayla, alacağın belirsiz olup olmadığı ile ilgili olarak bazı kıstaslar kabul edilmiştir.
Bu kıstaslar, davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin;
1-Davacının kendisinden beklenememesi,
2-Bunun olanaksız olması,
3-Açıkça karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı ve değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olması olarak belirtilmektedir.
Belirsiz alacak davasının getirdiği en önemli etkin koruma, usul ekonomisi ve hak arama özgürlüğüne hizmet etmesi yanında, davacının yüksek yargılama giderlerine katlanma ve dava konusu hakkın zamanaşımına uğrama riskini azaltmasıdır.
Usul hukukunun maddi hukuk içinde gerçekleşen hakkın talep edilebilirliğini, tespitini belirli kurallara bağlayan hukuk dalı olması nedeniyle maddi hukuk için araç olduğu unutulmamalıdır. O nedenle iş yargılaması kuralları ve bu anlamda Hukuk Muhakemeleri Kanunu kurallarının iş ve sosyal güvenlik hukukuna hizmet ederken, bu hukukun ilkelerini de göz ardı etmemesi gerekecektir.
İşçilik alacakları bakımından, dava konusu edilen alacağın belirli olup olmadığı ile ilgili olarak davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin davacıdan beklenememesi kıstası ile açıkça karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktar ve değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olması kıstasının birlikte değerlendirip sonuca gidilmesi gerekir.
Kural olarak kişinin alacağını belirleyebilmesi için aynı zamanda belgeye bağlama yetkisinin olması veya bu konuda belge düzenlenip kendisine verilmesi gerekir.
4857 sayılı İş Kanunu'nun (İş Kanunu-Kanun) 8. maddesinin 3. fıkrası ile işverene yazılı sözleşme yapılmayan hâllerde en geç iki ay içinde genel ve özel çalışma koşullarını, günlük ya da haftalık çalışma süresini, temel ücreti ve varsa ücret eklerini, ücret ödeme dönemini, süresi belirli ise sözleşmenin süresini, fesih hâlinde tarafların uymak zorunda oldukları hükümleri gösteren yazılı bir belgeyi işçiye verme yükümlülüğü getirilmiştir.
Kanun'un 32/2. maddesi ile ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakın kural olarak Türk parası ile iş yerinde veya özel olarak açılan bir banka hesabına ödeneceği, çalıştırdığı işçilerin söz konusu alacaklarını özel olarak açılan banka hesapları vasıtasıyla ödeme zorunluluğuna tabi tutulan işverenler veya üçüncü kişilerin özel olarak açılan banka hesapları dışında bu alacakları ödeyemeyeceği belirtilmiştir.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 37. maddesi ile işverene iş yerinde veya bankaya yaptığı ödemelerde işçiye ücret hesabını gösterir imzalı veya iş yerinin özel işaretini taşıyan bir pusula verme yükümlülüğü hükme bağlanmıştır. Söz konusu pusulada ödemenin günü ve ilişkin olduğu dönem ile fazla çalışma, hafta tatili, bayram ve genel tatil ücretleri gibi asıl ücrete yapılan her çeşit eklemeler tutarının ve vergi, sigorta primi, avans mahsubu, nafaka ve icra gibi her çeşit kesintilerin ayrı ayrı gösterilmesi zorunluluğu hüküm altına alınmıştır.
Kanun’un “Yıllık ücretli izin uygulaması” başlıklı 56. maddesinin 6. fıkrasının son cümlesi uyarınca, işveren, işyerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izinlerini gösterir izin kayıt belgesi tutmak zorundadır.
Yine Kanun'un 67. maddesinde, günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ile dinlenme saatlerinin iş yerlerinde işçilere duyurulacağı; 75. maddesinde ise işverene çalıştırdığı her işçi için işçinin kimlik bilgilerinin yanında, İş Kanunu'nun ve diğer kanunlar uyarınca düzenlemek zorunda olduğu her türlü belge ve kayıtları saklamak ve bunları istendiği zaman yetkili memur ve mercilere göstermek zorunda olduğu bir özlük dosyası düzenlemesi gerektiği yükümlülükleri getirilmiştir.
Söz konusu düzenlemelere bakıldığında işçi işveren arasındaki iş ilişkisinde belgeye bağlama görev ve yetkisinin işçide değil, işverende olduğu görülmektedir.
İş sözleşmesinde iş görme edimini yerine getiren ve belge düzenleme yetkisi ve yükümlülüğü bulunmayan işçinin, alacaklarını belirleyebilmesi için işveren tarafından düzenlenen kanuna uygun belgelere ihtiyacı vardır. Diğer yandan iş ilişkisindeki alacak kalemlerinin hesaplanmasında çıplak ücret ya da giydirilmiş ücrete göre hesaplanan farklı alacak türleri bulunmaktadır. Örneğin kıdem tazminatı, giydirilmiş ücretten hesaplanırken, diğer işçilik alacakları (fazla çalışma, hafta tatili, yıllık ücretli izin alacakları gibi) çıplak ücretten hesaplanmaktadır. Giydirilmiş ücrete, işçinin asıl ücretine ek olarak sağlanan para veya para ile ölçülebilen menfaatler de dâhil edilmektedir. Özellikle ücrete dâhil edilecek menfaatlerin iş yerinde süreklilik arz edip arz etmediği de çoğunlukla taraflar arasında tartışma konusu edilmektedir. Bu nedenle eğitim düzeyi ve sosyal durumları birbirinden farklı olan işçilerin alacağını tam ve kesin olarak belirleyebilmelerini beklemek mümkün değildir. Bunun için yukarda bahsedilen iki kriter birlikte değerlendirilerek, dava konusu edilen işçilik alacağının belirli olup olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 17.12.2012 tarihli ve 2012/9-838 E., 2012/715 K. sayılı kararında belirtildiği üzere işçilik alacaklarının özelliği dikkate alınarak alacakların belirli olduğunu söylemek mutlak olarak doğru olmadığı gibi aksinin kabulü de doğru değildir. Aynı şekilde bu nedenle talep konusu işçilik alacaklarının belirli olup olmadığının somut olayın özelliğine göre değerlendirilmesi ve sonuca gidilmesi daha doğru olacaktır.
Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 17.06.2015 tarihli ve 2015/22-1156 E., 2015/1598 K.; 22.06.2016 tarihli ve 2016/22-874 E., 2016/824 K.; 17.01.2018 tarihli ve 2016/22-2181 E., 2018/24 sayılı kararlarında da aynı ilkeler kabul edilmiştir.
Öte yandan işçilik alacaklarının belirsiz alacak davasına konu olup olamayacağı konusunda Yargıtay'ın iş davalarına bakan 7, 9 ve 22. Hukuk Daireleri ile Hukuk Genel Kurulu içtihatları arasında ortaya çıkan farklılığın giderilmesi için Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunca yapılan değerlendirme sonucunda 15.12.2017 tarihli ve 2016/6 E., 2017/5 K. sayılı kararı ile "İşçilik alacaklarının çok çeşitli tür, nitelik ve kapsamda olması, somut olayın özelliklerine göre oldukça değişkenlik göstermesi, hatta aynı tür işçilik alacaklarında dâhi somut olayın özellikleri itibariyle işçilik alacaklarının belirsiz alacak davasına konu olup olamayacağı konusunda soyut ve genel nitelikte, her bir olayda geçerli olacak ölçüde bir karar alınamayacağından içtihadı birleştirmeye gerek olup olmadığı ön sorun olarak tartışılmış ve sonuç olarak içtihadı birleştirmeye gerek olmadığı" yönünde karar verilmiştir.
Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular ışığında somut olay değerlendirildiğinde, davacı vekili müvekkilinin davalı işveren nezdinde 29.06.2010-27.11.2012 tarihleri arasında çalıştığını, son ücreti net 2.000,00TL olduğu halde sigorta primlerinin gerçek ücret üzerinden yatırılmadığını, 27.11.2012 tarihinde işveren tarafından hakarete uğrayan müvekkilinin iş sözleşmesini feshettiğini ileri sürerek kıdem tazminatı talep etmiştir.
Davalı işveren tarafından işçinin ücret bordroları sunulmamıştır. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacı ücreti, emsal ücret araştırması ile tanık beyanları birlikte değerlendirilerek aylık brüt 2.064,12TL olarak belirlenmiş olup bu ücrete iş yerinde ayni olarak sağlanan yemek ve yol yardımlarının maliyeti de eklenerek giydirilmiş ücret tespit edilmiş ve kıdem tazminatı bu giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmıştır.
Açıklandığı üzere uyuşmazlık konusu alacağın hesabına esas olan ücret, giydirilmiş ücret olup, giydirilmiş ücrete işçinin asıl ücretine ek olarak sağlanan para veya para ile ölçülebilen menfaatler de dâhil edilmektedir. Bu kapsamda davacıya ayni olarak sağlanan yemek ve yol yardımlarının parasal değerinin tazminat hesabında göz önünde tutulacağı kuşkusuzdur.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 8/3. maddesinde işveren açıkça işçiye varsa ücret ve ücret eklerini gösteren yazılı bir belge vermekle yükümlü tutulmuştur. Ancak işveren tarafından Kanun'un kendisine yüklediği yükümlülükleri yerine getirerek gerekli belgeleri işçiye teslim ettiğine dair dosyaya bir delil sunulmadığı anlaşılmıştır. Bu durumda işçinin alacağını belirleyecek verilerin elinde bulunduğundan söz etmek mümkün değildir.
Öyle ise, dava konusu edilen kıdem tazminatının belirlenebilmesi için işverende bulunan bilgi ve belgeler ile tahkikata ihtiyaç duyulduğundan ve ayrıca tazminat hesabına esas sosyal yardımların miktarının da davacı tarafından bilinememesi nedeniyle anılan alacağın belirlenebilir olduğundan bahsedilemeyecektir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 25.09.2018 tarihli ve 2015/22-856 E., 2018/1350 K.; 07.03.2018 tarihli ve 2015/22-2283 E., 2018/421 K.; 09.05.2018 tarihli ve 2015/22-569 E., 2018/1017 K. sayılı kararlarında da aynı ilkeler kabul edilmiştir.
O hâlde, anılı alacağın miktar ve değerinin davacı tarafından belirlenmesi kendisinden beklenemeyeceğine göre kıdem tazminatı talebine ilişkin uyuşmazlık yönünden mahkemenin direnme kararı yerindedir.
Ne var ki, Özel Dairece bozma nedenine göre davanın esasına yönelik diğer temyiz itirazları incelenmediğinden, bu yönde inceleme yapılmak üzere dosyanın Özel Daireye gönderilmesi gerekir.
b) Yıllık ücretli izin alacağı yönünden;
Yukarıda belirsiz alacak davasına ilişkin yapılan açıklamalar ışığında yıllık izin ücreti alacağına ilişkin yapılan incelemede;
Davacı vekili müvekkilinin davalı işveren nezdinde 29.06.2010-27.11.2012 tarihleri arasında çalıştığını, son ücreti net 2.000,00TL olduğu halde sigorta primlerinin gerçek ücret üzerinden yatırılmadığını, yıllık izinleri kullandırılmadığı gibi karşılığı ücretinin de ödenmediğini ileri sürerek yıllık izin ücreti alacağı talep etmiştir.
Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, yıllık izinlerin kullandırıldığını izin defteri ya da eşdeğer bir belge ile kanıtlamak zorunda olan davalı işveren tarafından bu yönde bir delil sunulmadığından, davacının çalışma süresine göre hak kazandığı 28 gün karşılığı izin ücreti alacağı hesaplanmış ve mahkemece hüküm altına alınmıştır.
Bilindiği gibi yıllık izin ücreti çıplak ücret üzerinden hesaplanmakta olup davacının çıplak ücreti ise taraflar arasında ihtilaflıdır. Bilirkişi raporunda davacı ücreti, emsal ücret araştırması ile tanık beyanları birlikte değerlendirilerek aylık brüt 2.064,12TL olarak belirlenmiştir.
Öyle ise, davacının çıplak ücreti taraflar arasında ihtilaflı olup, emsal ücret araştırması ve tanık beyanları dikkate alınarak sonuca gidilmesi yanında ayrıca dava konusu edilen yıllık izin ücreti alacağının belirlenebilmesi için işverende bulunan bilgi ve belgeler ile tahkikata ihtiyaç duyulduğundan, anılı alacağın belirlenebilir olduğundan bahsedilemeyecektir.
Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında, davacının çalışma süresini, aldığı ücreti ve kullandırılmayan izin süresini dava dilekçesinde açıkça belirttiği, bu hâli ile uyuşmazlık konusu alacağın davacı işçi tarafından belirlenebilir nitelikte olduğu, dolayısıyla yıllık izin ücreti alacağı yönünden davacının belirsiz alacak davası açmakta hukuki yararının bulunmadığı, bu nedenle direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerle bozulması gerektiği ileri sürülmüş ise de, bu görüş Kurul çoğunluğu tarafından benimsenmemiştir.
Hâl böyle olunca mahkemenin direnme kararı yerindedir.
Ne var ki, Özel Dairece bozma nedenine göre davanın esasına yönelik diğer temyiz itirazları incelenmediğinden, bu yönde inceleme yapılmak üzere dosyanın Özel Daireye gönderilmesi gerekir.
Öte yandan; Özel Daire tarafından yapılan inceleme neticesinde verilen bozma kararının 1 numaralı bendinin son paragrafında " Uyuşmazlık konusu kıdem ve ihbar tazminatı ve yıllık ücretli izin alacakları bakımından, talep içeriğinden açıkça anlaşıldığı üzere, davacı çalışma süresini, en son ödenen ücreti, alması gerektiğini iddia ettiği aylık ücret miktarını belirleyebilmektedir." ve "Dava konusu edilen alacakların gerçekte belirlenebilir alacak olmaları ve belirsiz alacak davasına konu edilemeyecekleri anlaşılmakla, kıdem ve ihbar tazminatı ve yıllık ücretli izin alacakları yönünden hukuki yarar yokluğundan davanın usulden reddi gerekirken yazılı şekilde esasa girilerek karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir." cümlelerinde ihbar tazminatı alacağı da bozma konusu yapılmış ise de, davacının ihbar tazminatı alacağı talebi bulunmadığından maddi hataya dayalı olarak yazıldığı anlaşılan "ve ihbar tazminatı" ibareleri bozma kararından çıkartılarak maddi hata bu şekliyle giderilmiştir.
II-Davacının hafta tatillerinde çalışma iddiası yönünden tanık beyanlarının ispata elverişli olup olmadığı yönündeki uyuşmazlık incelendiğinde;
Bilindiği üzere, 4857 sayılı İş Kanunu'nda hafta tatili alacağının ispatı ile ilgili olarak özel bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle hafta tatili alacağının ispatı genel hükümlere tabidir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 6. maddesine göre “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.” Dolayısıyla fazla çalışma yaptığını ve hafta tatili ile genel tatil günlerinde çalıştığını iddia eden işçi, kural olarak, fazla çalışma yaptığı gün ve saatleri ispat etmek zorundadır. Fiili bir olgu söz konusu olduğundan, kural olarak işçi, fazla çalışma yaptığını her türlü delille ispat edebilir; bu bağlamda tanık da dinletebilir (HGK’nın 27.04.2016 tarihli ve 2014/22-886 E., 2016/550 K. sayılı kararında da aynı ilkeler benimsenmiştir.) .
Hafta tatillerinde çalışıldığının ispatı konusunda iş yeri kayıtları, özellikle iş yerine giriş çıkışı gösteren belgeler, iş yeri iç yazışmaları, yazılı delil niteliğindedir. Ancak, sözü edilen çalışmanın bu tür yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların dinletmiş oldukları tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. İş yerinde çalışma düzenini bilmeyen ve bilmesi mümkün olmayan tanıkların anlatımlarına değer verilemez.
Somut olaya gelince, davacı vekili davalı iş yerinde haftanın altı günü çalışma yapıldığını bununla beraber müvekkilinin ayda üç pazar günü çalıştığını ancak hafta tatili çalışmalarının karşılığının ödenmediğini belirterek hafta tatili alacağı talebinde bulunmuştur. Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, tanık anlatımlarından davacının ayda iki hafta tatilinde çalıştığı kabul edilerek anılı alacak hesaplanmıştır.
Davacı tanığı ..., 2010 Mart ayından 2010 Aralık ayına kadar davalı iş yerinde çalıştığını, davacının gerek davalı şirket gerekse aynı ortaklara ait dava dışı Yeni Maraton Nak. ve Tic. A.Ş.'nin tahsilat, nakliye, fatura işleri ile ödemelerinin takibini yaptığını, kendisinin iş yerinde bir hafta tatilinde çalıştığını ve çalıştığı dönemlerde davacının iş yerinde bulunduğunu belirtmiştir. Davacı tanığı ..., davalı iş yerinde operasyon müdürü olarak 2006 yılının ilk aylarında çalışmaya başladığını, 24.11.2012 tarihinde işten ayrıldığını, davacının ön muhasebe elemanı olarak çalıştığını birlikte çalıştıkları dönemde her ay iki ya da üç hafta tatilinde çalıştıklarını bildirmiştir. Davacı tanığı ... de davacının her iki şirketin işlerini takip ettiğini, yine iş yoğunluğuna göre her ay sürekli iki hafta tatili günü çalışıldığını, kendisinin ağabeyi ...'ye yardıma gittiğini, bu dönemlerde davacının da iş yerinde bulunduğunu, ağabeyinin iş yerinden kendi işini kurduğu için ayrıldığını, davacının kardeşinin de ağabeyinin yanında çalışmaya başladığını beyan etmiştir.
Yine davalı tanık anlatımları incelendiğinde; davalı tanığı ... beyanında, her iki şirketin yetkilisinin de babası olduğunu, davacı ile bir ya da bir buçuk ay kadar çalıştıklarını, iş yerinin davacı ile ... tarafından idare edildiğini, ... şirkette çalışırken aynı iştigal konusunda bir iş yeri açtığından işten ayrıldığını, bir gün sonra ise davacının işten ayrıldığını, iş yerinde kanuni çalışma saatlerini aşacak şekilde çalışma yapılmadığını, davalı tanığı ..., davalı şirket ile Yeni Maraton Nak. ve Tic. A.Ş.'nin aynı binada faaliyet gösterdiğini, ortaklarının aynı kişiler olduğunu, kendisinin muhasebeci olarak çalıştığını, davacının hesaplar, ödemeler, tahsilat işleri ile ilgilendiğini işverenin olmadığı dönemlerde şirketleri ... ile birlikte idare ettiğini bildirmiş, kendisinin fazla çalışma yaptığını ancak davacının yapmadığını, yine davacının işten ayrıldıktan sonra ...'nin şirketinde çalışmaya başladığını beyan etmiş, davalı tanığı ... da hafta tatilinde çalışma olmadığını bildirmiştir.
Diğer taraftan Hukuk Genel Kurulunca aynı gün incelemesi yapılan 2016/22-2638 Esas sayılı dosyada davacı, Yeni Maraton Nak. ve Tic A.Ş.'ye karşı açtığı davada 01.01.2006-28.06.2010 tarihleri arasındaki alacaklarının tahsilini istemiştir. Davacının hafta tatili alacağı talebi, eldeki davada olduğu gibi ayda iki hafta tatilinde çalıştığının kabulü ile hesaplanıp mahkemece hüküm altına alınmıştır. Bu dosyada farklı olarak davalı tanığı Ahmet Kaptı dinlenmiş ve davacı ile 3,5 yıl çalıştıklarını kendisinin şoför olduğunu bazen gece, gündüz ve pazar günleri davacıyı iş yerine getirip götürdüğünü bildirmiştir.
Yukarıda anlatımlarına yer verilen tanık beyanlarından da anlaşıldığı üzere, davacının ön muhasebe personeli olarak çalıştığı, aynı binada faaliyet gösteren ortakları aynı olan her iki şirketin tahsilat, nakliye ve fatura işlerini takip ettiği, işverenin bulunmadığı dönemlerde şirketin idari işlerinden de sorumlu olduğu açıktır. Tanıklar Arif ve ... dışındaki tanık beyanları ile de hafta tatili çalışması ispatlanmıştır. Bunun yanı sıra aynı gün incelenen 2016/22-2638 Esas sayılı dosyadaki davalı tanığı da davacıyı hafta tatillerinde iş yerine getirip götürdüğünü bildirmiştir. Yine aynı tanık beyanlarına göre hesaplanan ve mahkemece hüküm altına alınan fazla çalışma ve ulusal bayram genel tatil alacaklarının kabulüne ilişkin karar Özel Dairece bozma sebebi yapılmamıştır.
Davacının yaptığı işin nitelik ve kapsamı ile tanık beyanları bir bütün halinde değerlendirildiğinde, mahkemece davacının ayda iki hafta tatilinde çalıştığının kabulü ile anılı alacağı hüküm altına alan kararında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmıştır.
O hâlde, usul ve yasaya uygun bulunan direnme kararı yerindedir.
Ne var ki, Özel Dairece hafta tatili alacağı miktarı ve tarafların uyularak verilen yeni hükme yönelik diğer temyiz itirazları incelenmediğinden, bu yönde inceleme yapılmak üzere dosyanın Özel Daireye gönderilmesi gerekir.
SONUÇ: 1- Özel Daire bozma kararının 1 numaralı bendinin son paragrafından maddi hata sonucu yazıldığı kabul edilen "ve ihbar tazminatı" ibarelerinin bozma kararından çıkartılarak, maddi hatanın bu şekilde giderilmesine,
2-Yukarıda (I) numaralı bendin "a" alt bendinde açıklanan nedenlerle direnme uygun bulunduğundan davalı vekilinin işin esasına ilişkin diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın 22. HUKUK DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE, oy birliği ile,
Yukarıda (I) numaralı bendin "b" alt bendinde açıklanan nedenlerle direnme uygun bulunduğundan davalı vekilinin işin esasına ilişkin diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın 22. HUKUK DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE, oy çokluğu ile,
3- Yukarıda (II) numaralı bentte yazılı nedenlerle direnme uygun bulunduğundan alacak miktarı ile davalı vekilininin uyularak verilen yeni hükme yönelik diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın 22. HUKUK DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE, oy birliği ile, karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 19.12.2019 tarihinde kesin olarak karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy